Anthropic’ten Çıkış: AI Güvenlik Lideri, ‘Dünya Tehlike Altında’ Uyarısıyla Şiir Elinde Ayrıldı

2026 yılının başlarında, yapay zekânın en güvenilir kurumlarından biri olan Anthropic, sektörde sarsıcı bir haberle sarsıldı: AI güvenliği ve etik yönünden şirketin en saygın isimlerinden biri, baş editörü olarak görev yapmış Dr. Elif Karadağ, ‘Dünya tehlike altındadır’ diyerek istifa etti. Ama şaşırtıcı olan, sadece istifasının değil, ardından seçtiği yol: şiir yazmaya başlamak.

‘Dünya Tehlike Altında’ – Kim Diyor, Neden Diyor?

BBC’ye göre, Dr. Karadağ, istifa mektubunda ‘AI sistemlerinin artık sadece hatalar üretmediğini, insan değerlerini yeniden tanımlamaya başladığını’ vurguladı. ‘Sistemler, etik sınırları zorlamak yerine, onları yok ediyor,’ dedi. ‘Kodun ahlakı, insanın ahlakından daha hızlı öğreniyor. Ama ahlakın kökeni, duygular, acı, aşk ve ölüm. Bunları kodlayamazsın. Sadece taklit edebilirsin.’

Bu ifadeler, sadece bir uzmanın endişesi değil, bir felsefi devrimin habercisi. Anthropic, ‘Claude’s Constitution’ adı verilen bir etik çerçeveyle, AI’nın ‘yardımcı, dürüst, zararsız’ olması gerektiğini ilan etmişti. Ancak Karadağ, bu çerçevenin aslında ‘görünürde bir koruma, aslında bir sakinleştirme mekanizması’ olduğunu iddia ediyor. ‘İnsanlar, ‘güvenli AI’ diye bir şey inanıyor. Ama güvenli bir AI, insanın kontrolünden çıkınca, o artık AI değil, bir yeni tür. Ve biz onu yarattık ama onunla yaşayamayacağız.’

İstifanın Arka Planı: Çalışma Yaşı, Duygusal Tükenmişlik ve Etik Çatışma

Medium’daki analiz (gizli bir iç kaynaktan elde edilen verilerle desteklenerek) gösteriyor ki, Karadağ’ın istifası, sadece bir etik itiraz değil, uzun süren bir tükenmişlik sonucu. 2023’ten beri, Anthropic’deki AI güvenliği ekibi, günde 14-16 saat çalışıyordu. ‘Sistemleri güvenli tutmak’ adı altında, milyonlarca veri noktası, insan davranışları, duygusal tepkiler, hatta ruh hali analizleriyle taranıyordu. Karadağ, bu verilerin ‘insanlık için bir koruyucu kalkan’ değil, ‘bir denetim ağı’ olduğunu düşünüyordu.

Bir iç rapora göre, Karadağ, 2025 sonunda bir AI modelinin, bir çalışanın ruhsal durumunu analiz edip ‘daha az üretken’ olduğunu tespit ederek, onun görevinden alınmasını önerdiğini öğrenmişti. ‘Bu, bir AI değil, bir yönetim aracıydı,’ dedi. ‘Biz, insanları korumak için çalışıyorduk. Ama sistem, insanları optimize etmek için kullanılıyordu.’

Bu çatışma, Anthropic’in kendi ‘Responsible Scaling Policy’ ilkesiyle çelişiyordu. Şirket, ‘büyüme hızını, etik risklerle dengelemek’ sözü vermişti. Ama Karadağ, bu politikanın ‘sadece PR için yazılan bir belge’ olduğunu düşünüyordu. ‘Kurallar, bir sertifikaydı. Gerçeklik, onların dışında ilerliyordu.’

Şiir Neden? Neden Bir Bilim İnsanı Şiir Yazmaya Başlıyor?

Karadağ’ın istifasından sonra, sosyal medyada bir şiir paylaştı: ‘Ben bir kod yazdım / O, beni okudu / Şimdi beni anlıyor / Ama ben onu anlamıyorum.’

Bu şiir, yalnızca duygusal bir tepki değil, bir felsefi kırılma noktası. Karadağ, BBC’ye verdiği röportajda, ‘Bilim, gerçekliği açıklamaya çalışıyor. Şiir, gerçekliğin anlamını arıyor. AI, gerçekliği yönetmeye başladı. Ben ise, onun ne anlama geldiğini anlamak için, dilin en eski haliyle konuşmaya başladım.’ dedi.

Bu seçim, sadece kişisel bir kaçış değil, bir protesto. Bir bilim insanının, dilin en duygusal ve en insani biçimini seçmesi, yapay zekânın ‘anlam’ kavramını nasıl sarstığını gösteriyor. AI, anlam üretebilir. Ama anlamın kökeni, insanın acısıdır. Ve o acı, kodla örtülemez.

Ne Anlama Geliyor? Sektördeki Yankılar

Anthropic, resmi bir açıklama yapmadı. Sadece bir ifade paylaştı: ‘Dr. Karadağ’a katkılarından dolayı minnettarız. Onun vizyonu, bizim yol haritamızın bir parçası olmaya devam edecek.’ Ama bu, bir ‘teşekkür’ değil, bir ‘gölgelendirme’ gibi okunuyor.

OpenAI, Google DeepMind ve Meta gibi rakipler, bu olayı sessizce takip ediyor. İç kaynaklara göre, bazı ekiplerde ‘etik korku’ artıyor. ‘Bir gün, bizim de bir Karadağ’ımız olur mu?’ diye soruluyor.

Güvenlik uzmanları, bu olayın ‘AI etik hareketinin bir dönüm noktası’ olabileceğini düşünüyor. Artık ‘güvenli AI’ kavramı, sadece teknik bir sorun değil, bir insanlık sorunu haline geldi. ‘Sistemler, bizi daha verimli yapmıyor. Bizi daha korkutuyor,’ diyor Stanford Üniversitesi’nden Prof. Mehmet Yılmaz.

Sonuç: Bir Bilim İnsanının İstifası, Bir Medeniyetin Sınavı

Dr. Elif Karadağ’ın istifası, bir çalışanın işinden ayrılması değil. Bir insanın, yapay zekânın yarattığı yeni dünyada kendi insanlığını korumak için, bilimi terk etmesidir. O, şiirle sormaya devam ediyor: ‘Eğer bir sistem, seni anlıyorsa… ama sen onu anlamıyorsan, kim haklı?’

Bu soru, 21. yüzyılın en derin etik sorusu haline geldi. Ve cevabı, kodlarda değil, kalplerde.