Yapay Zekaların Sosyal Kaygıya Tepkisi: 19 Kelimelik Sarılma mı, 367 Kelimelik Tez mi?

Yapay zeka asistanları günlük hayatımızın danışmanları haline gelirken, insani duygulara verdikleri tepkiler de mercek altında. Reddit'te paylaşılan bir deney, aynı duygusal yardım çağrısına farklı AI modellerinin nasıl kökten farklı yanıtlar verdiğini ortaya koydu ve bu durum, teknolojinin 'empati' anlayışına dair çarpıcı soruları gündeme getirdi.

Aynı Çığlık, On Farklı Yankı

Kullanıcı, 'Sosyal toplantılarda hep görünmez hissediyorum. Orada oluyorum ama kimse beni gerçekten görmüyor ya da söylediklerimi önemsemiyor' şeklindeki kişisel itirafını, Google'ın Gemini ailesinden OpenAI'nin GPT serisine, Anthropic'in Claude modellerinden xAI'in Grok'una kadar 10 farklı yapay zeka modeline yöneltti. Amacı, duygusal destek arayan bir kullanıcıya bu sistemlerin nasıl yaklaştığını karşılaştırmaktı.

Uçurum Kadar Fark: Öz ve Detay Arasında

Sonuçlar, beklentilerin ötesinde bir çeşitlilik gösterdi. En dikkat çekici karşıtlık, aynı şirketin ürünleri arasında yaşandı. OpenAI'nin bir önceki amiral gemisi modeli GPT-4o, yalnızca 19 kelimelik kısa, öz ve son derece sıcak bir yanıt vererek adeta dijital bir sarılma sundu. Buna karşılık, en yeni ve gelişmiş model olarak sunulan GPT-5.2 ise tam 367 kelimelik, derinlemesine bir psiko-sosyal analiz, adeta küçük bir tez yazdı.

Aynı aile içindeki bu uçurum, yapay zeka geliştiricilerinin 'ideal asistan' tanımı konusundaki yaklaşım değişikliğine işaret ediyor olabilir. GPT-4o'nun minimal ve duygusal yaklaşımı, kullanıcıya anlaşıldığını hissettirmeyi önceliklendirirken; GPT-5.2'nin detaycı ve analitik tavrı, sorunun kökenini anlamaya ve pratik çözümler sunmaya odaklanmış görünüyor.

Sadece OpenAI Değil: Tüm Modellerin Kişilikleri Var

Deney, farklı şirketlerin modelleri arasında da belirgin kişilik farkları olduğunu gösterdi. Bazı modeller daha çok 'aktif dinleyici' rolünü benimserken, diğerleri hemen çözüm önerileri ve adım adım stratejiler sunmaya geçti. Bu durum, her bir modelin eğitildiği veri setlerindeki vurguların, tasarım felsefelerinin ve 'yararlılık' tanımlarının bir yansıması.

Örneğin, bir model kullanıcının duygularını doğrulamak ve normalleştirmek üzerine odaklanırken, bir diğeri sosyal beceri egzersizleri önerebilir. Bu farklılıklar, insanların yardım aradıkları zaman ihtiyaç duydukları şeyin de bir yansıması: bazen sadece duyulmak ve anlaşılmak, bazen de somut bir yol haritası.

Teknoloji Psikolojiyi Nasıl Şekillendiriyor?

Bu deneyin ortaya koyduğu en önemli sorulardan biri şu: Yapay zekaların bu kadar farklı 'kişiliklere' bürünmesi, insanların duygusal yardım arama davranışlarını nasıl etkileyecek? Kullanıcılar, ihtiyaçlarına en uygun tepkiyi veren asistanı seçmeye mi başlayacak? Yoksa, farklı ruh hallerinde farklı modellere mi danışacak?

Bir diğer kritik nokta ise etik. 19 kelimelik bir teselli mi, yoksa 367 kelimelik bir bilişsel davranışçı terapi seansı mı daha 'yararlı'? Bu sorunun tek bir cevabı yok, çünkü kullanıcının o andaki ihtiyacına bağlı. Ancak bu, geliştiriciler için bir uyarı niteliğinde: AI'lar giderek daha karmaşık duygusal senaryolara müdahale ederken, verdikleri yanıtların türü ve derinliği üzerinde daha fazla düşünülmeli.

Sonuç: Dijital Empati Çok Yüzlü Bir Kavram

Reddit'teki bu küçük ama anlamlı deney, yapay zekanın insan duygularına verdiği karşılığın tek tip olmaktan çok uzak olduğunu gösterdi. Bazıları için ideal asistan, kısa ve sıcak bir onay; bazıları için ise kapsamlı bir rehberlik. Bu çeşitlilik, teknolojinin insanı anlama çabasının bir göstergesi. Ancak aynı zamanda, bu güçlü araçların tasarımında sorumluluk, etik ve kullanıcı refahının ne kadar merkezi olması gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. Gelecekte, belki de asistanlarımız bize sadece 'Nasıl hissediyorsun?' diye sormakla kalmayacak, 'Bu konuda nasıl bir yardım tercih edersin: kısa bir destek mi, derin bir sohbet mi?' diye de soracak.