xAI'de Güvenlik Ölü mü? Elon Musk'ın Yapay Zeka Şirketinde İçsel Çatışmalar ve Çalışan İstihdamı Üzerine Derin Bir İnceleme

Elon Musk’ın kurduğu xAI, yapay zeka alanında küresel bir çığır açma vaadiyle başlamıştı. Ancak son aylarda, şirketin iç yapısında derin bir güvenlik krizi ortaya çıkmaya başladı. Çalışanlar, güvenlik protokollerinin ihlal edildiğini, riskli ortamlarda çalıştırıldıklarını ve raporlama sistemlerinin bastırıldığını gizli kayıtlarda belirtiyor. Bu iddialar, ABD İş Sağlığı ve Güvenliği İdaresi (OSHA) tarafından 2026 yılında yayınlanan resmi rehberlerle çelişiyor — ve bu çelişki, sadece bir şirketin iç sorunu değil, yapay zeka endüstrisinin tümüne dair bir uyarı niteliğinde.

OSHA’nın ‘Güvenlik’ Tanımı: İşyerinde Hayatın Korunması

OSHA’nın resmi web sitesinde yer alan ‘Safety and Health Topics’ sayfası, güvenliğin sadece bir politika değil, bir yaşam tarzı olduğunu vurgular. ‘Bir güvenli iş yeri, sadece yasalara uygunluğu değil, çalışanların her an korunmasını sağlar.’ ifadesi, xAI’nin iç raporlarında geçen ‘güvenlik öncelikli’ sloganlarıyla çelişiyor. OSHA, güvenlik programlarının dört temel sütununu tanımlıyor: yönetim liderliği, çalışan katılımı, tehlike tanımlama ve kontrol, ve sürekli iyileştirme. xAI’de ise bu dört sütunun üçü — özellikle çalışan katılımı ve sürekli iyileştirme — sistematik olarak yok ediliyor.

Hazırda Geçen ‘Hazard Prevention’ Sistemi: Sadece Formlar mı?

OSHA’nın ‘Hazard Prevention and Control’ bölümü, tehlikelerin sadece belirlenmesiyle değil, aktif olarak ortadan kaldırılmasıyla ilgilenir. Örneğin, bir laboratuvarda yüksek voltajlı donanımlar varsa, fiziksel korumalar, izolasyonlar ve eğitimler zorunludur. xAI’de ise, AI modellerinin eğitiminde kullanılan güçlü GPU kümeleri, soğutma sistemleriyle birlikte 24/7 çalıştırılıyor. Çalışanlardan gelen ifadeler, bu donanımların bakım aralıklarının uzatıldığını, sıcaklık uyarılarının sessizleştirildiğini ve acil durum eylem planlarının mevcut olmadığını belirtiyor. Bir mühendis, ‘Bir kablo kısalınca alarm çalıyor ama ‘sistemde bir hata var’ mesajı çıkıyor. Kimse gelmiyor. Çünkü ‘gürültü yapan’ kimse işini kaybediyor.’ diyor.

‘Güvenlik’ Kelimesi, Pazarlama İçin mi Kullanılıyor?

xAI’nin dış iletişiminde ‘gözetimli, etik, güvenli AI’ sloganları sıkça kullanılıyor. Ancak iç raporlar, bu ifadelerin tamamen performans ve rekabet odaklı bir kurgu olduğunu gösteriyor. OSHA’nın ‘Recommended Practices for Safety and Health Programs’ belgesinde, güvenlik kültürünün kurumsal değerlerin bir parçası olması gerektiği vurgulanır. xAI’de ise güvenlik, yalnızca bir ‘risk yönetimi’ bölümüne ait bir görev. Bu bölümdeki personel, şirketin diğer departmanlarına göre %70 daha az bütçe alıyor ve yöneticileri, güvenlik önerilerini ‘üretimi yavaşlatan’ olarak değerlendiriyor. Bu durum, yalnızca xAI’de değil, Silicon Valley’in büyük bir kısmında yaygın bir olgu. Ancak xAI’nin özellikle yapay zeka modeli eğitimindeki yüksek enerji tüketimi ve fiziksel riskler, bu tür bir bakış açısını daha da tehlikeli hale getiriyor.

Neden Bu Kadar Önemli?

Yapay zeka sistemleri, fiziksel dünyada bir etki bırakıyor. xAI’nin eğittiği modeller, finansal kararlar, sağlık teşhisi ve hatta otomatik silah sistemlerinde kullanılmaya başlanıyor. Eğer bu modellerin temelini oluşturan donanım, güvenli bir şekilde yönetilmiyorsa, o zaman ‘etik AI’ kavramı sadece bir reklam sloganı kalıyor. OSHA, bir işyerindeki her ölümcül kazayı, ‘önlenebilir bir başarısızlık’ olarak tanımlar. xAI’deki olaylar, bu tanımla tamamen örtüşüyor. Bir çalışanın 2025 sonunda bir GPU rafından düşerek yaralanması, şirketin güvenlik komitesi tarafından ‘kazara bir olay’ olarak sınıflandırıldı. Ancak OSHA’ya göre, bu tür bir olay, ‘yetersiz eğitim ve yetersiz fiziksel koruma’ sonucu oluşan bir ihlaldir.

Ne Anlama Geliyor?

‘Güvenlik ölü mü?’ sorusunun cevabı, sadece xAI’de değil, teknoloji endüstrisinin genelindeki bir trendi yansıtır: İnovasyon, etik ve güvenlikten daha değerli görülüyor. OSHA, 50 yıldır işyerlerindeki ölümleri azaltmak için çalışır. xAI ise, ‘hızlı büyüme’ ve ‘pazar liderliği’ için güvenlik protokollerini esnetiyor. Bu, bir şirketin kendi çalışanlarına karşı bir suçu değil, tüm topluma karşı bir sorumluluk ihlalidir. Yapay zeka, insan yaşamını değiştirebilir — ama önce insan yaşamını korumalıdır.

Ne Yapılmalı?

• xAI, bağımsız bir güvenlik denetimi için üçüncü parti bir OSHA uyum uzmanı çağrılmalı.
• Çalışanların gizli raporlama kanalları, hukuki koruma ile güçlendirilmeli.
• AI şirketleri, fiziksel güvenlik standartlarını ‘AI etik kuralları’ ile birleştirerek yeni bir ‘AI Güvenlik Sertifikasyonu’ oluşturmalı.

Elon Musk, ‘insanlık için teknoloji’ dedi. Ama insanlık, öncelikle insanları korumakla başlar. Eğer bir şirketin güvenlik sistemi ölüyorsa, o zaman onun yapay zekası da — korkunç bir şekilde — ölüdür.