Teknoloji Devleri Sosyal Medya Bağımlılığı Davasında Yargılanacak

Tarihi Dava California'da Başladı

Teknoloji devleri, sosyal medya platformlarının tasarımının kullanıcıları, özellikle de gençleri bağımlı hale getirdiği iddiasıyla açılan ve sektör için dönüm noktası olabilecek bir davada yargılanmaya başladı. Los Angeles Üst Mahkemesi'nde görülecek davanın davacısı, yalnızca baş harfleri KGM olarak bilinen 19 yaşındaki bir kadın. Davacı, Meta (Instagram, Facebook), ByteDance (TikTok) ve Google'ın (YouTube) platform algoritmalarının kendisini bağımlı yaptığını ve yeme bozuklukları ile depresyon dahil olmak üzere akıl sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olduğunu öne sürüyor. Snapchat ise geçen hafta davacı ile anlaşmaya vararak davadan çekildi.

Platformların Sorumluluğu İlk Kez Jüri Önünde

Davacının avukatı Matthew Bergman, bu davanın sosyal medya şirketlerinin bir jüri önünde hesap vereceği ilk dava olduğunu belirtti. Bergman, şirketlerin "şüphelenmeyen çocuklara dayattığı tehlikeli ve bağımlılık yapıcı algoritmalar" nedeniyle benzer sıkıntılar çeken pek çok genç olduğunu ifade etti. Şirketler, uzun süredir, 1996'da kabul edilen İletişim Ahlak Yasası'nın 230. Maddesi gereğince, üçüncü tarafların paylaşımlarından dolayı sorumlu tutulamayacaklarını savunuyordu. Ancak bu davada tartışma konusu, algoritmalar, bildirimler ve uygulamaların kullanım şeklini etkileyen diğer özelliklere ilişkin tasarım tercihleri.

Zuckerberg ve Diğer Üst Düzey İsimler İfade Verecek

Dava sırasında Meta'nın CEO'su Mark Zuckerberg de dahil olmak üzere üst düzey teknoloji yöneticilerinin ifade vermesi bekleniyor. Zuckerberg, 2024'te ABD Senatosu'nda yaptığı bir konuşmada, "mevcut bilimsel çalışmaların sosyal medya ile gençlerin akıl sağlığında kötüleşme arasında herhangi bir nedensel bağlantı göstermediğini" iddia etmişti. Aynı oturumda bir senatörün ısrarı üzerine, salondaki mağdur ailelerden özür dilemişti. Uzmanlar, teknoloji yöneticilerinin bu tür sorgulamalar altında zorlanabildiğine dikkat çekiyor.

Dünya Çapında Artan Denetim ve Benzer Adımlar

Dava, sosyal medya şirketlerinin aileler, okul bölgeleri ve savcılar tarafından artan bir şekilde sorgulanmasının ortasında geliyor. Geçen yıl, düzinelerce ABD eyaleti, Meta'yı sosyal medya kullanım riskleri konusunda halkı yanılttığı ve gençlik akıl sağlığı krizine katkıda bulunduğu iddiasıyla dava etmişti. Avustralya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirdi, İngiltere de Ocak ayında benzer bir adım atabileceğinin sinyalini verdi. Bu gelişmeler, teknoloji endüstrisine yönelik hoşgörülü yaklaşımın değişmeye başladığını gösteriyor. Benzer şekilde, derin sahte 'çıplaklaştırma' teknolojisinin tehlikeli boyutlara ulaşması ve AB'nin X platformunu Grok yapay zekası ile üretilen cinsel deepfake'ler için soruşturması, platformların içerik ve algoritma sorumluluğuna dair tartışmaları alevlendiriyor. Öte yandan, çocuk güvenliği konusundaki başarısızlıklar da bu alandaki endişeleri pekiştiriyor.

Santa Clara Üniversitesi'nden hukuk profesörü Eric Goldman, bu tür davaların mahkemede kaybedilmesinin sosyal medya şirketleri için varoluşsal bir tehdit oluşturabileceğini, ancak davacıların fiziksel zararları içerik yayıncılarına bağlamasının zor olabileceğini ifade etti. Dava, şirketlerin iç belgelerinden alıntılar da dahil olmak üzere çeşitli kanıtların jüri önüne serilmesine sahne olacak. Meta, gençler için çevrimiçi güvenli bir ortamı desteklemek adına düzinelerce araç getirdiklerini açıklamış olsa da, bazı araştırmacılar bu önlemlerin etkinliğini sorgulamaya devam ediyor.