Costco Sosisiyle 5 Yılda 18 Bin Dolar Tasarruf? Gerçek Mi, Yoksa TikTok Mantığı mı?

Costco’nun 1.50 dolarlık sosisli ekmek kombinasyonu, sadece bir alışveriş merkezi promosyonu değil—bir kültürel fenomen haline geldi. ABD’deki her bir Costco mağazasında, sosislerin sırtında ‘günde 3 kez’ yenen bir yemek olarak yer alması, artık bir mizah değil, bir ekonomik metafor. Reddit’de bir kullanıcı, günde üç adet Costco sosisiyle beslenerek 5 yılda 17.787,50 dolar tasarruf edebileceğini iddia eden bir hesaplamayı paylaştı. Bu hesap, viral oldu. Ama gerçekte ne anlama geliyor? Bu sosisler, sadece bir yemek mi? Yoksa modern tüketim kültürünün bir sembolü mü?

Matematiksel Şaheser, Biyolojik Felaket

Reddit kullanıcısı /u/ArcBlamer, geleneksel bir aile alışverişi yıllık 5.200 dolar tutuyorsa, bu miktar 5 yılda 26.000 dolar olur. Oysa günde üç adet Costco sosisi (her biri 1,50 dolar) yalnızca 4,50 dolarlık bir harcama yapar. Bu da 5 yıl boyunca 8.212,50 dolar eder. Fark: 17.787,50 dolar. Bu rakam, bir doların değerini düşünen bir Amerikalı için çılgınca çekici. Ama bu matematik, bir yemek planı değil, bir sosyal medya oyunu.

İşte burada kritik nokta: Bu hesaplamada hiçbir şey yok. Protein, lif, vitamin, mineral, su, antioksidan—hiçbiri. Sosis, %80’den fazlası sığır ve tavuk eti, %15’i tuz ve koruyucular, %5’i de ‘sır’dan oluşuyor. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) verilerine göre, günde üç adet işlenmiş et tüketimi, kolon kanseri riskini %18 oranında artırıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), işlenmiş etleri 1. grupta, yani ‘insanda kanser yapıcı’ olarak sınıflandırıyor. Yani bu tasarruf, 5 yıl sonra bir kolonoskopi faturasıyla ödeniyor.

Costco’nun Sosisi: Bir Sembol Olarak Tüketim

Costco, 1984’ten beri sosisli ekmekleri 1.50 dolarla satıyor. Bu fiyat, piyasa koşullarına, enflasyona ve ham madde fiyatlarına rağmen değişmedi. Neden? Çünkü bu sosis, bir ‘kültürel antlaşma’. Müşteriler, Costco’a ‘adil fiyat’ ve ‘güven’ getirmek için ödeme yapıyor. Sosis, müşteri sadakatini test eden bir simge. Bir aile, 1.50 dolarlık sosisle ‘çok para harcamadık’ diye gururlanıyor. Ama bu gurur, aslında bir tüketici psikolojisinin zirvesi: ‘Ben bir şey almadım, ama sosis aldım, o yüzden iyi bir insanım.’

Costco’nun resmi sitesinde (customerservice.costco.com) sosislerle ilgili hiçbir bilgi yok. Çünkü bu bir ürün değil, bir deneyim. Mağazanın ortasında, sıcak buharla dolu bir köşede, sosislerin pişirildiği yer, bir tapınak gibi. İnsanlar burada bekler, soğuk içeceklerini alır, arkadaşlarıyla konuşur. Sosis, alışverişin değil, sosyal bağlantının merkezi.

Tasarruf Mu, Yoksa Bir Tüketici Alınganlığı mı?

Bu hesaplamayı yapan kullanıcı, ‘finansal olarak akıllı ama biyolojik olarak şüpheli’ diyerek kendini koruyor. Ama asıl soru şu: Bu hesap, gerçekten ‘tasarruf’ mu? Yoksa bir ‘davranışsal ekonomi’ oyunu mu?

2023 yılında yapılan bir Yale Üniversitesi araştırması, ‘düşük maliyetli yemeklerin’ insanların daha fazla yemek yemesine neden olduğunu gösterdi. Yani 1.50 dolarlık bir sosis, sadece 1.50 dolarlık bir yemek değil—bir ‘yemek kredisi’. İnsanlar, ucuz olduğu için daha fazla yer. Bu da 3 sosisi geçip, 5 sosisi, sonra 2 sandviç, bir tatlı, bir kola ile sonuçlanır. Sonuç: 1.50 dolarlık yemek, 15 dolarlık bir alışverişe dönüşür.

Bu, ‘kostumla kurtulma’ psikolojisiyle aynıdır: ‘Ben bu fiyatı ödedim, o yüzden harcamamak zorundayım.’ Ama bu mantık, Costco’da 1.50 dolarlık sosisi yiyen biri, 10 dolarlık domatesi, 8 dolarlık tam buğday ekmeği, 15 dolarlık balık yemeyecek anlamına gelmez. Tersine, sosisin ucuzluğu, daha fazla harcama yapma eğilimini artırır.

Gelecek: Sosislerle Yaşamak mı, Yoksa Dengeyle mi?

Bu Reddit yazısı, aslında modern Amerikan yaşamının bir parçası. Her şey hesaplanıyor: kredi skoru, kalori, saat, kâr. Ama insanlık, hesaplanamaz. Sosisler, bir yemek değil, bir hikâye. Bir aile, bir arkadaş, bir kahve, bir sıcaklık. Bu sosisler, 5 yılda 18 bin dolar kazandırmıyor. Ama 5 dakikada bir gülümseme sağlıyor. Ve belki de bu, gerçek bir tasarruf.

Costco’da sosisi yiyen biri, sadece bir yemek değil, bir toplulukla buluşuyor. Oysa bu Reddit hesaplaması, insanlığı bir Excel tablosuna indirgiyor. Ve belki de bu, daha büyük bir kayıp.

Yıllar sonra, bu hesaplamayı yapan kişi, 17.787,50 dolarını bankada biriktirmiş olabilir. Ama o 5 yıl boyunca, bir sosisin yanında gülüşen bir arkadaşını, bir soğuk içeceğin sıcaklığını, bir sabahın hafif kahkahasını kaybetmiş olabilir. İşte bu, matematikle hesaplanamaz. Ve belki de bu, gerçek bir zenginlik.