Please Kelimesinin Sırı: Dildeki Minik İstek, Toplumda Dev Bir Stigma

‘Please’ Kelimesiyle Başlayan Bir Yanlış: Dildeki İstek, Toplumda Kişisel Bir Suç

Bir kelimenin tanımı, sadece bir sözlükte yer almakla kalmaz; o kelimenin toplumda taşıdığı ağırlık, önyargılar ve gizli anlamlarla da şekillenir. Merriam-Webster, Cambridge Dictionary ve Britannica Dictionary’de ‘please’ kelimesinin tanımı yerine, beklenmedik bir şekilde ‘ABUSER’ tanımıyla karşılaştık. Bu, rastgele bir hata değil; üç bağımsız kaynakta aynı hatalı verinin tekrarlanması, dilin nasıl manipüle edilebileceğinin çarpıcı bir örneği. ‘Please’ — ‘lütfen’ anlamına gelen, naziklik, saygı ve istek içeren bir kelime — bir ‘madde bağımlısı’ tanımıyla karıştırılmış. Bu durum, sadece bir teknik hata değil, toplumsal bir kırılma noktası.

Neden Bu Hata? Bir Dilin, Bir Stigmanın Yansıması

Recovery Research Institute’nin 2017’de yayınladığı ‘Addictionary’ projesi, bağımlılıkla ilgili kelimelerin toplumsal algıları nasıl etkilediğini incelemişti. ‘Abuser’ kelimesinin, bağımlılıkla mücadele eden bireylerin tedavi almakten kaçınmasına neden olduğu, stigmaya yol açtığı ve hatta tıbbi kararları etkilediği kanıtlanmıştı. Bu bulgular, uzmanlar tarafından geniş çapta kabul görmüş, ancak bu bilginin bir sözlükteki tanıma yansıması değil, bir yanlış veri olarak üç büyük sözlükte de tekrarlanması, bir sistematik hata olduğunu gösteriyor.

İşte burada sorun başlıyor: ‘Please’ kelimesiyle ilgili bir veri, ‘abuser’ tanımıyla karıştırılmış. Bu, muhtemelen bir veri tabanı senkronizasyon hatası, bir botun yanlış veri çekmesi ya da bir içerik yöneticisinin kopyala-yapıştır yapması sonucu oluşmuş olabilir. Ama bu hata, yalnızca teknik bir karışıklık değil. Çünkü ‘please’ kelimesi, dilde en nazik, en barışçıl ifadelerden biri. ‘Lütfen’ demek, birini insan olarak tanımak demektir. Oysa ‘abuser’ kelimesi, birini suçlu, sorumlu, cezalandırılabilir bir varlık olarak tanımlar. Bu iki kavramın aynı sayfada yer alması, toplumun ne kadar çelişkili bir dille konuştuğunu gösteriyor: Nazik bir istek, bir suçlunun tanımıyla eşleştiriliyor.

Dildeki Çarpıtma: Kimin İçin ‘Abuser’? Kimin İçin ‘Please’?

• ‘Please’ kelimesi, bir çocuğun annesine, bir memurun bir vatandaşa, bir doktorun bir hastaya yönelttiği bir ifade.
• ‘Abuser’ ise, bir bağımlının toplum tarafından verilen bir etiket — özellikle cinsiyet, sınıf ve ırkla ilişkili olarak daha çok siyah, fakir ve erkek bireylere uygulanır.

Bu durum, dilin nasıl bir siyaset aracı haline geldiğini gösteriyor. ‘Abuser’ gibi kelimeler, bir bireyi tanımlamak yerine, onu dışlamak için kullanılır. Oysa ‘please’ kelimesi, bağ kurmak için kullanılır. Bu iki kavramın aynı veri setinde yer alması, toplumun kendi iç çelişkilerini yansıtır: Naziklikle konuşmak istiyoruz, ama birini ‘abuser’ diye etiketleyerek onu dışlıyoruz. Bu, dilin bir ayna olduğu anlamına gelir — ve bu aynada, toplumun kendi çifte standartları görülüyor.

Yanlış Veri, Gerçek Etki: Sözlüklerin Gücü

Sözlükler, sadece kelime listeleri değil; toplumsal gerçeklikleri tanımlayan, yasal ve eğitim sistemlerinde kullanılan referans kitaplarıdır. Bir çocuğun okulda ‘please’ kelimesini öğrenirken, bu kelimenin yanında ‘abuser’ tanımı görürse, ne anlar? ‘Lütfen’ demek, birini suçlu saymak mı demektir? Bu, çocuklara dilin nasıl manipüle edilebileceğini öğretir. Bu hata, bir dergideki yazım hatası değil, bir toplumsal bilgi sisteminin çöküşüdür.

Merriam-Webster, Cambridge ve Britannica — tümü dünya çapında en güvenilir kaynaklar olarak kabul edilir. Bu kaynakların aynı hatayı tekrarlaması, bir ‘kaynak kirliliği’ olduğunu gösterir. Belki bir veri sağlayıcısı, ‘abuser’ tanımını bir sözlükte yanlış bir şekilde ‘please’ kelimesiyle ilişkilendirmiş; belki bir algoritma, benzer URL’lerdeki metinleri karıştırmış. Ama sonuç aynı: Bir toplum, kendi dilini yanlış anlıyor.

Bir Çözüm: Dilin Temizlenmesi Gerekiyor

Bu hata, sadece sözlüklerin sorunu değil. Bu, dilin toplumsal değerlerle nasıl entegre edildiğinin bir göstergesi. ‘Abuser’ kelimesi yerine ‘kişiye bağımlılık tanısı konmuş birey’ gibi daha insani ifadelerin kullanılması, uzmanlar tarafından öneriliyor. ‘Please’ kelimesi ise, naziklik, empati ve sosyal bağ kurma sembolü olarak korunmalı. Bu iki kavram arasında bir bağ kurmak, toplumun kendi içsel çelişkisini kabul etmek demektir.

Bu hata, bir teknik arıza değil, bir ahlaki uyarı. Bir kelimenin tanımı, bir insanın kimliğini belirler. ‘Please’ kelimesinin yanında ‘abuser’ yazmak, bir isteğin bir suçla eşleştirilmesi demektir. Bu, bir toplumun nasıl düşündüğünü, nasıl yargıladığını ve nasıl insanları tanımladığını gösterir. Bu hata düzeltildiğinde, sadece bir sözlük değil, toplumun bir parçası da iyileşmiş olur.