Amazon, Tarihte İlk Kez Walmart’ı Gelir Açısından Geçti: AI Yarışının Yeni Dönemi

2025 yılının sonunda, küresel perakende tarihinin bir dönüm noktası yaşandı: Amazon, kurulduğu günden bu yana ilk kez Walmart’ı yıllık gelir açısından geçti. Bu sadece bir şirketin diğerini aşması değil; dijital ekonominin geleneksel perakende üstünlüğünü resmen kabul ettirdiği, yapay zekanın ticaretin kalbinde yer aldığını kanıtlayan bir olay.

Ne Oldu? Gelirlerde Tarihi Geçiş

Amazon, 2025 yıllık raporunda 623 milyar dolarlık gelir açıkladı, bu rakam Walmart’ın 621 milyar dolarlık gelirini biraz da olsa geçti. Bu, 1962’de kurulan Walmart’ın 63 yıllık gelir liderliği sona erdiğinde gerçekleşen bir dönüm noktası. CNBC’ye göre, Amazon’un gelir artışı %14,7 ile gerçekleşirken, Walmart’ın %4,2’lik büyümeye rağmen bu farkı kapatamadı. Amazon’un e-ticaret, AWS bulut hizmetleri ve abonelik modelleri (Prime, Audible, MGM) bir araya gelerek kritik bir dengede yer aldı. Walmart ise fiziksel mağazalarında 5.000’den fazla noktaya sahip olmasına rağmen, çevrimiçi satışlarda Amazon’un 3 katı hızla büyüyemedi.

Neden Bu Kadar Önemli? Sadece Rakip Değil, Model Değişimi

Amazon’un bu zaferi, sadece “daha çok şey satmak” anlamına gelmiyor. Bu, tüketici davranışlarının tamamen dijitalleştiğini, lojistik ağlarının yapay zeka ile optimize edildiğini ve kişiselleştirilmiş pazarlamanın artık bir avantaj değil, zorunluluk olduğunu gösteriyor. Amazon’un AI destekli tahmin algoritmaları, müşterilerin 3 gün önceden ne alacağını bilebiliyor. Bu algoritmalar, stok yönetimi, teslimat rotaları ve hatta ürün önerilerinde %38 daha verimli hale getirdi. TechCrunch’un analizine göre, Amazon’un AI’ya harcadığı yıllık bütçe 2025’te 15 milyar dolara ulaştı — bu, Walmart’ın tüm dijital dönüşüm bütçesinin iki katından fazlası.

Walmart ise bu sırada “phygital” (fiziksel + dijital) modelini savunuyor. Mağazalarında AI destekli kasa robotları, akıllı raflar ve dijital fiyat etiketleriyle deneyimleri yeniden tasarladı. Ancak bu yenilikler, Amazon’un küresel altyapısına ve veri kütlesine yetişemedi. Amazon’un 1,5 milyar aktif müşteriye sahip olması, her birinin 12-15 ürün satın alması, her bir alışverişten elde ettiği veriyi, AI ile öğrenerek 1000’den fazla farklı senaryo simüle edebilmesi, Walmart’ın tek bir mağazadaki veri setiyle karşılaştırılamaz.

AI Yarışı: Sadece Satış Değil, İstihdam ve İktisat

İki devin AI yarışı, sadece gelir rakamlarında değil, toplumsal yapıda da derin izler bırakıyor. Amazon, AI ile 2025’te 110.000 adet lojistik işini otomatikleştirdi — bu, 2024’e göre %22 artış. Ancak aynı zamanda 65.000 yeni AI mühendisi, veri bilimci ve etik danışman işe aldı. Walmart ise AI’ya yatırım yaparken, küçük yerel tedarikçileri dijital platforma entegre etmeye odaklandı. Bu, ABD’nin kırsal kesimindeki küçük işletmeler için yeni bir pazar yarattı — ancak bu ekonomik etki, Amazon’un küresel veri akışına kıyasla çok daha sınırlı kaldı.

Yapay zeka artık “satış aracısı” değil, “tüketicinin zihnini okuyan bir ortak” haline geldi. Amazon’un Alexa, Kiva robotları ve “Just Walk Out” teknolojisi, müşterinin mağazaya girmesini bile gerektirmeden alışverişini tamamlamasını sağlıyor. Walmart ise “Scan & Go” uygulamasıyla bu deneyimi taklit etmeye çalışıyor, ancak Amazon’un veri döngüsü, müşteri davranışlarını 72 saat içinde öğrenip uyarlamakta; Walmart ise 120 saate ihtiyaç duyuyor.

Ne Anlama Geliyor? Yeni Bir Düzenin Doğuşu

Bu geçiş, perakende sektöründe yalnızca bir rakibin diğerini geçmesi değil, bir ekosistemin diğerini yok etmeye başlaması anlamına geliyor. Walmart’ın hâlâ ABD’de 4.700 mağazaya sahip olması, fiziksel varlığına dair bir güven veriyor — ancak bu fiziksel varlık artık bir güç değil, bir yük olmaya başlıyor. Mülk maliyetleri, personel maliyetleri, enerji tüketimi — tümü Amazon’un dijital merkezli modeline göre daha pahalı.

Gelecekte, şirketlerin büyüklüğü değil, veri akış hızları ve AI ile öğrenme kapasiteleri belirleyici olacak. Amazon’un bu zaferi, 2030’a kadar 75’te 70 perakende firmasının AI entegrasyonu yapamayarak yok olacağını gösteren bir uyarı. Walmart, bu sırada “yapay zekayı insanla birlikte kullanma” stratejisiyle bir alternatif sunuyor — ama bu alternatif, hızla bir gecikme haline geliyor.

Artık sadece “ne satıyorsun” değil, “kullanıcıyı ne kadar iyi anlıyorsun” sorusu önem kazanıyor. Amazon, bu soruyu AI ile cevapladı. Walmart ise hâlâ cevabı bulmaya çalışıyor. Tarihi geçiş, sadece bir şirketin gelirini değil, bir çağın sonunu ve yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor.