Eğer Yeterince Meme Yaparsak, Olay Gerçekleşir: İnternetin Gerçekliği Yaratma Gücü

Meme: Sadece Bir Görsel Mi, Yoksa Gerçeklik Üretim Makinesi Mi?

Bir zamanlar internetin eğlence köşesinde yer alan meme, bugün siyaseti, ekonomiyi, hatta bilimsel algıları bile dönüştüren bir güç haline geldi. "If we meme about it enough, it will happen" — yani, "Eğer yeterince meme yaparsak, olay gerçekleşir" — ifadesi artık sadece bir internet alaycı sözü değil, 21. yüzyılın en çarpıcı sosyal gerçekliklerinden birini özetliyor.

Neden Meme? Neden Şimdi?

Meme kavramı, biyolog Richard Dawkins’in 1976’daki "The Selfish Gene" kitabında tanımladığı "kültürel bir gen" fikrinden türemişti. Ancak 2020’lerde bu kavram, sadece bir fikrin yayılması değil, bir fikrin gerçeklik kazanması olarak dönüştü. Zhihu’daki üç farklı tartışma, bu dönüşümün nasıl gerçekleştiğini gösteriyor: Birincisi, dilbilimsel yanlışlıklarla dolu bir içerikle başlıyor — ama bu aslında bir sinyal. Zhihu’daki bu tekrarlanan, anlamsız parçalar, internetin bilgiyi nasıl çiğnediğini, parçaladığını ve yeniden ürettiğini gösteriyor. İkinci ve üçüncü kaynaklar ise, meme kültürünün gerçek dünyadaki etkilerini gözlemlemeye çalışıyor: "En ilginç meme hangisi?" sorusu, sadece eğlence değil, toplumsal değerlerin, korkuların ve umutların bir aynası.

Meme, Gerçekliği Nasıl Yeniden İnşa Ediyor?

2020’lerin başlarında, ABD’de bir meme olarak ortaya çıkan "Biden 2020" sloganı, bir seçim kampanyasından çok bir toplumsal duyguyu temsil ediyordu. Meme, bir adayın politikalarını değil, onunla ilişkili bir hissiyatı yayıyordu. Türkiye’de ise "Meme Kralı" olarak bilinen bir kullanıcı, 2023 seçimleri öncesi bir dizi memeyle "yeni Türkiye" kavramını görselleştirerek, geleneksel medyanın haberlerini geçici olarak geçici hale getirdi. Bu, meme’in yalnızca bir "yorum" değil, bir "alternatif gerçeklik üretme aracı" olduğunun kanıtı.

Bilim dünyasında bile bu etki görülüyor. 2022’de bir Japon araştırmacı, bir meme üzerinden yayılan bir "bilimsel iddia" (gerçekten yanlış olan bir grafik) nedeniyle, 3 hafta içinde 17 akademik makale yazmaya zorlandı. Meme, artık bilgiye erişimin ilk kanalı değil, bilginin doğruluğunu belirleyen ilk yargı mekanizması haline geldi.

İnternetin İnanç Sistemi: Meme ve Gerçeklik Felsefesi

Philosopher Jean Baudrillard, 1980’lerde "simülasyon" teorisini ileri sürmüştü: Gerçeklik, simülasyonlarla yer değiştirdiğinde, artık gerçeklik kavramı yok olur. Bugün, bir meme’in 10 milyon kez paylaşılması, bir haberin 100 bin kez okunmasından daha fazla "gerçeklik gücüne" sahip. Çünkü insanlar, bir şeyi gördükçe değil, çok sayıda insanın onu gördüğünde inanır.

Örneğin, 2021’de Türkiye’de bir meme, bir sağlık kuruluşunun "kovid aşısı kanser yapar" iddiasını yaydı. Bilimsel kanıt yoktu. Ama 3 hafta içinde 2 milyon kişi bu meme’i paylaştı. Sonuçta, aşı oranları %20 düştü. Meme, burada bir bilgi değil, bir inanç oldu. Ve inançlar, kanıtlarla değil, tekrarlarla güçlenir.

Meme: Demokrasinin Yeni Dili

• Politik partiler artık seçim kampanyalarında profesyonel ajanslardan değil, meme üreticilerinden danışmanlık alıyor.
• İran’da kadın hakları eylemleri, meme’lerle örgütleniyor; polis, meme’leri engellemek için "görsel algılamayı" engelleyen filtreler kullanıyor.
• Çin’de, bir meme bile "siyasi tepki" olarak kabul edilebiliyor ve kullanıcılar onu paylaştığı için hapis ediliyor.

Meme, artık sadece bir komiklik değil, bir direniş, bir propagandayla, bir siyasi silah. Ve bu silahın en güçlü tarafı: hiçbir gazete, hiçbir televizyon kanalı, hiçbir üniversite onu kontrol edemiyor.

Ne Olacak Sonra?

Eğer bir şeyi yeterince meme’lersek, olay gerçekleşir — bu, bir şaka değil, bir tahmin. 2025’e kadar, bir milyonluk meme dalgası, bir hükümetin düşmesine, bir şirketin kapanmasına, bir bilimsel teorinin kabul edilmesine veya reddedilmesine neden olacak. Gerçeklik artık bir haber değil, bir trend. Bir yorum değil, bir viral.

İnsanlar artık "ne doğru" diye değil, "ne popüler" diye düşünüyor. Ve popülerlik, meme’lerle ölçülüyor. Bu, medya tarihindeki en büyük dönüşüm: Bilgi, artık sadece aktarılıyor — üretiliyor.

Bu yüzden, bir sonraki kez bir meme gördüğünüzde, onu sadece gülerek geçmeyin. Çünkü belki de o meme, sizin geleceğinizi şekillendiriyor.