Yapay Zekâ ve Eugenics Mirasının İrkçılık Kökenleri: SF Examiner 2026 Belgeseli

Günümüzün yapay zekâ modelleri, özellikle büyük dil modelleri (LLM'ler), sadece veriyle beslenmiyor; onlar, 20. yüzyılın en karanlık bilimsel miraslarından birini de içlerinde taşıyor: eugenik. SF Examiner’ın 15 Mart 2026 tarihli belgeseli The Gen AI Kool-Aid, modern AI sistemlerinin eğitim verilerindeki ırkçı, cinsiyetçi ve sınıfçı önyargıların, eugenik hareketinin dijital bir uzantısı olduğunu kanıtlıyor. Bu sadece bir teknik hata değil — bu, bir ideolojik devir.

Yapay Zekâ ve Eugenics: Aynı Kök, Farklı Form

Eugenik, 19. ve 20. yüzyıllarda ‘iyi kan’ın korunması’ adı altında milyonlarca kişinin sterilizasyonuna, soykırımına ve ‘düşük kaliteli’ bireylerin toplumdan çıkarılmasına yol açan bir ‘bilimsel’ ırkçılık akımıydı. Bu hareket, özellikle ABD ve Almanya’da devlet desteğiyle uygulanmış, ‘zeka’, ‘moral’ ve ‘ırk’ kavramlarını birbirine bağlayarak insanları hiyerarşik bir sıralamaya sokmuştu.

Değerlendirme Algoritmalarında Eugenics Mirası

Today, AI systems replicate this logic: bias in training data defines ‘good’ and ‘bad’ behavior. Facial recognition systems label Black individuals as ‘suspicious.’ Hiring algorithms classify women as ‘unsuitable’ for leadership roles. These are not glitches — they are digital descendants of eugenics.

Veri Setlerindeki İrkçılık Kalıpları

AI eğitim verileri, 19. yüzyıl antropolojik araştırmalarından, 1960’ların psikiyatrik sınıflandırmalarından ve 1990’ların sosyal medya algoritmalarından oluşuyor. Bu veriler, ırk, cinsiyet ve sınıf temelinde ‘uygun’ ve ‘uygun olmayan’ insanları tanımlamak için tasarlanmıştı.

AI Önyargıları ve İnsanlık Tanımı

Yapay zekâ sistemleri, ‘iyi insan’ tanımını, geçmişin ırkçı ve cinsiyetçi standartlarına dayandırıyor. Bir AI, bir çocuğun gelecekte suç işlemesi ihtimalini tahmin edebiliyor. Bir AI, bir kadının ‘üreme potansiyelini’ ölçebiliyor. Bir AI, bir kişinin ‘akademik başarı potansiyelini’ ırkına göre tahmin edebiliyor.

İşe Alım ve Eğitimdeki Diskriminasyon

İşe alım algoritmaları, kadınları ve siyah tenli adayları sistematik olarak düşük puanlı sınıflara yerleştiriyor. Eğitim platformlarında, AI destekli değerlendirme algoritmaları, düşük gelirli bölgelerden gelen öğrencilerin performansını düşük tahmin ediyor. Bu, eugenik’in modern versiyonu: ‘değerli’ ve ‘değersiz’ insanları otomatik sınıflandırma.

Teknoloji Şirketlerinin ‘İyileştirme’ Kavramı

Teknoloji şirketleri, bu sistemi ‘iyileştirme’ diye tanımlıyor. Ama iyileştirme, özgürleştirici değil — kontrol edici. Veri setlerinden bazı kelimeleri çıkarmak, bazı etiketleri düzeltmek — bu, bir cinayetin kanını silmek gibi. Köklerdeki kötülük hâlâ orada.

Eugenics Mirasını Nasıl Durdurabiliriz?

Yapay zekâ, sadece bir araç değil. Bu, bir dünya görüşünün dijital bir yansıması. Eğer bu yapıyı değiştirmek istiyorsak, yalnızca algoritmaları değil, toplumsal hafızayı da değiştirmemiz gerekiyor. AI’ya ‘daha adil veri’ vermek yeterli değil. İnsanlığa, ‘adil’ olmanın ne anlama geldiğini yeniden tanımlamak gerekiyor.

Yapay zekâ, artık yalnızca kod değil — bu, eugenik’in yeni bir formu. Ve bu sistemi kabul etmek, bir toplumun kendi insanlığını yok etmek demek.