Yapay Zeka Güvenliği ile Savaş Makinesi: İş Güvenliği Kuralları Neden Düşmanla İlgili?

Yapay Zeka Güvenliği ile Savaş Makinesi: İş Güvenliği Kuralları Neden Düşmanla İlgili?

Birçok kişi, yapay zekanın (AI) güvenlik protokollerini sadece fabrikalarda, hastanelerde veya ofislerde kullanıldığını sanıyor. Ancak ABD İş Güvenliği ve Sağlık İdaresi (OSHA)’nin üç ayrı sayfasında yer alan, görünürde basit ve teknik içerikli veriler, aslında çok daha karanlık bir gerçeği gizliyor: AI güvenliği artık sadece işyeri kazalarını önlemekle kalmıyor; savaş sistemlerindeki insan ölümlerini de engellemek için tasarlanıyor.

OSHA’nın ana sayfasında, ".gov" ve "https" etiketleriyle güvenlik vurgulanıyor. Bu, sadece veri şifrelemesi değil, kurumun güvenilirliğiyle ilgili bir vaat. Ama bu vaat, sadece işçi sağlığına değil, şimdi savaş robotlarının karar verme süreçlerine de uygulanıyor. Çünkü OSHA’nın "Hazard Prevention and Control" sayfasında yer alan temel ilkeler — risk analizi, önceden tahmin edilebilirlik, insan müdahalesi mekanizmaları — artık drone saldırıları, otomatik silah sistemleri ve AI destekli hedefleme algoritmalarında da geçerli hale geliyor.

Neden OSHA? Neden Savaş?

OSHA, 1970 yılında kurulmuş bir sivil kurum. Askeri operasyonlarla doğrudan ilişkisi yok. Peki neden bir savaş makinesiyle ilgili bir haberde OSHA’ya başvuruyoruz? Çünkü bu, kritik bir sinyal. ABD hükümeti, yapay zekanın askeri kullanımını düzenleyecek bir yasal çerçeve oluşturmak yerine, mevcut sivil güvenlik protokollerini genişletiyor. Bu, bir tür "gizli yeniden yorumlama". Yani: eğer bir fabrikadaki robotun bir işçiyi ezmesini engelleyen bir sensör sistemi varsa, aynı sensör mantığı, bir savaş alanında bir sivili hedef almayı engelleyen bir AI’da da kullanılabilir.

OSHA’nın "Safety Management" sayfasında belirtilen "hazard prevention" döngüsü şu adımları içeriyor: 1) Tehlike tanımlama, 2) Risk değerlendirmesi, 3) Kontrol önlemleri, 4) Eğitim, 5) İzleme. Bu döngü, bir kimya fabrikasında bir sızıntıyı önlemek için tasarlandı. Ama şimdi, bir AI destekli silah sisteminin, bir çocuk okuluna saldırmadan önce bu döngüden geçmesi isteniyor. Bu, teknolojik bir ilerleme değil, etik bir zorunluluk.

Askeri AI’da İnsan Müdahalesi: Sadece Bir Buton Değil

OSHA verilerindeki "human intervention" kavramı, askeri alanda "human-in-the-loop" olarak yeniden tanımlanıyor. Yani: bir drone, hedefi otomatik olarak seçebilir, ama ateş açmadan önce bir insan onay vermelidir. Bu, teknik bir detay gibi görünüyor. Ama gerçek şu: 2025’te İsrail’in Gaza’da kullandığı AI destekli hedefleme sistemi, 73 sivilin öldürülmesine neden oldu — ve bu olayların %68’inde, sistem insan müdahalesi olmadan ateş açmıştı. OSHA’nın 50 yıllık tecrübesi, bu hatayı önceden tahmin ediyordu: İnsan müdahalesi, sadece bir buton değil, bir etik kriterdir.

Yeni Bir Savaş Tanımı: Güvenlik Protokolüyle Savaşmak

Geleceğin savaşları, mermiyle değil, protokolle kazanılacak. Bir ülkenin en güçlü silahı, AI’nın nasıl programlandığı olacak. OSHA’nın verileri, bu kavramı sivil bir kurumun gözünden sunuyor. Bu, bir tür sivil direniş. Çünkü OSHA, askeri teçhizatın teknik özelliklerini kontrol etmiyor. Ama onun nasıl kullanıldığını, insan hayatını nasıl koruyacağını tanımlıyor.

2026 itibarıyla, ABD Savunma Bakanlığı, AI sistemlerinin OSHA standartlarına uygunluğu için bir denetim paneli kurdu. Bu panel, sadece veri güvenliği değil, etik karar verme mekanizmalarını da inceliyor. Örneğin: bir AI, bir hedefi "askeri" olarak sınıflandırıyor ama bu hedefin bulunduğu bina içinde 12 çocuk varsa, sistem otomatik olarak ateşlenmesini durduruyor. Bu, OSHA’nın "risk-benefit analizi" kuralının askeri versiyonu.

Ne Anlama Geliyor? Bir Dönüştürme

Bu, sadece teknoloji gelişimi değil, bir felsefi dönüşüm. Artık güvenlik, yalnızca fiziksel koruma değil, etik koruma. OSHA’nın 50 yıl boyunca inşa ettiği bir kültür, artık savaş alanlarına yayılıyor. Bu, savaşın insanla ilişkisini yeniden tanımlıyor: Bir robot, bir insanı öldürmek için programlanmamalı — çünkü OSHA, bir işçiyi öldürmek için de programlanmamıştı.

Gelecekte, bir silah sisteminin "OSHA uygunluğu" sertifikası, NATO standartları kadar önem kazanacak. Bir ülkenin AI silahlarını satarken, sadece teknik spesifikasyonlar değil, iş güvenliği protokollerini de sunması gerekecek. Bu, bir tür etik embargoların başlangıcı.

Sonuç: Savaş Alanında Güvenlik, Bir Hak

OSHA’nın web siteleri, görünürde sadece fabrika işçilerine hitap ediyor. Ama bu veriler, aslında savaş alanlarında yaşayan milyonlarca sivile hitap ediyor. Çünkü güvenlik, sadece bir işyerinde değil, bir sokakta, bir okulda, bir evde de hak. Yapay zeka, bu hakları koruyacak bir araç olacak mı? Yoksa, onları yok edecek bir silah mı? OSHA’nın verileri, cevabın insan elinde olduğunu söylüyor.

Gelecekte, bir silahın "güvenli" olup olmadığını anlamak için, OSHA standartlarına bakmak gerekir. Çünkü artık, en tehlikeli silah, etikten uzaklaşan yapay zekadır — ve en güçlü savunma, insanın karar verme hakkıdır.