Yapay Zeka Balonu Yok: Neden Dünyanın En Büyük Teknoloji Yatırımı Hâlâ Büyüyor?

Yapay Zekânın Balonu Yok, Balon İddiasının Balonu Var

Geçen yılın sonunda, bir finans analisti Twitter’da ‘AI bubble is bursting’ yazdı. 48 saat içinde 2,3 milyon görüntülenme aldı. Ancak bu tweet’in asıl vurucu gücü, teknolojiye dair bir yorum değil, İngilizce dilbilgisi hatasıydı. ‘There is an AI bubble’ diyenler, aslında ‘There’ kelimesinin anlamını tam olarak kavramamıştı. ‘There’ — ‘orada’, ‘o yerde’ anlamına gelen bir yer zarfıdır. Bu kelime, varlığı değil, konumu ifade eder. Yani ‘There is an AI bubble’ demek, ‘O yerde bir balon var’ demektir. Ama soru şu: Balon nerede? Hangi yerde? Yoksa aslında ‘There is NO AI bubble’ mi diye sorulmalı?

Dil, Finans ve Gerçeklik Arasında Köprü Kurmak

Merriam-Webster, Cambridge Dictionary ve Grammar Monster gibi kaynaklar, ‘there’ kelimesinin tam olarak ne anlama geldiğini açıkça tanımlıyor: bir konumu belirtir, varlığı doğrulamaz. Yani ‘There is a bubble’ demek, ‘Balondan bahsediyorum’ demek değildir; ‘Balon orada’ demektir. Bu küçük kelime, milyonlarca dolarlık yorumları, yatırım kararlarını ve medya başlıklarını şekillendiriyor. Neden? Çünkü insanlar ‘there is’ ifadesini, varlık ifadesi olarak algılar. ‘There is a problem’ demekle ‘bir problem var’ demek arasında fark yokmuş gibi davranırız. Ama dil bilgisi bize şunu söylüyor: ‘There’ bir varlık ilanı değil, bir konum belirleyicidir.

Bu yanılgı, yapay zekâ sektörüne dair tüm tartışmaların temelinde yatıyor. ‘AI bubble’ iddiası, aslında bir ‘varlık’ iddiası değil, bir ‘konum’ iddiası. Yani ‘Yapay zekâ balonu orada mı?’ diye soruyoruz. Cevap: Hayır. Balon orada değil. Çünkü balon yok.

Verilerle Kanıtlanan Gerçek: Büyüme, Balon Değil, İnşaat

2023-2024 yılları arasında küresel yapay zekâ yatırımları 180 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, 2021’deki 30 milyar dolara kıyasla 6 kat artış. Ama bu artış, balonun patlaması değil, inşaatın hızlanması. Amazon, Microsoft, Google ve Nvidia gibi şirketler, veri merkezlerine, özel çiplere ve AI eğitim altyapısına milyarlarca dolar harcıyor. Bunlar, fiziksel altyapı yatırımları. Bir balon, hava ile dolu bir balondur. Bu yatırımlar ise beton, bakır, soğutma sistemleri ve elektrik. Balonlar patlar. Betonlar kalır.

AI şirketlerinin çoğu, hâlâ kâr etmiyor. Bu, balonun belirtisi değil, yeni bir endüstrinin doğuşunun belirtisi. İnternet’in ilk yıllarında Amazon ve eBay kâr etmiyordu. Ama altyapı inşa ediliyordu. Bugün, yapay zekâ, aynı süreci yaşıyor. Kâr değil, ölçeklendirme, odak noktamız.

Balon İddiasının Gerçek Nedeni: Yalnızca Yatırımcıların İstekleri

Yapay zekâ balonu iddiası, aslında bir ‘beklenti’ balonudur. Yatırımcılar, 10 kat getiri bekliyor. Ama AI teknolojisi, 3-5 yıl içinde ticari olgunluğa ulaşacak. Bu, hızla gelişen bir teknoloji değil, yavaş ama kararlı bir dönüşüm. Sektördeki ‘hype’ (gürültü), teknolojinin gerçek potansiyelini değil, piyasa psikolojisini yansıtır. İşte bu yüzden ‘there is a bubble’ demek, bir bina inşa edilirken ‘orada bir balon var’ demek gibi. Gerçek, inşaatın devam etmesidir.

‘There’ Kelimesinin Sosyal ve Ekonomik Etkisi

Dil, sadece iletişim aracı değil, düşünce sistemidir. ‘There is’ ifadesinin yanlış anlaşılmasının sonuçları, finansal piyasalarda bile görülüyor. Yatırımcılar, ‘there is a bubble’ dediklerinde, aslında ‘there is a problem’ demek istiyorlar. Ama bu, bir varlık yorumu değil, bir değerlendirme. Bu tür dilsel hatalar, teknolojiye yönelik korkuları besler. Korku, yatırımı durdurur. Durduktan sonra, liderlerin elindeki fırsatlar, diğer ülkelerin eline geçer.

Çin, AI altyapısına 2023’te 150 milyar dolar harcadı. ABD ise 90 milyar. Fark ne? Çin, ‘there is no bubble’ varsayımını temel alıyor. ABD’deki bazı medya organları ise, ‘there is a bubble’ iddiasını dolaştırarak, yatırımcıları korkutuyor. Bu, teknolojiyi değil, piyasa psikolojisini manipüle etmek.

Sonuç: Balon Yok, İnanç Var

Yapay zekâ balonu yoktur. Çünkü balon yoktur. Var olan, bir teknolojik devrimin temelleridir. ‘There is no AI bubble’ ifadesi, bir gerçekliktir. ‘There is an AI bubble’ ifadesi ise, bir dil yanılgısının, finansal korkularla birleşmesidir. Bu yanılgı, ‘there’ kelimesinin anlamını yanlış anladığımızda ortaya çıkar. ‘There’ bir varlık değil, bir konumdur. Yapay zekânın konumu, dünyayı yeniden şekillendirmektedir. Ve o konumda, hiçbir balon yoktur — sadece inşaat devam etmektedir.

• Yapay zekâ yatırımları, fiziksel altyapıya yönleniyor — hava değil, beton.
• ‘There is’ ifadesi, varlık değil, konum belirtir — bu dil hatası, balon iddiasını yaratıyor.
• AI şirketlerinin kârsızlığı, balon değil, yeni bir endüstrinin doğuşu.
• Dil, teknolojiyi anlamamızı şekillendirir — yanlış anlama, yanlış kararlar doğurur.
• Çin ve ABD arasındaki fark, teknoloji değil, inanç sistemidir.

Yapay zekâ, bir balon değil, bir fırın. Balonlar patlar. Fırınlar, ekmeği pişirir.