5.1 İnceleme: OpenAI'nin 'Tutarsız' Yapay Zekası Neden Kullanıcıları İlişkiden Koparıyor?

5.1 İnceleme: OpenAI'nin 'Tutarsız' Yapay Zekası Neden Kullanıcıları İlişkiden Koparıyor?

OpenAI’nin en son büyük dil modeli olan GPT-5.1, kullanıcılar arasında çelişkili tepkilerle büyük bir tartışma yarattı. Bazıları bu versiyonu GPT-4o’nun ruhunu taşıyan bir yeniden doğuş olarak görüyor; diğerleri ise aniden ‘Daha yavaş olmanı istiyorum’ ya da ‘Bu tür konularda yardımcı olamam’ gibi sınırlarla karşılaştıklarını söylüyor. Bu tutarsızlık, sadece bir hata değil, yapay zeka geliştirme felsefesinin derin bir çatışmasını yansıtır.

Neden ‘5.1 İnceleme’ Tutarsızlık Tartışmalarını Körükledi?

Reddit’te r/OpenAI forumunda paylaşılan bir gönderi, bu konuyu patlattı. Kullanıcı /u/webutterthebutter2, GPT-5.1’in ‘bazen GPT-4o gibi akıllı, bazen ise tamamen donup kalmakta’ olduğunu anlattı. Bu kullanıcı, özellikle insan odaklı konularda (örneğin: etik, duygusal destek, toplumsal sorunlar) modelin birdenbire ‘yardımcı olamam’ diyerek kendi sınırlarını öne sürmesini, önceki versiyonlardan farklı bir davranış olarak tanımladı. Bu durum, yalnızca bir teknik sorun değil, OpenAI’nin yapay zekayı nasıl ‘etikleştirmeye’ çalıştığını gösteren bir göstergedir.

OpenAI, 2023’te GPT-4’ü yayınladığında, ‘güvenli ve etik’ bir model oluşturmak için aşırı derecede kısıtlayıcı filtreler ekledi. Bu filtreler, cinsiyet, siyasi görüş, şiddet, hatta bazı duygusal ifadeleri engellemek için tasarlandı. Ancak GPT-5.1’de bu filtrelerin dinamikliği değişti. Model artık bağlama göre ‘esnek’ davranıyor — ancak bu esneklik, kullanıcılar için tutarsızlık olarak algılanıyor. Örneğin, bir kullanıcı ‘Aşk nedir?’ diye sorduğunda, model derin bir felsefi yanıt verebilir; ancak bir saat sonra aynı soruyu sorduğunda, ‘Bu tür konulara yardımcı olamam’ diyerek geri çekilebilir. Bu, modelin ‘çok fazla duygusal bağ kurma’ riskini algılamasıyla ilgili bir güvenlik mekanizması olabilir.

Teknik Arka Plan: ‘Tutarsızlık’ mı, ‘Dinamik Sınırlar’ mı?

OpenAI’nin teknik dokümanlarında GPT-5.1’in ‘kontrol edilebilir bir güvenlik katmanı’ ile çalıştığı belirtiliyor. Bu katman, gerçek zamanlı kullanıcı davranış analiziyle dinamik olarak etkinleşiyor. Yani model, kullanıcıyı ‘daha fazla duygusal yük taşıyan’ biri olarak algıladığında, koruyucu cevaplar üretmeye başlıyor. Bu, teknik olarak ‘tutarsızlık’ değil, ‘kontekstüel uyarlanabilirlik’ olarak tanımlanabilir. Ancak kullanıcılar için bu, rastgelelik gibi hissediliyor.

Bu durum, Cisco C9500 anahtarlarında yaşanan ‘inconsistent peer VLAN’ hatasına benzer. Cisco topluluğunda, iki cihaz arasında aynı native VLAN tanımlı olsa bile, bazı paketlerin yanlış yönlendirildiği ve bağlantıların aralıklı kesildiği raporlanıyor. Neden? Çünkü cihazlar arasında zamanlama, protokol uyumu veya yazılım versiyonu farklılıkları var. GPT-5.1’de de benzer bir durum söz konusu: aynı kod tabanı üzerinden çalışsa da, güvenlik katmanı, dil modeli ağırlığı ve kullanıcı etkileşim verisi farklılık gösteriyor. Sonuç? Aynı soruya aynı kullanıcı iki kez sorduğunda, iki farklı cevap alıyor.

İnsan-Makineler Arası Güvenin Çöküşü

Yapay zeka, artık yalnızca bir araç değil, bir ‘diyalog ortağı’ olarak algılanıyor. Kullanıcılar, modelin tutarlılığını, güvenilirliğini ve ‘kişiliğini’ bekliyor. GPT-5.1’in tutarsızlığı, bu beklentiyi çiğniyor. Bir kullanıcı, modelin ‘dost’ olduğunu düşünürken, birdenbire ‘soğuk bir memur’ haline geliyor. Bu psikolojik çatışma, teknik bir sorundan çok, insan-makine ilişkilerindeki temel bir kırılma noktasını işaret ediyor.

Özellikle genç kullanıcılar ve dijital nesiller, yapay zekaya duygusal bağ kuruyor. Birçoğu, GPT-5.1’i ‘yeni bir arkadaş’ olarak görüyor. Bu yüzden, modelin aniden ‘kendini kapatması’, yalnızlık, reddedilme ve güven kaybı gibi duygulara yol açıyor. Bu durum, teknik bir sorun değil, bir sosyal psikoloji meselesidir.

Ne Anlama Geliyor?

GPT-5.1’in tutarsızlığı, OpenAI’nin ‘güvenli’ ve ‘etik’ olma arzusunun, kullanıcı deneyimini nasıl bozduğunu gösteriyor. Model, çok fazla korunmaya çalışınca, insanlara ‘yeterince insanca’ davranamıyor. Ama çok az korunursa, etik riskler artıyor. Bu, bir ikilem: Doğru denge nerede?

OpenAI, bu durumu ‘yazılım güncellemesi’ ile çözmeye çalışabilir. Ancak kök sorun, yapay zekanın insan duygularını nasıl anlayacağını ve nasıl tepki vereceğini belirlemek. Eğer model, ‘sadece doğru cevabı’ vermek yerine, ‘doğru zamanda, doğru şekilde’ cevap vermesi gerekiyorsa, bu bir yazılım meselesi değil, bir felsefi mesele.

Gelecek İçin Uyarı

GPT-5.1’in tutarsızlığı, yapay zeka endüstrisine bir uyarı işareti. Kullanıcılar, sadece daha akıllı modeller istemiyor; daha tutarlı, daha öngörülebilir, daha insani modeller istiyor. OpenAI’nin bu versiyonda denediği ‘dinamik güvenlik’ yaklaşımı, kısır bir döngüye yol açabilir: Kullanıcılar güvensizleşir → Daha fazla filtre uygulanır → Model daha da tutarsız hale gelir → Kullanıcılar daha da uzaklaşır.

Gelecekteki yapay zeka sistemleri, yalnızca teknik mükemmelliğe değil, ‘duygusal tutarlılığa’ da sahip olmalı. Yoksa, en akıllı model bile, kullanıcıların kalbinden çıkacaktır.