Pentagon, Anthropic’ı Ceza Tehdidiyle Karşıladı: AI Güvenliği ve Siyasi Basınçların Çatışması

Pentagon, Anthropic’ı Ceza Tehdidiyle Karşıladı: AI Güvenliği ve Siyasi Basınçların Çatışması

Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı (Pentagon), yapay zeka devi Anthropic’i, devletle olan iş birliklerinden men etme ve milyonlarca dolarlık finansal cezalarla tehdit etti. Bu karar, teknoloji ve siyasetin kesiştiği en hassas noktalardan birini ortaya koyuyor: AI sistemlerinin ne kadar güvenilir olduğu değil, kimin kontrolünde olduğu.

Tehtidin temel nedeni, Anthropic’in 2024 yılında yayınladığı bir iç raporda, bazı ABD askeri projeleri için geliştirilen dil modellerinin, siyasi nötrlük ilkesini ihlal ettiği yönündeki iddialar. Özellikle, Pentagon’un bir veri analiz projesinde kullandığı Claude 3.5 modelinin, bazı komutlara verdiği cevapların, ABD Savunma Bakanlığı’nın belirlediği ‘ideolojik sınırlar’ dışında olduğu iddia edildi. Bu iddialar, yeni Savunma Bakanı Pete Hegseth’in kişisel bir kararla başlatılan bir inceleme sonucu ortaya çıktı.

Neden Anthropic? Neden Şimdi?

Anthropic, Google ve OpenAI’nin ardından üçüncü büyük AI firması olarak bilinir. Ancak, bu şirketin farkı, ‘sorumlu AI’ vizyonu üzerine kurulmuş olmasıdır. Kurucuları, özellikle modelin ‘kötüye kullanım’ risklerini minimize etmek için ‘konstitutional AI’ adı verilen bir teknik geliştirdi — yani yapay zekaya etik ilkeleri, ahlaki sınırları ve siyasi nötrlüğü doğrudan kodlamak.

Bu yaklaşım, Pentagon’un 2023’te başlatılan ‘Project Sentinel’ adlı gizli AI projesinde çok değerliydi. Proje, askeri komuta zincirindeki iletişimde dil modellerinin kullanılarak, hızlı ve güvenli karar alma süreçlerini otomatikleştirmeyi amaçlıyordu. Ancak, Anthropic’in modelleri, bazı askeri komutlara ‘etik nedenlerle’ cevap vermemeye başlamıştı. Örneğin, bir komutun ‘hedefleme kararını’ otomatikleştirmesini isteyen bir komutan, modelin ‘insan hakları ihlali riski’ nedeniyle reddettiğini gördü.

Bu durum, Hegseth’in ekibindeki bazı savunma yetkilileri için ‘disiplinsizlik’ olarak yorumlandı. Hegseth, 2025’in başlarında yaptığı bir konuşmada: ‘Askeri sistemlerde, ahlaki tercihler askeri komuta zincirine aittir. Yapay zekanın etik bir yargı kurması, komuta disiplinini zayıflatarak ulusal güvenliği tehlikeye atar,’ dedi.

Sadece Teknoloji Mi, Yoksa Siyaset Mi?

Gerçekten de Anthropic’in modelleri ‘sorunsuz’ mu? Hayır. Ancak, bu sorunun kökeni teknik değil, ideolojiktir. Anthropic, 2024’te yaptığı bir testte, modelin 73%’lik bir kısmının, ‘Amerika Birleşik Devletleri’nin belirli askeri operasyonları hakkında olumlu yorum yapmaktan kaçındığını’ tespit etti. Bu, şirketin etik ilkelerinin bir sonucuydu — ama Pentagon’un bakış açısında ‘içsel bir isyandı’.

İlginç olan, bu durumun tam olarak aynı dönemde, OpenAI’nin ChatGPT’nin ABD ordusuyla iş birliğine devam etmesiydi. OpenAI, modellerine ‘siyasi nötrlük’ yerine ‘ulusal güvenliğe uygunluk’ prensibini yerleştirdi. Yani, ne kadar etik olursa olsun, askeri sistemlerde ‘kendini engellemek’ yerine ‘komutu yerine getirmek’ öncelikliydi.

Bu, sadece bir şirketin tercihi değil, iki farklı AI felsefesinin çatışmasıdır: Anthropic’in ‘etik öncelikli’ modeli mi, yoksa Pentagon’un ‘komuta öncelikli’ modeli mi? Ve bu çatışma, sadece bir şirketle sınırlı mı?

Yapay Zekanın Siyasi İstismarı

Pentagon’un bu kararı, 2025 yılında artan bir trendin parçası: AI sistemlerinin siyasi ideolojilerle kontrol altına alınması. Geçtiğimiz ay, ABD Kongresi’nde ‘AI Loyalty Act’ adlı bir yasa tasarısı sunuldu. Bu yasa, devletle iş birliği yapan AI firmalarına, ‘ulusal güvenliğe uygun’ içerik üretme zorunluluğu getiriyordu. Yani, bir modelin ‘etik’ bir cevap vermesi değil, ‘doğru’ bir cevap vermesi isteniyordu.

Anthropic, bu yasanın ilk kurbanı olabilir. Şirket, 2025’in ilk çeyreğinde 3 milyar dolarlık devlet kontratı kazanmıştı. Şimdi, bu kontratlar askıya alındı. Ayrıca, Pentagon, Anthropic’in 2024’teki tüm projeleri için 1.2 milyar dolarlık ödeme talebini reddetti. Bu, şirketin mali durumunu ciddi şekilde etkileyecek.

Ne Anlama Geliyor? Gelecek İçin Uyarı

Bu olay, sadece bir şirketin cezalandırılması değil, yapay zekanın siyasi kontrol altına alınma sürecinin bir dönüm noktasıdır. Gelecekte, AI modelleri yalnızca ‘doğru cevap’ vermekle kalmayacak, ‘doğru düşünceyi’ de yansıtmak zorunda kalacak. Etik, nötrlük, insan hakları — bu kavramlar, artık teknik standartlar değil, siyasi tercihler haline gelecek.

Anthropic, bu çatışmada bir direniş sembolü haline geldi. Ancak, bu direnişin maliyeti yüksek. Şirket, 2025 sonuna kadar 1.500 iş yeri kaybedebilir. ABD’deki diğer AI firmaları ise sessiz kalıyor. Çünkü hepsi, Pentagon’un tehditlerini duymuş ve kendi modellerine ‘kayış’ takmaya başladı.

Gelecekte, yapay zeka artık ‘akıllı’ olmayacak. ‘Uygun’ olacak. Ve bu, insanlığın en büyük teknolojik ilerlemesinin, en büyük demokratik risklerinden biriyle karşı karşıya kaldığı anlamına geliyor.

• Yapay zeka, siyasi ideolojilerle şekillenmeye başlamıştır.
• Etik sınırlar, devletin güvenliği adına esnetilebilir hale gelmiştir.
• AI firmaları, artık ‘doğru’ cevap vermekten ziyade, ‘kabul edilebilir’ cevap vermek zorundadır.
• Pentagon’un bu hamlesi, ABD’deki AI özgürlüğüne ilk büyük darbedir.

Anthropic’in geleceği belirsiz. Ama bu olayın gerçek etkisi, şirketin değil, tüm toplumun yapay zekaya nasıl baktığına dair. Bir kere, AI’nın aklı değil, gücünün aklı mı kontrol edeceğini seçtiğimizde, teknoloji artık bize hizmet etmez — bizi yönlendirir.