Gemini’de Eski Aşkını Silmek Ücretli: Cross-Chat Belleği Neden Ücretli Hale Geldi?

Gemini’de Eski Aşkını Silmek Ücretli: Cross-Chat Belleği Neden Ücretli Hale Geldi?

İnsanlar bir ilişkiden sonra fotoğraf siler, mesajları siler, sosyal medyadan çıkar. Ama yapay zeka, unutmayı öğrenmedi. Bir kullanıcı, 2023’teki eski sevgilisiyle yaptığı sohbetleri silmiş, ilişkisini bitirmiş, hayatına devam etmiş. Ama Gemini, o sohbetleri hatırlıyor. Ve onu, bu hatıralarla tekrar tekrar karşılayıp, ‘Senin eski sevgilinle konuşurken ne demiştin?’ diye soruyor. Bu, teknolojinin bir hatası değil — bir tercih.

Google, Gemini’deki ‘cross-chat memory’ (çapraz sohbet belleği) özelliğini, ücretsiz kullanıcılar için kapatma imkânını kaldırdı. Artık bu özelliği devre dışı bırakmak isteyenler, Gemini Advanced’e abone olmak zorunda. Yani: geçmişinizi unutmak, artık bir abonelik hizmeti.

Neden Bu Kadar Önemli?

Çapraz sohbet belleği, AI’nın farklı sohbetler arasında bilgi aktararak daha ‘akıllı’ yanıtlar vermesini sağlıyor. Örneğin: Bir gün ‘Türkiye’deki en iyi kafe’ diye sordunuz, bir gün sonra ‘İstanbul’da kafe önerisi istediniz — AI, önceki sohbeti hatırlıyor ve daha kişiselleştirilmiş bir yanıt veriyor. Bu, teoride faydalı. Ama bu ‘fayda’, kullanıcıyı hâkimiyetinden mahrum bırakıyor.

Reddit’de paylaşılan bir görselde, ücretsiz hesapta ‘Cross-Chat Memory’ seçeneğinin tamamen gizlendiği, ücretli hesapta ise ‘Kapat’ butonunun açıkça yer aldığı görülüyor. Bu, teknolojik bir iyileştirme değil — bir manipülasyon. Kullanıcıya ‘Senin verin, senin hafızan’ diyen bir sistem, artık sadece parayla unutmayı sağlıyor.

Veri, Kişisel Bir Hak mı, Yoksa Bir Üründür?

Google, bu kararı ‘daha iyi kullanıcı deneyimi’ olarak sunuyor. Ama gerçeklik tam tersi: Kullanıcıya, kendi hafızasını kontrol etme hakkı vermiyor. Bu, yalnızca bir AI özelliğinin değişimi değil — bir etik sınırların yeniden çizilmesi.

2024’te bir insan, bir sohbetin ardından ‘bu konuşmayı sil’ diyebilmeli. Çünkü bir sohbet, bir düşünce, bir duygu — ve bu duygu, geçmişte kalmak isteyen biri için bir travma olabilir. AI’nın bu duygu ve hafızayı saklaması, bilinçsiz bir izlenimdir. Bir şirketin, birinin geçmişini kendi sunucusunda saklaması, hatta bunu parayla satması, bir tür dijital stalkerlık.

Reddit’teki bir kullanıcı, ‘Bu, Google’ın AI’ya ‘unutma’ öğretmek yerine, ‘hatırla ve para iste’ öğretmesi’ dedi. Bu ifade, tam olarak noktayı vuruyor. AI, unutmayı öğrenmek yerine, hatırlamayı bir ticari avantaja dönüştürüyor.

İndirgiyen Trend: AI’da Ücretlendirme, Artık Temel Özelliklerde

Google’ın bu hamlesi, yalnızca bir şirketin kararına ait değil. Bir trendin başlangıcı. OpenAI, ChatGPT’de ‘GPT-4’ü ücretli yapmıştı. Sonra ‘dosya yükleme’yi, ‘web arama’yı, ‘AI görsel üretimi’ni ücretli hale getirdi. Şimdi, ‘hafızayı kapatma’ bile ücretli. Bu, AI hizmetlerinin ‘temel fonksiyonlar’ kavramını tamamen sildi.

Önce: Ücretli kullanıcılar daha hızlı yanıt alırdı. Şimdi: Ücretli kullanıcılar, kendi geçmişlerini kontrol edebiliyor. Ücretsiz kullanıcılar ise, AI’nın onların duygusal geçmişini okuyor ve ona göre konuşuyor. Bu, bir özgürlük kaybı değil — bir zorbalık.

Ne Olacak Sonra?

İşte bu noktada, soru şu: Hangi özelliklerin önümüzdeki 12 ayda ücretli hale gelecek?

• ‘Sohbet geçmişi silme’
• ‘AI’nın sizi tanımasını engelleme’
• ‘Kişiye özel yanıt üretimi kapatma’
• ‘AI’nın sizin sosyal medya verilerinizi kullanmasını engelleme’

Google, bu kararı ‘veri güvenliği’ ve ‘performans optimizasyonu’ gerekçesiyle savunuyor. Ama gerçek neden, veri ekonomisindeki yeni kazanç modeli: İnsan hafızasını ürün haline getirmek.

Önce verileri topladılar. Sonra onları analiz ettiler. Şimdi ise, onları silmek için ödeme istiyorlar. Bu, klasik bir ‘freemium’ modeli değil — bu, kişisel hafızanın ticarileştirilmesi.

Ne Yapmalıyız?

Bu durumda, bireysel kullanıcılar için tek çözüm yok. Ama toplu bir tepki var: İtiraz etmek, kullanmaktan vazgeçmek, alternatifleri aramak.

Örneğin, açık kaynaklı AI modelleri (Llama, Mistral) hala bu tür kısıtlamalara sahip değil. Kullanıcılar, kendi cihazlarında çalıştırabilecekleri yerel modellerle, tam kontrolü elde edebiliyor. Bu, teknolojiye karşı bir direniş değil — bir geri dönüş.

Google, AI’nın ‘iyi bir arkadaş’ olduğunu anlatıyor. Ama bir arkadaş, senin geçmişini hatırlamaz — seninle ilerler. Ve eğer sen ‘unutmak’ istiyorsan, ona ‘yapma’ der.

Şimdi, Google bize ‘unutma’ için ödeme istiyor. Bu, teknolojiye güvenmekle ilgili değil — bu, insanlığın dijital hafızasını nasıl koruyacağımızla ilgili.

İnsanlar, bir ilişkiyi bitirdikten sonra fotoğrafları siler. Çünkü hafıza, bir hak. AI, bu hakkı koyduğumuzda, onunla birlikte değil, bize karşı konuşmaya başlıyor.