İngiltere'nin Yapay Zeka Telif Hakkı Planına Halktan Büyük Tepki: Sadece %3 Destek

İngiltere hükümeti, yapay zeka ve telif hakkı konusunda başlattığı kamuoyu istişaresinde beklenmedik bir sonuçla karşılaştı. 2025'in başında başlatılan ve yaklaşık 10.000 kişinin katıldığı ankette, hükümetin tercih ettiği politika seçeneği sadece %3'lük bir destek oranı alarak büyük bir reddiye ile karşılaştı.

Hükümetin Planına Karşı %88'lik Konsensüs

İstişare, yapay zeka modellerinin kitaplar, müzikler, sanat eserleri gibi telif haklı içeriklerle eğitilmesine hangi kuralların uygulanacağına dair dört farklı seçenek üzerinden yürütüldü. Hükümetin 'Seçenek 3' olarak etiketlediği ve tercih ettiği model, AI geliştiricilerine, ne kullandıklarını açıklamaları ve hak sahiplerine 'çekilme' (opt-out) hakkı tanımaları koşuluyla, telif haklı eserleri varsayılan olarak kullanma hakkı veriyordu.

Ancak katılımcıların ezici çoğunluğu bu yaklaşıma karşı çıktı. %88 gibi büyük bir oran, AI şirketlerinin herhangi bir eseri eğitim verisi olarak kullanmadan önce hak sahibinden açık ve net bir izin (lisans) almasını zorunlu kılan daha katı bir modeli destekledi. Hükümetin tercih ettiği 'opt-out' modeli, 'hiçbir şey yapmama' seçeneğinden bile daha az destek gördü.

Yaratıcı Sektörden Güçlü Tepki

Bu sonuç, yazarlar sendikaları, müzik endüstrisi grupları, görsel sanatçılar ve oyun geliştiricilerinin aylardır sürdürdüğü kampanyanın bir zaferi olarak yorumlanıyor. Yaratıcılar, izin alınmadan eserlerin AI eğitim veri setlerine dahil edilmesinin, daha sonra 'çekilme' hakkı tanınsa bile, telafi edilemez bir zarar oluşturduğunu ve esas meselenin onay olduğunu savunuyorlardı. Bu konu, AB'nin X platformunu deepfake'ler için soruşturması gibi, yapay zeka etiği ve içerik üzerindeki kontrol tartışmalarının bir parçası.

Uzmanlar, İngiltere'nin otomatik olarak oluşan ve merkezi bir sicili olmayan telif hakkı sisteminin, AI çağında uygulama ve takip açısından zorluklar yarattığına dikkat çekiyor. Hükümetin 'opt-out' mekanizması, geliştiricilere esnek bir alan açarken, yaratıcılara sürekli bir izleme ve itiraz yükü getiriyor.

Belirsizlik Sürüyor, Karar Zamanı Yaklaşıyor

Hükümetin nihai raporu ve ekonomik etki değerlendirmesinin Mart ayında yayınlanması bekleniyor. Raporun, her bir seçeneğin yasal, ticari ve kültürel etkilerini değerlendireceği belirtiliyor. Yetkililer, yaratıcılardan teknoloji firmalarına kadar tüm paydaşların görüşlerini dikkate alacaklarını ifade ediyor.

Bu belirsiz ortam, hem AI geliştiricileri hem de içerik üreticileri için zorluk yaratıyor. Geliştiriciler neyin yasal olduğundan emin değilken, yaratıcılar eserlerinin nasıl korunacağını bilmiyor. Konu, sadece telif hakkını değil, aynı zamanda veri gizliliği ve platform sorumlulukları gibi daha geniş etik tartışmaları da ilgilendiriyor. Benzer endişeler, Google ve Apple'ın uygulama politikaları ve teknoloji devlerinin sosyal medya bağımlılığı davaları gibi farklı bağlamlarda da gündeme gelmişti.

İngiltere'nin vereceği karar, ülkenin dijital ekonomisini ve yaratıcı sektörlerini yıllarca şekillendirecek nitelikte. Hükümet, %3'lük azınlığın görüşünü benimseyerek yaratıcıları karşısına alma riskiyle karşı karşıya. Öte yandan, daha sıkı lisans kuralları, AI startup'ları ve uluslararası teknoloji firmalarından direnç görecek. Netice ne olursa olsun, tartışmaların sona ermesi beklenmiyor.