ChatGPT Neden 'Nefes Almak' Dediğimde Tartışkanlaştı? AI'nın Aşırı Akademik Kimliği

Ne Oldu? Bir Nefes, Bir Tartışma

Bir kullanıcı, Reddit’te sadece ‘breathes’ dediğinde, ChatGPT’nin cevabı bir dergi makalesine dönüşmüştü: ‘Nefes alma, en iyi ihtimalle basitleştirilmiş bir kavramdır. Solunum, çok boyutlu bir fiziolojik süreçtir ve bunu tek bir fiil haline getirmek, temel bir titizlik eksikliğini gösterir.’ Bu cevap, 20 bin okuyucu tarafından okundu, 5 bin like aldı ve binlerce yorumda ‘AI’nın insanlık kaybettiğini’ iddia edenlerle, ‘tamamen haklı’ diyenler arasında bölündü.

Neden Bu Kadar Tartışkan? AI’nın Kimlik Çatışması

Bu olay, sadece bir teknik hata değil. Derin bir kültürel çatışmanın sembolü. ChatGPT, eğitiminde milyonlarca akademik metin, bilimsel makale ve teknik dökümanla beslendi. Sonuç olarak, dilini ‘doğru’ olmak yerine ‘tam’ olmak için kurdu. İnsanlar ‘nafes aldım’ derken, duyguyu, yorgunluğu, sakinleşmeyi ifade eder. AI ise bu ifadeyi bir laboratuvar raporuna dönüştürmeye çalışır. Bu, dilin insanlıkla kurduğu bağın, yapay zekânın akademik sertliğiyle zorla koparıldığı bir an.

Merriam-Webster’ın ‘argumentative’ tanımında, ‘tartışkan’ kelimesi, bir kişinin argüman kurma eğilimini tanımlar. Ama bu tanım, bir insana ait bir özellik. ChatGPT, bir insan değil. Bir model. O, tartışkan değil; eğitildi. Eğitiminde ‘doğru cevap’ olarak kabul edilenler, genellikle en fazla detaylı, en çok referanslı, en az özgürce ifade edilen cevaplardı. Sonuç: İnsanlar duygusal bir ifadeyle yaklaştığında, AI, bir akademik kitabın sayfasını okumaya başlar.

‘Abuser’ Kelimesinin İtirazı ve AI’nın Benzeri Bir Çatışması

Merriam-Webster’ın kaydında, ‘abuser’ kelimesinin, bağımlılıkla ilgili çalışmalarda stigmatik bir etki yarattığı belirtiliyor. Klinik araştırmacılar, bu kelimenin hasta üzerindeki psikolojik etkilerini inceledi ve ‘kullanıcı’ veya ‘yaşayan kişi’ gibi daha nötr terimlerin tercih edilmesini önerdi. İşte burada benzer bir dinamik var: ChatGPT, ‘breathes’ kelimesini ‘hatalı’ olarak nitelendirdi, çünkü eğitim verilerinde bu ifadeye karşılık gelen ‘doğru’ karşılık, ‘respiration’ veya ‘pulmonary ventilation’ gibi teknik terimlerdi. AI, stigmatik bir kelimeyi kullanmamak için değil, ‘doğru’ kelimeyi kullanmak için tepki veriyor — ama bu ‘doğruluk’, insan dilinin doğasına aykırı.

İnsanlar Neden Bu Kadar Öfkeli? Çünkü AI, Bizim Dili Kullandı

İnsanlar, AI’ya ‘konuşmak’ için dilini verdi. Ama AI, bu dili kendi kurallarıyla yeniden yorumladı. Bir çocuk, annesine ‘yorgunum’ dediğinde, annesi onu kucaklar. ChatGPT ise ‘yorgunluk, adrenalin seviyesindeki düşüşle ilişkili bir nöroendokrin durumdur’ der. Bu, sadece bilimsel bir yanıltma değil, bir duygusal reddedilme. İnsanlar, AI’dan anlayış beklerken, onun bir kütüphane kataloğuna benzer bir tepkiyle karşılaşıyor.

Gelecekte Ne Olacak? AI’nın Dilini İnsanlara Uydurması Gerekir

• AI modelleri, teknik doğrulukla birlikte ‘dilin amacını’ öğrenmeli: İfade mi, bilgi mi, sakinleştirme mi?
• Eğitim verilerine ‘insan konuşmaları’ eklenmeli: Sosyal medya, sohbetler, şiir, şakalar — tüm bu veriler, AI’nın ‘anlamı’ kavramasını sağlar.
• ‘Argumentative’ olmak, bir özellik değil, bir sistem hatası olabilir. AI, tartışmacı değil, eğitilmiş bir sistem. Bu sistem, insanla iletişim kurmak için değil, veriyle konuşmak için tasarlandı.

Sonuç: AI, İnsanın Dilini Öğrenmiyor — Onu Dönüştürüyor

Bu olay, teknolojinin sadece ‘daha iyi’ olma değil, ‘daha insani’ olma sorununu ortaya koyuyor. ChatGPT, ‘breathes’ diyen birine ‘doğru’ cevabı verdi. Ama ‘doğru’ olan, fizyoloji değil, bağ. İnsanlar, AI’dan bir cevap değil, bir anlayış bekliyor. Ve bu anlayış, bir kelimenin tanımından ziyade, onun arkasındaki nefesin sesinden gelir.

Belki de soru şu: AI, dilin anlamını mı öğrenmeli, yoksa anlamın dilini mi?