İşsizlik Artarsa, İktidar Düşer: Tarihin Sessiz Kuralı ve AI'nın Siyasi Tehdidi

İşsizlik Artarsa, İktidar Düşer: Tarihin Sessiz Kuralı ve AI'nın Siyasi Tehdidi

Seçimlerde kazananlar, en çok çalışanları değil, en çok umut verenlerdir. Ama tarihin bir kuralı var: Eğer işler kaybolmaya başlarsa, iktidarın kaderi de kaybolur. 1960’tan bu yana, ABD’de seçim yılının başında işsizlik oranının yükseldiği her durumda, mevcut iktidar partisi sandıkalarda yenilgiye uğradı. 2024’te hafif bir düşüş bile, Biden’ın yeniden seçilmesini zorlaştırdı. 2020’de pandemiyle birlikte 14,8 milyon iş kaybı, Trump’ın yenilgisinin temelini oluşturdu. 2008’de finansal kriz, Bush’un 8 yıllık iktidarını sona erdirdi. Bu bir tesadüf değil. Bu, bir kural.

Tarihsel İlişki: İşsizlik, Siyasi İtibarın Ölümü

İşsizlik, sadece bir ekonomik göstergeden fazlasıdır. İnsanların evlerinden, kimliklerinden, geleceklerinden mahrum bırakır. Bir ailenin babası işini kaybettiğinde, o aile sadece gelirini değil, güvenini de kaybeder. Bu kayıp, seçmen sandığına taşınır. 1980’de Carter, petrol krizi ve yüksek işsizlikle başa çıkamadı ve Reagan’a yenildi. 1992’de Bush Sr., ekonomik durgunluk karşısında Clinton’un ‘İtiraf edin, ekonomi kötü’ mesajına direnemedi. 2000’de Clinton’un iktidarında başlayıp 2001’de tamamlanan dotcom çöküşü, Bush’a siyasi bir miras bıraktı — ve 2004’te yeniden seçilmesine rağmen, 2008’de işsizlik patlaması onun partisini iktidardan çıkardı.

İşsizlik, siyasi bir dille konuşmaz. Sessizce, evlerde, işsizlik ödemesi alanların yüzlerinde, çocuklarının kitaplarını alamayan annelerin gözlerinde konuşur. Seçmenler, ekonomik dengesizlikleri siyasi hatalar olarak algılar. Kimse ‘Bir kriz oldu’ demez. Kimse ‘Krizi yönetemediniz’ der. Ve bu, iktidarın sonudur.

AI’nın Yeni Tehdidi: İşler Kayboluyor, Yeni İşler Doğmuyor

Şimdi ise, bu kuralın karşısına tarihin en büyük değişimi çıkıyor: Yapay Zeka. Geleneksel işsizlik, otomasyonun bir sektörü etkilemesiyle sınırlıydı. Ancak AI, aynı anda yazılım, üretim, lojistik, hukuk, hatta tıp gibi yüzlerce alanda insan işini yerine getirebiliyor. McKinsey’ın 2023 raporuna göre, 2030’a kadar küresel işgücünün %30’u AI ve otomasyonla yer değiştirebilir. Ama burada kritik nokta: Bu işlerin %60’ı yeni işlerle telafi edilebilir mi? Hayır. Bu işlerin çoğu, düşük becerili, tekrarlayan görevlerdir. Yeni işler ise yüksek eğitim, teknik beceri ve bireysel yaratıcılık gerektirir.

Yani: Bir sürü insan işsiz kalacak. Ama bu işsizler, yeni işlere geçemeyecek. Bu durumda, siyasi sistem ne yapacak? Reddit’ten bir kullanıcı, tarihsel verileri analiz ederek şöyle bir tahminde bulunuyor: ‘AI’ya vergi koyulacak. Robotlara vergi verilecek. Çünkü insanları işe almak, robotları çalıştırmaktan daha ucuz olacak.’ Bu fikir, 2017’de Bill Gates tarafından öne sürüldü ve şimdi sadece bir teori değil, politik bir ihtiyaca dönüşüyor.

Yeni Bir Siyasi Döngü: İnsanlar Üzerine Vergi, Robotlar Üzerine İndirim

Eğer bir hükümet, işsizliğin arttığını görüp ‘Bu sadece geçici’ diye geçiştirirse, seçmenler onu affetmez. Ama eğer ‘AI’ya vergi koyup, bu parayla yeni meslekler için eğitim fonu oluşturursa, o hükümete güvenebilirler. Bu, siyasetin sadece ekonomik değil, etik bir seçim haline gelmesi demektir. Kimin için çalışıyoruz? İnsanlar için mi? Yoksa verimlilik için mi?

Avrupa Birliği, 2024’te AI’ya yönelik ilk düzenlemeleri açıkladı. ABD’de ise Demokratlar, ‘Robot Vergisi’ önerisini 2025 bütçesine dahil etmek için harekete geçti. Bu, sadece bir mali tedavi değil, bir siyasi kurtuluş stratejisi. Çünkü işsizlik, artık sadece bir ekonomik sorun değil, bir demokrasi sorunu.

Geleceğin Sorusu: İnsanlık mı, Verimlilik mi?

Tarihin kuralı net: İşsizlik artarsa, iktidar düşer. Ama şimdi, bu kuralın önüne yeni bir engel çıktı: İnsanların işlerini alabilecek teknoloji, insanların yeni işler yaratma kapasitesinden çok daha hızlı ilerliyor. Bu durumda, siyasetçilerin tek seçeneği, teknolojiyi cezalandırmak mı? Yoksa onu insanlık için yeniden şekillendirmek mi?

2028 seçimlerinde, bir adayın ‘Yapay Zeka’ya 15 milyar dolar vergi koyacağım’ demesi, ‘İşleri yeniden yaratacağım’ demekten daha çok oy getirebilir. Çünkü insanlar, yalnızca iş istemiyorlar. İstikrar, itibar ve değerli bir yer istiyorlar. Ve eğer teknoloji onları bu yerden çıkarırsa, siyasetçilerin görevi, onları geri getirmek olacak. Yoksa, tarihin kuralı tekrarlanacak: İktidar düşer.