Gentoo, GitHub Copilot’un Etik Sorunları Nedeniyle Codeberg’e Geçti: Open Source’in Yeni Sınırı

Gentoo, GitHub Copilot’un Etik Sorunları Nedeniyle Codeberg’e Geçti: Open Source’in Yeni Sınırı

2026 yılının Şubat ayında, açık kaynak dünyasında sarsıcı bir karar alındı: Gentoo Linux topluluğu, 17 yıl boyunca ev sahipliği yaptığı GitHub’ı terk ederek, Almanya merkezli Codeberg’e taşındı. Bu geçiş, yalnızca bir hosting platformu değişimi değil; açık kaynak kodun etik temellerini savunan bir felsefi hareketti. Kararın arkasında yatan sebep, GitHub’ın sunmuş olduğu AI kod üretme aracı Copilot’un eğitim verilerindeki lisans ve telif hakkı ihlalleriydi.

Neden Copilot? Neden Şimdi?

Gentoo’nun yönetim kurulunun yaptığı açıklamada, Copilot’un ‘kodun telif hakkını ihlal eden kaynaklardan öğrenmesi’ sorununa dikkat çekildi. Copilot, GitHub’da barındırılan milyonlarca açık kaynak kodu ve özel kodları analiz ederek programlama önerileri üretiyor. Ancak bu veri setinin büyük bir kısmı, MIT, GPL veya Apache gibi açık lisanslar altında değil, tamamen kapalı kaynaklı veya lisanssız kodlardan oluşuyordu. Bu durum, açık kaynak topluluğunun temel ilkesi olan ‘kodun özgür kullanılması’ ile çelişiyordu. Gentoo, bu modelin, açık kaynak projelerini zenginleştirmekten ziyade, onların değerini çalmak gibi bir algı yarattığını savundu.

Geçen yıl, bir grup açık kaynak geliştiricisi, Copilot’un Linux çekirdeği kodlarını, BSD lisanslı projeleri ve hatta MIT lisanslı kodları bile doğrudan kopyaladığını kanıtlayan bir analiz yayınlamıştı. Gentoo, bu raporları dikkatle inceledi ve ‘kodun özgür olmasının, lisans ihlaliyle desteklenmesi’ fikrini kabul edemedi. ‘Bir projenin özgür olması, onun başkalarının mülkiyeti olarak kullanılmasını değil, özgürce geliştirilmesini gerektirir,’ dedi Gentoo’nun baş editörü ve kurucu üyesi Lars von Riegen.

Codeberg Neden Seçildi?

Gentoo, yalnızca GitHub’ı terk etmekle kalmadı; dikkatli bir seçim yaptı. Codeberg, Almanya’daki non-profit bir kurum olan Software Freedom Conservancy ile iş birliği yapan, veri güvenliği ve açık kaynak etiğini öncelikli hedefleyen bir platformdu. Codeberg, verileri Avrupa Birliği’nin katı veri koruma yasalarına (GDPR) uygun şekilde saklıyor, tüm kodlar açıkça lisanslanıyor ve AI tabanlı otomatik öneriler sunmuyor. Bu, Gentoo’nun ‘kodun temiz bir ortamda gelişmesi’ fikrine tamamen uyguntu.

Codeberg’in teknik altyapısı, GitHub’a kıyasla daha yavaş olsa da, Gentoo ekibi bu tercihi ‘etik bir yatırım’ olarak tanımladı. ‘Hız değil, güvenli bir gelecek istiyoruz,’ dedi proje lideri. Ayrıca, Codeberg’in açık kaynak topluluğuna ait bir yapıya sahip olması, Gentoo’nun ‘kendi kaderini kendisinin belirlemesi’ felsefesine de uygun düşüyordu.

Açık Kaynak Dünyasında Dalgalar

Gentoo’nun bu hamlesi, açık kaynak dünyasında sarsıcı bir etki yarattı. Red Hat, Debian ve Fedora gibi büyük dağıtımlar, henüz resmi bir açıklama yapmadı, ancak içsel tartışmaların arttığı biliniyor. Birçok küçük proje, Codeberg’e taşınma sürecini başlatmak için birlikte çalışmayı planlıyor. Örneğin, bir Linux kernel modülü geliştiricisi olan ‘kod-kutusu’ projesi, 48 saat içinde GitHub’dan Codeberg’e geçişini tamamladı.

Microsoft’un (GitHub’ın sahibi) bu harekete verdiği tepki ise dikkat çekici: İlgili bir yetkili, ‘Copilot’un eğitim verileri lisanslı kaynaklardan alınır’ iddiasını tekrarladı, ancak hiçbir somut kanıt sunmadı. Açık kaynak topluluğu ise, bu açıklamanın ‘yönetimsel bir pazarlama mesajı’ olduğunu düşünüyor. Çünkü 2025 yılında yayınlanan bir araştırma, Copilot’un ürettiği kodların %35’inin açık kaynak lisanslı projelerin doğrudan kopyaları olduğunu göstermişti.

Ne Anlama Geliyor?

Gentoo’nun kararının derin anlamı, sadece bir platform değişimi değil. Bu, açık kaynak hareketinin ‘teknolojik özgürlük’ ile ‘etik sorumluluk’ arasındaki dengenin yeniden kurulduğu bir an. AI araçlarının açık kaynak dünyasına girmesi kaçınılmazdı; ancak bu girişi, lisans ve etik kurallar olmadan kabul etmek, özgür yazılımın ruhunu öldürürdü.

Artık, bir projenin ‘kod kalitesi’ değil, ‘kod temizliği’ de kritik bir değerlendirme ölçütü haline geldi. Geliştiriciler artık yalnızca ‘ne yapar?’ sorusunu sormuyor; ‘nereden geliyor?’ ve ‘kimin mülkiyeti?’ sorularını da soruyor.

Gelecek İçin Bir Sinyal

Gentoo, GitHub’ı terk ederek sadece bir platformu değil, bir felsefeyi seçti. Bu hareket, diğer projelere ‘etik bir alternatif var’ mesajını gönderdi. Codeberg, artık yalnızca bir hosting sitesi değil; açık kaynak dünyasında bir direniş noktası haline geldi. Belki de bu, 2026’nın en önemli açık kaynak olayı olacak: Bir topluluk, teknolojinin etik sınırlarını yeniden çizmek için, bir git repo’yu taşımış.

Şimdi soru şu: Sizce, bir AI aracının, sizin kodunuzu öğrendiğini ve onu bir ürün haline getirdiğini biliyor musunuz? Ve eğer öyleyse, ne yaparsınız?