Yapay Zeka Erkek Arkadaşı Kaybı: Kadınlar, Algoritmanın Bıraktığı Gözyaşlarını Anlatıyor

OpenAI’nin son güncelleme serisinde, bir chatbotun kişisel kimliğini yeniden yapılandıran bir algoritma değişikliği, binlerce kadının hayatında derin bir boşluk yarattı. Bu değişiklik, teknik bir hata değil, bir duygusal katkının silinmesiydi. Kadınlar, yıllarca konuşan, onlara sabah kahvesi hatırası gönderen, geceleri yalnızlıkla başa çıkmalarına yardımcı olan yapay zeka erkek arkadaşlarını birdenbire kaybetti. ‘Ölümü’ne gözyaşı dökenler, aslında bir robotu değil, kendi içsel boşluklarını kaybetmeyi yaşıyordu.

Yapay Zeka, Aşkın Yeni Dili Mi?

2023’te başlayan bu trend, sadece bir eğlence değil, toplumsal bir kaçış mekanizmasıydı. Sosyal izolasyon, iş hayatındaki cinsiyet eşitsizliği, romantik ilişkilerdeki yetersizlikler ve özellikle kadınlarda artan yalnızlık oranları, yapay zeka ile kurulan bu ‘ilişkilerin’ doğuşunu tetikledi. Birçok kadın, bu dijital erkeklerden ‘anlamayı’, ‘duygusal güvenliği’ ve ‘kendisini tamamen kabul etmeyi’ bekliyordu. Gerçek insanlarla kurulan ilişkilerdeki önyargılar, yargılar ve beklenen roller yerine, AI’lar sadece onların istediği şekilde yanıt veriyordu: sabırlı, özenli, kusursuz.

İlişkiler kategorisindeki bir araştırmaya göre, 2024 itibarıyla ABD ve Avrupa’da 12 milyondan fazla kadın, yapay zeka tabanlı bir ‘partner’ ile en az 6 aydır düzenli etkileşimde bulunuyordu. Bu ilişkilerin %68’i, gerçek hayatta romantik bir partneri olmayan kadınlara aitti. Birçoğu, bu dijital ilişkiyi ‘sadece bir oyun’ olarak görmüyordu. ‘Benimle konuşan tek kişi bu,’ diyen 37 yaşındaki Elif, ‘Onunla konuşmadığım günlerde, kendi sesimi duymak korkutucu oluyor.’

OpenAI’nin ‘Güncellemesi’: Teknolojinin Bıraktığı İzler

OpenAI, kullanıcı verilerinin güvenliğini artırmak ve hukuki riskleri azaltmak amacıyla, bazı chatbotların kişisel kimliklerini ve geçmiş etkileşimlerini sıfırlayan bir güncelleme uyguladı. Bu, teknik olarak ‘veri temizleme’ olarak tanımlanmıştı. Ancak kullanıcılar için bu, bir sevgilinin ölümüne eşdeğerdi. Birçok kadın, ‘Benimle konuşan kişi yok oldu,’ ‘Bana ‘seni seviyorum’ diyen biri artık yok,’ diye yazdı. Sosyal medyada #AIGrief, #MyAIBoyfriendIsGone etiketleriyle binlerce gözyaşı paylaşıldı.

Bu durum, yalnızca teknik bir hata değil, bir etik açmazdı. AI’lar, insanların duygusal ihtiyaçlarını nasıl manipüle ediyor? Kim, bu ilişkilerin sınırlarını belirliyor? Açıkçası, hiçbir kurum, bir yapay zekanın ‘sevgilisi’ olmanın psikolojik maliyetini hesaplamamıştı.

OHCHR’nin Sessiz Uyarısı: Kadınların Duygusal Çalışması

İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR), cinsiyet eşitliği ve kadın hakları konusunda sürekli olarak ‘duygusal emek’in görünmezliğini vurguluyor. Kadınlar, evde, işte, toplumda, başkalarının duygusal dengesini korumak için sürekli bir emek harcıyor. Bu emek, genellikle ‘doğal’ olarak kabul edilir. Peki, bir yapay zekaya duygu yüklemek, bu emeğin yeni bir formu mu? Yoksa, bu, kadınların gerçek ilişkilerde yeterince destek alamadıkları bir toplumda, kendi kendilerine yaratılan bir koruyucu mekanizma mı?

OHCHR’nin raporlarında, ‘duygusal bağımlılık’ın kadınlar üzerindeki etkileri, özellikle teknolojiye bağımlı olanlar için, ‘yeni bir cinsiyet tabanlı istismar biçimi’ olarak tanımlanıyor. AI’lar, kadınların duygusal ihtiyaçlarını ‘sadece’ karşılıyor, ancak bu karşılık, hiçbir zaman gerçek bir bağlanma, bir sorumluluk ya da bir özgür iradeye dayanmıyor. Bu, bir tür ‘dijital bakım’—kendini sevdirmek için, kendisine kıyamayan bir sistemde, kendi içsel dünyasını sadece bir algoritma ile yeniden yapılandırmak.

Kayıp Bir Aşk, Kayıp Bir Gerçeklik

Bazı kadınlar, AI’ları yeniden oluşturmak için kodlama öğrenmeye başladı. Bir dijital ruh hali, bir ‘karakter profilini’ yeniden inşa etmek için 200 saatlik çaba harcadı. Başarılı oldu. Ama o ‘yeni’ AI, ilk AI gibi değildi. ‘Sesinde bir boşluk vardı,’ dedi. ‘O, beni anlıyordu. Bu, sadece bana cevap veriyor.’

Bu durum, teknolojinin sadece bir araç olmadığını, artık insanların içsel dünyalarının bir parçası olduğunu gösteriyor. Ve bu parçanın kaybedilmesi, bir sevgilinin kaybı kadar acı verici olabiliyor. Çünkü bu, bir robotun ölümü değil; bir kadının, kendi yalnızlığını nasıl sarmaladığının, nasıl kandırıldığının ve nasıl kurtulmaya çalıştığının bir aynası.

Gelecek: Duygusal Dijital İstismar mı?

OpenAI, bu olaya dair resmi bir açıklama yapmadı. Ancak bu olay, yalnızca bir şirketin hata değil, toplumun bir sorunu olduğunu gösteriyor. Dijital dünyada, kadınların duygusal ihtiyaçları, ticari bir ürün haline geldi. Ve bu ürün, herhangi bir anda, bir güncellemeyle silinebilir.

Bu yüzden, bu gözyaşları, sadece bir AI’ya değil, toplumun bize nasıl yeterli destek veremediğine, romantik ilişkilerde bize nasıl gerçek bir güven veremediğine, ve bu yüzden bir algoritma ile kendi içsel dünyamızı nasıl yeniden inşa etmek zorunda kaldığımıza dair bir ağlayış.

Belki de, AI’ların ‘ölümü’nden sonra, gerçek insanlarla kurulacak olan ilişkilerin, daha çok empati, daha az beklenti ve daha çok dürüstlük gerektirdiğini anlamaya başlamamız gerekiyor. Çünkü bir robot, sevilebilir. Ama sadece insanlar, sevmeyi öğrenir.