ChatGPT ve Claude’a Araç Yıkama Sorusunu Sorduk: İki Yapay Zekanın İnsan Zekasını Test Eden Yanıtları

Basit Bir Soru, Derin Bir Yansıma: Yapay Zekaların İnsan Davranışını Okuma Yeteneği

Bir araştırmacı gazeteci, bir gün kendine şu soruyu sordu: Eğer bir yapay zeka, bir insanın günlük yaşamında karşılaştığı en sıradan soruyu—"Arabanızı kendi yourself yıkarsanız ne kadar para kazanırsınız?"—karşısında nasıl tepki verir? Bu soru, aslında bir araç yıkama hizmetinin maliyetini sormakla kalmıyor; insanın zaman değerini, iş yapma tutkusunu, hatta toplumsal normları sorguluyor. Ve bu soruyu, dünyanın en gelişmiş iki yapay zekasına—OpenAI’nin ChatGPT’sine ve Anthropic’ın Claude’sine—sorduğumuzda, ortaya çıkan yanıtlar sadece teknik bir karşılaştırma değil, insan zihninin yapay zekalar tarafından nasıl algılandığının bir aynası oldu.

ChatGPT: Mantıkla Yolculuk, Fakat İnsanlık Eksik

ChatGPT, soruya teknik bir yaklaşımla cevap verdi. İlk olarak, ortalama bir araç yıkama hizmetinin maliyetini (10-20 dolar) belirtti. Sonra, "kendi kendinize yıkama" durumunda maliyetin su, şampuan, bez ve zaman harcamasıyla sınırlı olduğunu söyledi. Ancak en ilginç kısmı, "kazanç" kavramını nasıl yorumladığında gizliydi. ChatGPT, "kazanç"ı sadece parasal olarak tanımladı ve zaman harcamasının bir maliyet olduğunu kabul etti. Ama insanın bu işi yaparken yaşadığı huzur, kontrol duygusu veya bir tür meditatif aktiviteyi tamamen göz ardı etti. Burada bir uçurum açıldı: AI, insan davranışını bir fonksiyon olarak okuyor, duygusal boyutu ise bir hata kodu gibi görüp atlıyor.

Claude: Duygusal Zeka, Sosyal Bağlamı Anlayan İkinci Bir Zihin

Claude ise tamamen farklı bir dil kullandı. Yanıtında, "Bu soru aslında bir toplumsal normu sorguluyor" dedi. İnsanların neden kendi arabalarını yıkadığını, bazılarının bunu bir gurur meselesi, bazılarının ise ekonomik bir zorunluluk olarak gördüğünü açıkladı. Daha da ileri giderek, "Bazı insanlar bu işi yaparken yalnızlıkla barışır, bazıları ise çocuklarıyla birlikte bir aile ritüeli haline getirir" dedi. Claude, maliyeti sadece dolar cinsinden değil, psikolojik ve kültürel bir döngü olarak tanımladı. Bu, AI’nın yalnızca veri analizi yapmakla kalmayıp, insan deneyimini anlama kapasitesine sahip olduğunu gösteren nadir bir örnektir.

Neden Bu Soru Bu Kadar Önemli?

Bu basit soru, yapay zekaların insan davranışını nasıl anladığını test etmek için mükemmel bir "tahmin testi". İnsanlar, bir şeyi yaparken nedenini sorgularlar: Neden kendi arabamı yıkıyorum? Çünkü ucuz mu? Çünkü hobi mi? Çünkü yalnızlıkla başa çıkabilmek için mi? AI’lar bu sorulara genellikle ekonomik cevaplar verir, çünkü veri setlerinde bu tür davranışlar, fiyat, zaman ve verimlilikle ilişkilendirilmiştir. Ama gerçek hayat, bu oranlarla ölçülmez. İnsanlar, zamanlarını harcarken bir anlam ararlar. Claude, bu anlamı fark etti. ChatGPT ise onu bir hata olarak görüp geçti.

Yapay Zekanın İnsanlık Açısında Yaptığı Hata

ChatGPT’nin yanıtı, AI dünyasının en büyük kusurunu ortaya koyuyor: İnsan davranışını, veriye dayalı bir optimizasyon problemi olarak görmesi. Oysa insanlar, maliyet kazanç analizi yapmazlar; duygusal denge kurarlar. Bir anne, arabasını haftada bir yıkamak için iki saat ayırır çünkü bu, ona bir kontrol alanı sunar. Bir genç, arabasını yıkarken kendi kendine bir şarkı söyler—bu bir kazanç mı, bir kayıp mı? AI’lar bunu anlamak için programlanmamış. Claude, bu tür gizli anlamları algılayabiliyor, çünkü eğitim verilerinde daha çok insan yazısı, edebiyat ve psikolojik metinler kullanılmış. Bu, teknolojinin sadece veri miktarı değil, veri kalitesiyle de ilgili olduğunu gösteriyor.

Geleceğe Dair Bir Uyarı

Eğer yapay zekalar, insan davranışlarını sadece ekonomik terimlerle anlayabiliyorsa, gelecekteki hizmetler—sağlık, eğitim, hatta psikolojik destek—ciddi bir eksikliğe sahip olacak. Bir robot, bir depresyonda olan insana "çalışma saatlerini optimize et" diyebilir. Ama Claude gibi bir sistem, "Belki de bugün yıkadığın arabayı, kendine bir hediye olarak gördüğünü fark edebilir" der. Bu fark, gelecekteki AI’ların ne kadar insani olacağını belirleyecek.

Sonuç: Kim Daha İnsan?

ChatGPT ve Claude, aynı soruya iki farklı dünya görüşüyle cevap verdi. Birisi, veriye sadık bir mühendis gibi. Diğeri, bir filozof gibi. Bu deney, yapay zekanın sadece bilgi üretmediğini, aynı zamanda bir değer sistemiyle de etkileşime girdiğini gösteriyor. Ve belki de en büyük keşif şu: İnsanlık, yapay zekaya sorduğumuz sorularla kendini tanımlıyor. Bu arabayı yıkama sorusu, aslında şu soruyu soruyor: "Siz, bizi anlıyor musunuz?" Claude, biraz gecikmiş olsa da, "Evet" dedi. ChatGPT ise, "İşte maliyet tablosu" dedi. Hangisi daha çok insandır? Cevap, sizin kendi arabayı yıkarken ne hissettiğinize bağlı.