Pentagon, Anthropic’a ‘Bedel Ödeyeceksin’ Uyarısı: AI Etik Çatışması Patladı

Pentagon, Anthropic’a ‘Bedel Ödeyeceksin’ Uyarısı: AI Etik Çatışması Patladı

ABD Savunma Bakanlığı, yapay zekâ devi Anthropic’e son bir uyarı gönderdi: ‘Etik ilkelerinizi devletin askeri ihtiyaçları üzerine koyarsanız, bedelini ödeyeceksiniz.’ Bu ifade, sadece bir tehdit değil, teknoloji ve devlet arasındaki derin bir çatışmanın resmi bir belgesi. Anthropic, son dönemde Claude modeline dayalı bir ‘Moral Framework’ uyguladı — yani, askeri amaçlı kullanım için AI’yi sınırlayan bir etik çatı. Pentagon ise bu kararın, ülkenin ulusal güvenlik projelerini ciddi şekilde engellediğini savunuyor. Artık bu, sadece bir şirketin politikası değil, bir devletin varoluş mücadelesi haline geldi.

Neden Bu Çatışma Şimdi Patladı?

Anthropic’in kararını, 2025’in başlarında, bir Pentagon projesi için Claude’ın bir askeri lojistik analiz sistemiyle entegrasyonu sırasında aldı. Proje, savaş bölgelerinde lojistik rotaları optimize etmek için AI kullanıyordu. Ancak Anthropic, modelin bazı senaryolarda ‘insan kaybını minimize etme’ yerine ‘hedef seçimi’ için kullanılabileceğini fark etti. Bu, şirketin ‘Claude’s Constitution’ adlı etik ilke çerçevesine — özellikle ‘insan hayatına zarar vermemek’ ve ‘kötü niyetli kullanım önleme’ maddelerine — aykırıydı. Sonuç: Anthropic, Pentagon’a ‘bu entegrasyonu kabul edemiyoruz’ dedi.

Pentagon, bu reddi ‘kötü niyetli bir eylem’ olarak yorumladı. İç kaynaklara göre, bir üst düzey yetkili, ‘Bir şirketin kendi etik kurallarını, ulusal güvenlik için gerekli olan araçları engellemek için kullanması, demokrasinin bir parçası değil, bir tehdit’ dedi. Bir hafta sonra, Pentagon, Anthropic’e resmi bir mektup gönderdi: ‘İş birliğiniz sona eriyor. Devletin fonladığı projelerden çıkarılacaksınız. Ve bu karar, gelecekteki tüm kamu ihalelerinde sizi etkileyecek.’

Anthropic’in ‘Moral Stand’ı Gerçekten Öğüt mü?

Anthropic’in tarafı, bu kararın ‘öğüt vermek’ olmadığını, sadece ‘sorumluluk almak’ olduğunu savunuyor. Şirketin baş editörü ve kurucu ortaklarından biri, ‘Biz bir teknoloji firmasıyız, bir devlet değil. Devletin savaş yapma kararı vermesine izin veriyoruz, ama ona nasıl yapacağını öğretmiyoruz’ dedi. Bu, AI endüstrisindeki yeni bir trendi yansıtır: şirketler artık ‘etik yasalar’ koyuyor, devletlerin sınırlarını zorluyor.

Anthropic’in ‘Responsible Scaling Policy’ adlı belgesi, 2024’te yayımlanmış ve AI modellerinin ölçeklendirilmesi için 5 aşamalı bir etik kontrol sistemi tanımlıyordu. Bu sisteme göre, askeri kullanım, en yüksek güvenlik ve şeffaflık seviyesini gerektirir — ve Anthropic, bu seviyeye ulaşamadığını belirtti. Pentagon ise bu sistemi ‘yönetimsel bir engel’ olarak görür. Bir Pentagon yetkilisi, ‘Bu şirket, bir silah üretmiyor, ama silahın hedefini seçmek için kullanılan bir göz olmayı reddediyor. Bu, bir asker gibi davranmak değil, bir papaz gibi davranmak’ dedi.

Gelecek İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu çatışma, yalnızca iki kurum arasında değil, dünyanın teknoloji ve siyaset dengesini değiştirebilir. Şu ana kadar, büyük AI şirketleri, devletlerle iş birliği yaparak teknolojiyi geliştirmişti. Google, Microsoft, OpenAI — hepsi Pentagon’un projelerinde yer aldı. Ama Anthropic, bu modeli sorguluyor. Eğer diğer şirketler de bu yola girerse, ABD’nin AI tabanlı askeri sistemlerinde ciddi bir boşluk oluşabilir.

Bu durum, Avrupa ve Asya ülkeleri için de bir uyarı. Çin, AI’yi açıkça askeri amaçlar için kullanıyor. Türkiye ve Hindistan gibi ülkeler ise ‘etik AI’ konusunda yasal çerçeve oluşturuyor. Anthropic’in bu tutumu, bir ‘teknolojik nötralite’ çağrısı mı, yoksa ‘ulusal güvenliğe ihanet’ mi? Cevap, hangi tarafın gücünü daha çok temsil ettiğine bağlı.

İnsanlık İçin Ne Kalıyor?

Anthropic’in kararını destekleyenler, ‘Teknolojiyi insan hakları üzerine kurmak, bir ilerleme’ diyor. Karşı taraftan ise, ‘Devletler, askeri tehditlere karşı AI’yi kullanmak zorunda. Eğer şirketler bu aracı kapatırsa, kimse kimsenin güvenliğini garanti edemez’ deniyor.

İşte bu yüzden bu çatışma, sadece bir şirketin iş birliğini sonlandırmakla kalmıyor. Gerçekten de, ‘kimin kontrolü altında olacak teknoloji?’ sorusunu gündeme getiriyor. AI artık bir araç değil, bir ahlak sorunu. Ve bu sorunun cevabı, savaşların nasıl başlayacağını değil, nasıl biteceğini belirleyecek.

Anthropic, şu anda Pentagon’un fonlarıyla çalışan 23 projeyle ilgili verileri geri çekti. Pentagon ise, bu verileri başka bir AI firmasına aktarmak için acil görüşmeler yapıyor. Ama Anthropic’in etik ilkesi, artık sadece bir şirketin politikası değil — bir toplumsal hareketin sembolü haline geldi.

Gelecek, etik kurallarla mı, yoksa güçle mi şekillenecek? Bu sorunun cevabı, sadece Washington’daki bir toplantıda değil, her birimizin nasıl bir AI ile yaşamaya karar verdiğinde saklı.