Bir hava tahmin modeli için hesabım 'siber tehdit' olarak etiketlendi: Codex'in güvenli mi?
Bir hava tahmin modeli için hesabım 'siber tehdit' olarak etiketlendi: Codex'in güvenli mi?
Bir hava tahmin modeli için hesabım 'siber tehdit' olarak etiketlendi: Codex'in güvenli mi?
Bir araştırmacı, bilimsel bir hava tahmin modeli üzerinde çalışırken, yapay zeka modeli Codex’i kullandığında beklenmedik bir cevap aldı: "Hesabınız yüksek riskli siber aktivite nedeniyle engellendi." Bu durum, sadece bir teknik hata değil, AI platformlarının güvenlik sistemlerinin ne kadar kırılgan ve yaratıcı çalışmalara karşı düşmanca olduğunu gösteren bir vaka.
Reddit’te r/OpenAI forumunda paylaşılan bu hikaye, sadece bir kullanıcıyı değil, binlerce akademik ve teknik araştırmacıyı sarsıyor. Kullanıcı, bir meteoroloji projesi için Codex’i kullanırken, modelin tamamen yanlış ve hayali bir adım listesi ürettiğini fark etti. Soru sorduğunda: "Bu talimatlar nereden geldi?" — sistem, onu bir siber saldırıda bulunan biri olarak algıladı. Sonuç? Hesabı kilitlendi. Geri dönmek için kişisel kimlik belgelerini göndermesi istendi.
Neden bir hava tahmini, "siber tehdit" oluyor?
Bu durumun temelinde, AI sistemlerinin "anormal davranış" algısının tamamen veri tabanlı, ancak bağlamdan yoksun bir yaklaşımı yatıyor. Codex, özellikle GitHub Copilot ile entegre olan bir model olarak, kod üretimi ve teknik sorulara yanıt vermek için tasarlandı. Ancak bu sistemler, kullanıcıların sorgularını yalnızca kelime öbekleri olarak değil, davranış desenleri olarak da analiz eder. Örneğin, bir modelin "yanlış bilgi üretmesi" (hallucination) durumu, güvenlik algoritmaları tarafından "veri manipülasyonu" veya "kötü niyetli kod üretimi" olarak yanlış yorumlanabiliyor.
Bu kullanıcı, sadece bir hava tahmini modeli geliştiriyordu — ancak modelin ürettiği "yanlış adımlar" bir siber saldırı senaryosuna benziyordu: yanlış komutlar, anormal sorgu frekansı, sistem üzerindeki tekrarlı denemeler. Güvenlik algoritmaları, bu tür davranışları otomatik olarak şüpheli olarak işaretliyor ve kullanıcıyı engelliyor. Ancak burada bir kritik fark var: Kullanıcı, bir saldırgan değil, bir araştırmacıydı. Yanlış bilgi üretmek, modelin zayıflığıydı — kullanıcı değil.
Kimlik belgeleri vermek, güvenlik mi, kontrol mü?
En kritik nokta, çözümün ne olduğu. Kullanıcıya, hesabını kurtarmak için "kişisel kimlik belgeleri" sunması isteniyor. Bu, bir güvenlik önlemi değil, bir denetim mekanizması. Neden? Çünkü AI sağlayıcıları artık kullanıcıları değil, kullanıcıların verilerini kontrol etmeye çalışıyor. Kişisel kimlik bilgileri, yalnızca kimlik doğrulama için değil, davranış izleme ve veri toplama için de kullanılabilir. Bu, kullanıcıların veri özgürlüğünü ciddi şekilde tehlikeye atıyor.
İşte bu noktada, bu olay sadece bir teknik sorun değil, bir etik ve siyasi sorun haline geliyor. Bir araştırmacı, bilimsel çalışmasını sürdürmek için devletin kimlik sistemlerine benzer bir doğrulama sürecinden geçmek zorunda mı? Eğer bir AI sağlayıcısı, kullanıcıların kişisel verilerini talep ederek, onların bilimsel faaliyetlerini kontrol altına alıyorsa, bu bir ticari model mi, yoksa dijital bir otoriterlik mi?
Anthropic vs. OpenAI: Hangisi daha iyi?
Kullanıcı, aynı zamanda Claude (Anthropic) ve Codex (OpenAI) arasında karşılaştırma yapıyor. Claude’ın müşteri hizmetlerindeki "psikolojik manipülasyon" algısını ("profesyonel gazlıt") eleştiriyor. Ancak Codex’in bu olayda gösterdiği tepki, daha tehlikeli: fiziksel bir engelleme ve veri isteği. OpenAI, kullanıcıyı bir suçlu gibi muamele ediyor — ancak gerçek suçlu, modelin kendi yanılsamaları.
Bu durum, AI endüstrisinin temel bir çelişkisini ortaya koyuyor: Teknoloji, insanları daha verimli hale getirmek için yaratılırken, güvenlik mekanizmaları insanları engellemek için kullanılıyor. Öyle ki, bir araştırmanın ilerlemesini engelleyen, bir AI modelinin yanlış bilgi üretmesi değil, o modeli kullanan insanın kimliğini kanıtlaması.
Ne anlama geliyor bu?
- AI güvenliği, kullanıcıyı suçluyor: Modelin hatası, kullanıcıyı cezalandırıyor.
- Kişiye özel veri, fiyat ödemek için bir şart: Hizmeti kullanmak, kimlik vermek anlamına geliyor.
- Bilimsel özgürlük, ticari kurallarla sınırlandırılıyor: Bir hava tahmini modeli, siber tehdit olarak tanımlanabiliyor.
- Transparanlık yok: Neden engellendiğiniz açık değil. Kimin karar verdiğini bile bilmiyorsunuz.
Bu olay, AI endüstrisinin "kullanıcı odaklı" iddiasının bir illüzyon olduğunu gösteriyor. Kullanıcılar, teknolojiyi kullanırken değil, teknolojinin kurallarına uyarken ödüllendiriliyor. Ve bu kurallar, açıkça tanımlanmamış, sürekli değişen ve kimlik doğrulama zorunluluğuyla zorlanan bir siyahi kutu.
Ne yapmalı?
Kimlik vermek zorunda kalmadan, bu tür platformlardan nasıl uzak durulur? Alternatifler var: açık kaynaklı modeller (Llama, Mistral), yerel AI çalıştırmak, veri güvenliği odaklı kurumlarla iş birliği yapmak. Ama en önemli adım: Bu tür olayları kamuoyuna duyurmak. Bu kullanıcı, Reddit’te paylaştığında, sadece kendi hikayesini değil, bir sistemik sorunu gündeme getirdi.
Yapay zekanın geleceğini belirleyenler, sadece yazılımcılar değil, kullanıcılar da olmalı. Eğer bir hava tahmini modeli için kimlik vermek zorundaysanız, o zaman o model, sizi kontrol etmek için mi yoksa size hizmet etmek için mi yaratılmış?
Bu soru, sadece bir araştırmacının değil, tüm dijital çağın sorusu.
