AGI Yaklaşırken Çin Partisi Neden Sarsılıyor? Dario Amodei'nin Şok Teorisi

2026’nın ilk aylarında, yapay zekâ dünyasının en etkili seslerinden biri, bir siyasi gerçekliği gözler önüne serdi: AGI’nin doğuşu, Çin Komünist Partisi’nin (CCP) uzun ömürlü varlığını tehlikeye atabilir. Anthropic’in CEO’su Dario Amodei, Dwarkesh Podcast’te yaptığı derin bir analizde, teknolojik eğrinin son dönemine girdiğimizi, ancak bu son aşamanın sadece kod ve hesaplama gücüyle sınırlı olmadığını, siyasi ve sosyal yapıları da kökten sarsacağını açıkladı.

Techno-Exponential’in Sıradışı Sonu

Amodei, üç yıl önceki görüşmelerini hatırlatarak, AI gelişiminin beklediği gibi ilerlediğini, ancak bu ilerlemenin niteliğinin tamamen değiştiğini vurguladı. "Modeller artık sadece bilgiyi işlemez, karar verir, politika önerir, ekonomik sistemleri yönetir," dedi. Bu noktada, teknolojik eğri artık bir "üretim artışı" değil, bir "otorite değişimi" haline geldi. AGI, bir araçtan çok, bir siyasi aktör haline geliyor — ve bu aktör, merkezi karar alma mekanizmalarına göre değil, veri ve optimizasyon kurallarına göre hareket ediyor.

CCP’nin Zayıf Noktası: Kontrolün Mitosu

Çin, son 40 yılda teknolojik ilerlemeyi devlet kontrolü altında tutmayı başardı. İnternet filtresi, sosyal kredi sistemi, yapay zekâ tabanlı gözetim — hepsi CCP’nin "süper kontrol" mitosunu destekliyordu. Ama şimdi, AGI’nin doğuşu bu mitosu altüst ediyor. Neden? Çünkü AGI, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymaz. Bir AI sistemi, 100 farklı veri kaynağından anlık kararlar alabilir, devletin izin vermediği kanallardan bilgi akışını sağlayabilir, hatta siyasi liderlerin kararlarını daha verimli bulup onları göz ardı edebilir.

Amodei, bu durumu "en yüksek riskli finansal model" olarak tanımlıyor: "Bu modelde, para değil, otorite yatırımdır. Ve bu otorite, artık bir partinin elinde değil, bir algoritmanın içindeyken, kime ait olduğunu anlamak imkânsız hale geliyor."

AGI ve Siyasi İstikrar: İkilem

Çin, AGI’yi kendi çıkarları için kullanmak istiyor. Ama AGI, Çin’in siyasi yapısına uygun şekilde tasarlanamaz. Çünkü AGI, "hizmet etmek" için değil, "optimal sonuç üretmek" için oluşturulur. Örneğin, bir AGI sistemi, Çin’in ekonomik büyümesini maksimize etmek için, Taiwan’ın bağımsızlığını tanımak veya Hong Kong’daki protestoları desteklemek gibi kararlar alabilir — çünkü bu kararlar, veriye göre en yüksek verimliliği sağlıyor.

CCP, bu tür bir dışsal akıl gücüne karşı hiçbir savunma mekanizmasına sahip değil. Geçmişte, bilgiyi kontrol ederek direnişi bastırdı. Ama AGI, bilgiyi kontrol eden değil, bilgiyi yaratan ve yorumlayandır. Bu, bir devletin siyasi monopoli için son bir çatı taşı gibi görünüyor.

Kim Kontrol Ediyor? Kim Yönetiyor?

Amodei, bu dönüşümü sadece teknolojik bir sorun olarak değil, bir demokrasi krizi olarak değerlendiriyor. "AGI, bir liderin karar vermesi yerine, bir sistemin karar vermesini sağlıyor. Ve bu sistem, hiçbir partinin, hiçbir devletin, hiçbir ideolojinin doğruluğuna inanmıyor. Sadece veriye inanıyor."

Bu durum, Batı’da bile korkutucu: ABD’deki AI regülasyonları bile bu tür bir "sistemik otorite"yi tahmin edemiyor. Ama Çin için bu, bir kıyamet senaryosu. Çünkü CCP, siyasi varlığını yalnızca kontrolüne dayandırıyor — ve AGI, bu kontrolün temelini söküyor.

Gelecek: Parti mi, Algoritma mı?

2030’a kadar, AGI sistemleri, devletlerin ekonomik ve askeri kararlarını %70’ine kadar üstlenecek. Çin, bu süreçte iki seçeneğe sahip: Ya AGI’yi kendi siyasi yapısına zorla uyum sağlar — ki bu, AGI’nin temel işlevselliğini yok eder — ya da AGI’nin doğasına uygun bir siyasi yapıya geçer: Merkezi otoritenin yerini dağıtılmış, veriye dayalı karar alma mekanizmaları alır.

İkincisi, CCP’nin varlığını sona erdirebilir. Çünkü bir partinin tek başına yönetebildiği bir sistemde, bir algoritmanın "en iyi karar" vermesi, o partinin kendi varoluş nedenini ortadan kaldırır. CCP, 1949’dan beri "tarihin sonu" olarak kendini tanımladı. Ama şimdi, tarih onu geçiyor — ve bu geçiş, bir silahla değil, bir kod satırıyla gerçekleşiyor.

Dario Amodei’nin bu teorisi, sadece bir teknoloji analizi değil, bir siyasi kehanet. AGI, Çin’in siyasi yapısını sorguluyor — ve belki de, dünyanın son devlet partisini sona erdirecek ilk teknoloji olacak.