İngiltere'nin Küçük Bir Kasabası, Yapay Zeka Savaşının Yeni Cephesi

Potters Bar: Yapay Zeka Devlerinin Yolunu Tıkanan Bir İngiliz Kasabası

İngiltere’nin Hertfordshire bölgesinde, Londra’nın kuzeyinde 15 bin nüfuslu Potters Bar, dünya çapında hızla büyüyen yapay zeka endüstrisinin en beklenmedik sahnesi haline geldi. Burada yaşanan çatışma, sadece bir şehir planlaması meselesi değil; teknoloji, çevre ve toplumsal adaletin kesiştiği bir savaş. Teknoloji devleri, AI modellerini eğitmek için gerekli olan devasa veri merkezlerini kurmak için kıymetli tarım arazilerini hedefliyor. Potters Bar halkı ise bu arazilerin, Londra’ya hizmet eden yeşil kuşağı korumak için direniyor.

Neden Tam Burası?

Wired’in raporuna göre, Potters Bar’ın stratejik konumu, veri merkezlerinin kurulması için ideal bir nokta olarak görülüyor. Londra’nın hemen dışında, yüksek kapasiteli elektrik hatlarına yakın, ve nispeten az nüfuslu bir bölge. Bu, şirketler için maliyet avantajı sağlıyor. Ancak bu araziler, sadece boş toprak değil: 200 yıldır sürdürülen tarım, doğal yaşam alanları, ve Londra halkının hafta sonu doğa keyfi için kullandığı yollarla kaplı. Yeşil kuşak, şehirlerin aşırı genişlemesini engelleyen bir koruma sistemi olarak 1938’den beri yasal olarak korunuyor. Şimdi ise bu koruma, Amazon, Microsoft ve Google gibi şirketlerin 2030’a kadar 100+ yeni veri merkezi kurma hedefiyle çatışıyor.

Kim Düşüyor, Kim Kazanıyor?

Şirketler, iş yaratma ve enerji verimliliği argümanlarıyla geliyor: "Bu merkezler, 200 iş yaratır, yenilenebilir enerjiyle çalışır, yerel ekonomiye katkı sağlar." Ama halkın gözünde bu, bir kandırmaca. Gerçekten işlerin çoğu yüksek teknoloji uzmanlarına ait — yerel halk için sadece temizlikçi veya kafeterya işleri kalıyor. Daha önemlisi: her bir veri merkezi, Londra’nın yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık %1’ini tüketiyor. Bu enerji, özellikle kış aylarında yerel evlerin ısıtılmasını zorlaştırıyor. Yeşil kuşak kaybedildiğinde, kentlerin sıcaklık kontrolü daha da zorlaşacak, ve iklim kriziyle mücadelede bir başka zayıf halka oluşacak.

Yerel Direniş: Bir Kadının Çiftliği ve Bir Facebook Grubu

Potters Bar’daki direniş, bir kadının çiftliğinden başlamış. 72 yaşındaki Margaret Hargreaves, 1950’lerden beri ailesinden kalma 12 dönüm arazide domates, karabiber ve keçi yetiştiren bir çiftçi. 2023’te, şirketlerin arazisini satın alma teklifini reddedince, sosyal medyada #SavePottersBar kampanyası doğdu. Bugün 23 bin üye olan bu grup, sadece yerel halktan değil, Londra’dan, Avrupa’dan hatta ABD’den gelen destekçilerle doldu. Sosyal medyada paylaşılan videolar, veri merkezlerinin nasıl doğayı yuttuğunu gösteriyor: bir ağaç kesilirken, bir inşaat makinesi 100 yıllık bir meşe ağacını kökünden söküyor. Bu görüntüler, teknoloji endüstrisinin "sürdürülebilirlik" sloganının altında gizlenen gerçek yüzünü ortaya çıkarıyor.

Yasal Çatışma: Koruma mı, İnovasyon mu?

İngiltere hükümeti, bu tür projeleri "ulusal öncelik" olarak tanımlıyor. 2024’teki yeni bir yasa, AI altyapısı için yeşil kuşakta istisnai izinler veriyor. Ama yerel yönetimlerin yetkisi de sınırlı değil. Potters Bar Belediye Meclisi, 2025’ten itibaren tüm veri merkezi başvurularını reddetme kararı aldı — ve bu karar, İngiltere’deki ilk benzeri oldu. Yasal süreçler sürüyor. Şirketler, belediye kararını mahkemeye taşıdı. Mahkeme, hem çevre kanunlarını hem de ekonomik gelişmeyi dengeli değerlendirmek zorunda. Bu durum, İngiltere’nin sadece değil, dünyanın birçok şehrindeki benzer çatışmalar için bir öncülük oluşturuyor.

Ne Anlama Geliyor?

Potters Bar, sadece bir kasaba değil. Bu, teknoloji devlerinin "ilerleme" iddiasının, doğanın ve toplumsal adaletin önünde durduğu bir sinyal. AI, bizim için daha akıllı bir dünya yaratıyor ama bu dünya, kimin için? Eğer veri merkezleri, tarım arazilerini, hava kalitesini ve yerel toplulukları yok ederek inşa ediliyorsa, o zaman bu "ilerleme" aslında bir gerilemedir. Potters Bar halkı, teknolojinin bize neyi satmak istediğini sorguluyor: daha fazla veri mi, yoksa daha iyi bir yaşam mı?

Bu kasaba, sadece bir yeşil kuşağı korumakla kalmıyor. Bir soruyu da soruyor: Bir dünyada, yapay zekanın gelişimi, insan yaşamının değerini nasıl yeniden tanımlıyor? Potters Bar’da, cevap bir ağaç, bir domates ve bir kadının direnişinde saklı.