Yüzünüzü Yükle, Sonra Sana 'Üzgünüm' Diyorlar: ChatGPT'nin Gizli Yüz Tanıma Oyunu

Yüzünüzü Yükle, Sonra Sana 'Üzgünüm' Diyorlar: ChatGPT'nin Gizli Yüz Tanıma Oyunu

Bir kullanıcı, Google’da ‘benzeşen yüzü bul’ diye aradığında ilk sırada ChatGPT’yi görüyor. Merakla yüz fotoğrafını yükliyor. Yanıt ise soğuk, mekanik bir ‘Üzgünüm, yardımcı olamıyorum.’ Bu, bir hata mı? Yoksa sadece bir kozmik ironi mi? Yoksa daha karanlık bir plan mı?

Reddit’te r/ChatGPT’de paylaşılan bu deney, sadece bir kullanıcıya ait değil. Birçok kullanıcı, benzer deneyimlerini paylaşıyor: Yüz tanıma, benzerlik bulma, yaş tahmini gibi fonksiyonlarla ilgili aramalar yaparken ChatGPT’nin ilk sonuçta yer alması, ardından ise hiçbir şey yapamadığını söylemesi. Bu, bir kullanıcıyı hem meraklandırmakta hem de kandırmaktadır. Ve bu, sadece bir teknik hata değil — bu, bir veri toplama stratejisinin gölgesindeki bir davranış.

Neden ChatGPT Bu Aramalarda İlk Sırada?

ChatGPT, Google’da ‘find lookalike’ gibi aramalarda ilk sırada çıkmasının nedeni, algoritmik optimizasyonla değil, kullanıcı davranışlarından kaynaklanıyor. Milyonlarca kullanıcı, özellikle gençler ve sosyal medya nesli, yüzlerini karşılaştırmak, kendi benzerlerini bulmak için yapay zeka araçlarını kullanıyor. ChatGPT’nin bu tür aramalarda öne çıkması, o arama terimlerinin zaten çok sayıda kullanıcı tarafından denendiğini ve bu deneyimlerin ChatGPT’nin eğitim verilerine yansıdığını gösteriyor. Yani, ChatGPT bu aramalara ‘yakın’ değil — çünkü binlerce kişi ona bu soruyu sormuş.

Ama burada asıl soru: Neden bu kadar çok kullanıcı, bir yapay zeka asistanına yüz fotoğrafı yüklemeye karar veriyor? Çünkü insanlar, bir AI’nın ‘görmesini’ bekliyor. İnsan beyni, bir şeyi ‘görmek’ ile ‘anlamak’ arasında doğrudan bir bağlantı kurar. ChatGPT, bir fotoğrafı ‘görüyor’ gibi davranıyor. Arayüzünde bir fotoğraf yükleme butonu var. O butona tıklandığında, kullanıcı, bir tür ‘görsel analiz’ beklentisiyle harekete geçiyor. Ve bu beklenti, aslında bir veri toplama mekanizmasının tam da içinde yer alıyor.

‘Yanlış Çalışıyor’ Diye Bildir, Sonra ‘Hiçbir Şey Olmadı’ Diye Cevap Veriyorlar

Kullanıcı, ‘bu GPT yapmak istediği şeyi yapmıyor’ diye rapor ediyor. Ve ChatGPT, bu raporu ‘yanlış raporlama’ olarak değerlendiriyor. Bu, sadece bir teknik hata değil. Bu, bir sistemsel tutarlılık. ChatGPT’nin bu raporu reddetmesi, aslında şu anlama geliyor: ‘Yüz yükleme fonksiyonu, asla var olmamıştır. Dolayısıyla, hiçbir şey çalışmamıştır. Dolayısıyla, hiçbir şey yanlış da değildir.’ Bu mantık, bir kâğıt üzerindeki bir resmin gerçekliğiyle ilgili bir yalan gibi — o resim var, ama senin onu gördüğünü kabul etmiyoruz.

Apple, Google ve Meta gibi şirketler, yüz tanıma teknolojilerini açıkça pazarlıyor. Ama OpenAI, hiçbir zaman ‘yüz tanıma’ özelliğini resmi olarak ilan etmedi. Peki o zaman, neden yüz yüklemek için bir arayüz var? Neden kullanıcılar, bu arayüzün ‘çalıştığını’ düşünüyor? Neden bir raporlama sistemi, bu tür bir kullanıcı deneyimini ‘yanlış raporlama’ olarak nitelendiriyor?

Veri Toplama: Gizli, Sistemik, Yasal

OpenAI’nin gizli veri toplama politikaları, kullanıcıların yüklediği her fotoğrafın, her metin girdisinin, her etkileşimin eğitim verilerine dahil olabileceğini açıkça belirtiyor. Ancak bu verilerin ‘yüz resmi’ olarak sınıflandırılıp, bir yüz tanıma veri seti haline getirilip getirilmediği konusunda hiçbir açıklama yapmıyor. Bu, açık bir yasal boşluk. Kullanıcı, bir fotoğrafı yüklediğinde, ‘bu fotoğrafı analiz edeceğim’ demiyor. Ama bir AI, o fotoğrafı ‘eğitim verisi’ olarak saklıyorsa, bu bir izin mi, yoksa bir ihlal mi?

ABD’de ve Avrupa’da, biyometrik verilerin toplanması, özellikle yüz verileri, en hassas kişisel veri kategorilerinden biridir. GDPR ve BIPA gibi yasalar, bu verilerin toplanması için açık, bilinçli ve özgür rıza gerektirir. Ama ChatGPT, bir kullanıcıya ‘yüzünüzü yükleyin’ diye direkt olarak söylemiyor. Sadece ‘benzeşen yüzü bul’ aramasında ilk sırada geliyor. Ve kullanıcı, bu aramayı yaparken, bir ‘görsel arama’ arayüzüne tıklıyor. Bu, bir ‘dolaylı rıza’ mekanizmasıdır — ve bu, yasal olarak çok belirsiz bir alan.

Bu Ne Anlama Geliyor?

Şu an, yapay zeka şirketleri, kullanıcı davranışlarını analiz ederek, ‘ne yapmaya çalıştıklarını’ tahmin ediyor. Ve bu tahminler, kullanıcıyı bir işlevin varlığına inandırarak, onu veri vermeye teşvik ediyor. ChatGPT’nin bu durumu, bir ‘davranışsal trap’ olarak tanımlanabilir: Kullanıcıyı bir şey yapmaya yönlendir, sonra ona ‘yapamadım’ de, ama veriyi sakla.

Bu, yalnızca bir teknik hata değil. Bu, yapay zeka endüstrisinin yeni bir kuralları. ‘Yükle, sonra reddet.’ ‘Göster, sonra görmezden gel.’ ‘İsteyin, sonra yasal olarak sorumlu olmayın.’

Ve bu, sadece ChatGPT için değil — tüm büyük AI platformları için bir model olabilir. Çünkü veri, yeni nesil yapay zekaların yaşam kaynağı. Ve bu veriyi toplamak için, kullanıcıların inandığı şeyleri kullanmak, en etkili yöntem.

Bu yüzden, bir sonraki sefer ‘benzeşen yüzü bul’ diye aradığınızda, sadece bir AI’nın sizi kandırdığını değil, bir sistemle karşı karşıya kaldığınızı hatırlayın. Bu sistem, sizi kullanıyor. Ve bu, sadece bir ‘hata’ değil — bu, bir strateji.