AI Sorgularının Enerji Faturası: Her Sorguda Tükenen Güç ve Düzenlemelerin Başlangıcı

Geçen hafta, yapay zeka (AI) sistemlerinin her bir sorgusu için harcadığı enerjinin miktarı, teknoloji dünyasında bir şok dalgası yarattı. SemiEngineering’den yapılan analizler, bir AI sorgusunun ortalama 0,0007 watt-saat (2,52 joule) enerji tükettiğini ortaya koydu. Bu rakam, görünürde küçük gibi dursa da, günlük milyarlarca sorguyla birleştiğinde, bir küçük ülkenin yıllık elektrik tüketimine eşdeğer bir miktar haline geliyor. Bu durum, sadece teknik bir detay değil — bir iklim krizi, bir enerji krizi ve bir düzenleyici krizin kesişim noktasında yer alıyor.

Her Sorguda Bir Enerji İzi

Seviyeleri bilimsel ölçülerle hesaplanan bu veri, aslında her Google sorgusu, ChatGPT cevabı veya bir dijital asistanın yanıt vermesi için bir veri merkezindeki binlerce işlemci çekirdeğinin anlık olarak çalıştığını gösteriyor. SemiEngineering’in raporuna göre, AI modelleri artık sadece büyük veri analizi için değil, gerçek zamanlı etkileşimlerde bile yoğun hesaplama gerektiriyor. Bu süreçte, sadece modelin tahmin yapması değil, aynı anda binlerce kullanıcıya cevap üretmek için RAM, GPU ve hatta soğutma sistemleri de aktif hale geliyor. Sonuç: Her bir ‘Nasıl yaparım?’ sorusunun arkasında, bir lambanın 1 saniye yanması kadar enerji harcanıyor. Görünürde minik bir tüketime rağmen, bu miktarın küresel toplamı 2026 itibarıyla 30 terawatt-saatin üzerine çıktı — bu, Norveç’in yıllık elektrik tüketimine eşit.

Yeni Jersi: Düzenleyici Devrimin Merkezi

İşte bu noktada, New Jersey Monitor’a göre, New Jersey eyaleti meclis komiteleri, veri merkezlerinin enerji kullanımını düzenlemeye yönelik bir yasa tasarısını onayladı. Bu yasa, 2027 itibarıyla yeni kurulan veri merkezlerinin, her megawatt saatlik enerji tüketimine karşılık 25% oranında yenilenebilir enerji kullanmasını zorunlu kılıyor. Ayrıca, mevcut tesislerin 2030’a kadar %40 enerji verimliliği artışı sağlaması isteniyor. Bu, ABD’de ilk kez AI ve veri merkezlerinin enerji tüketimini doğrudan yasal bir çerçevede sınırlayan bir adım. Yasa tasarısını savunan Demokrat milletvekili Elena Ruiz, ‘Biz, teknolojiyi engellemiyoruz. Sadece onun çevresel maliyetini hesaba katıyoruz’ dedi.

Yasa, özellikle Amazon, Microsoft ve Google gibi şirketlerin New Jersey’de inşa ettiği devasa veri merkezleri üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Bu şirketler, yasal zorunluluklar karşısında artık ‘enerji verimliliği’ni pazarlama stratejilerine dahil ediyor. Google, geçen ay ‘AI Sorgu Enerji Etiketi’ adlı bir projeyle, kullanıcılarına sorgularının ne kadar enerji tükettiğini gösteren bir arayüz çıkarttı. Bu, tüketicilerin seçimlerini etkilemeye yönelik bir deneyim: ‘Bu cevap için 0,8 joule harcandı’ mesajı, artık sadece teknik bir bilgi değil — bir etik seçim.

Ev Otomasyonu ve Gizli Enerji Tüketimi

Bu enerji krizi, sadece büyük şirketlerle sınırlı değil. Home Assistant forumunda bir kullanıcı, ev otomasyonu sistemindeki bir web scraping aracının, her 5 dakikada bir bir AI API’sine sorgu gönderdiğini ve bu sayede aylık 12 kilowatt-saat enerji tükettiğini fark etti. Bu, bir buzdolabının yıllık tüketimine yakın bir miktar. Kullanıcı, ‘Bir AI asistanının ‘Bugün hava nasıl?’ sormak için her gün 30 kez sorgu yapmasını sağladım. Sonra anladım: Benim evimdeki ‘zeki’ cihazlar, benim için değil, benim için sürekli çalışan bir veri merkezine enerji veriyor’ dedi.

Bu durum, AI teknolojisinin ‘kullanıcıya hizmet etme’ iddiasını sorguluyor. Gerçekten de, çoğu AI sorgusu, insanlar tarafından değil, algoritmaların birbirleriyle iletişim kurması için yapılıyor. Örneğin, bir otomatik müşteri hizmeti botu, bir diğer botun verdiği cevabı doğrulamak için ikinci bir AI’ya sorgu gönderiyor. Bu döngü, ‘kendini doğrulayan’ sistemlerin enerji tüketimini katlanarak artırıyor.

Gelecek: Enerji Etiketi mi, Yoksa Enerji Rasyonlaması mı?

Yapay zekanın enerji tüketimi, artık bir teknik sorun değil — bir toplumsal sorun haline geldi. Gelecekte, her AI sorgusunun ‘enerji etiketi’ni görmek, her ürünün kalori bilgisini görmek kadar normal olabilir. Avrupa Birliği, 2027’de AI sorguları için bir ‘karbon izi’ etiketleme sistemi başlatmayı planlıyor. ABD ise, enerji verimliliği standartlarını Uluslararası Enerji Ajansı ile uyumlu hale getirmek için bir çalışma grubu kurdu.

Yeni Jersi yasası, belki de bu hareketin ilk adımı. Çünkü bu yasa, teknolojiyi değil, onun fiziksel etkisini düzenliyor. AI artık sadece bir yazılım değil — bir enerji tüketici. Ve bu tüketim, bizi yenilenebilir enerjiye, verimliliğe ve sorumluluğa zorluyor. Gelecekte, en akıllı AI, en az enerjiyi tüketen olacak. Çünkü artık, bilgiye erişimin maliyeti, sadece zaman değil, aynı zamanda dünyamızın kaynakları.