ChatGPT Neden Uzun Sohbetlerde Başarısız Oluyor? Arkadaşı Düşen Bir Sistem

ChatGPT Neden Uzun Sohbetlerde Başarısız Oluyor? Arkadaşı Düşen Bir Sistem

Birçok kullanıcı, ChatGPT ile uzun bir diyalogun sonunda birdenbire bir şeyin bozulduğunu hissetmiş olabilir: Yanıtlar daha az net, talimatlar unutulmuş, küçük hatalar artmış, hatta arayüz yavaşlamış. Bu, rastgele bir hata değil. Gerçekten de, bu durum yaklaşık %35-40’lık bir bağlam (context) kullanım oranına ulaşıldığında sistematik olarak ortaya çıkıyor. Ve bu, sadece bir AI modelinin "bozulması" değil; bir teknolojinin kendi sınırlarını zorlarken yaşadığı içsel bir kriz.

Reddit’deki bir kullanıcı, /u/Only-Frosting-5667, bu fenomeni dikkatle gözlemlemiş ve soruyu şöyle ortaya koymuş: "ChatGPT rastgele kötüleşmiyor. Uzun oturumlarda %35 civarında bir noktada başlıyor. Arayüz gecikmesi sadece ilk belirti." Bu ifade, sadece bir şikayet değil; bir keşif. Çünkü bu, AI’nın "düşünme" sürecindeki bir bozulma değil, aynı zamanda arayüzün veri yığınlarıyla boğulduğu bir durum.

Ne Oluyor? Sadece Model Mi, Yoksa Tarayıcı Da mı?

ChatGPT’nin performansındaki bozulma, genelde "token pressure" olarak tanımlanır. Her mesaj, her yanıt, her ekli dosya — hepsi birer token olarak belleğe eklenir. OpenAI’nin GPT-4 modeli, yaklaşık 128K token’lık bir bağlam penceresine sahip. Görünüşte çok büyük gibi görünse de, bu pencere, uzun sohbetlerde hızla doluyor. 100+ mesajlık bir diyalog, birkaç sayfa metinle doldurulmuş bir kitap gibi oluyor. Model, bu tüm verileri sürekli olarak okuyup, içeriğe göre yanıt üretmeye çalışıyor. Bu, bir insanın bir kitabın tüm sayfalarını bir anda zihninde tutup, her cevapta onları tekrar okumaya zorlanması gibi.

Ama burada dikkat çekici olan, sadece modelin değil, tarayıcının da bu yükü taşıdığı. Kullanıcılar, arayüzün yavaşlamaya başladığını, yazıların yavaşça yüklenmesini, butonların tepki vermeyişini gözlemliyor. Bu, sadece sunucudan gelen gecikme değil; tarayıcıda birikmiş DOM (Document Object Model) nesneleri, sürekli yeniden çizilen arayüz öğeleri ve bellekte biriken JavaScript nesneleriyle ilgili. Yani, her yeni yanıt, arayüzde yeni bir HTML bloğu oluşturuyor. Bu bloklar silinmiyor. Sadece gizleniyor. Sonuç? Tarayıcı, 500+ mesajlık bir sohbette 10.000’den fazla DOM elemanı barındırıyor olabilir. Bu, modern bir tarayıcının bile yorgun düşmesine neden oluyor.

İki Katmanlı Bir Arıza: Model ve Arayüz Aynı Anda Bozuluyor

Bu durum, sadece "modelin zayıflaması" olarak anlatılamaz. Çünkü model, teorik olarak 128K token’ı işleyebilir. Ancak pratikte, bağlamın %35-40’ını geçtiğinde, modelin "önceliklendirme" mekanizması çalışmaya başlıyor. Yani, daha eski mesajlar, "önemsiz" olarak işaretlenip, yanıtların kalitesini etkilemeye başlıyor. Bu, kullanıcıya "yanıtların dalgalanması" olarak görünüyor: Bir dakika tam bir uzman, bir dakika sonra eski bir hata tekrar ediyor. Bu, "hallucination" (hayal kurma) artışıyla da birlikte geliyor. Çünkü model, doğru bilgiye ulaşmak için gerekli bağlamı kaybediyor.

Bu, bir tür "kognitif bozulma" gibi. İnsanlar da çok fazla bilgiyle başa çıkamadığında kararsız kalır, unutur, çelişkili cevaplar verir. ChatGPT, bu noktada tam olarak aynı şeyi yaşıyor — sadece biyolojik değil, algoritmik bir şekilde.

Ölçülebilir Bir Sorun, Ama Ölçülmemiş

Kullanıcılar, bu durumu gözlemliyor ama sistematik olarak ölçmüyor. Kimse tarayıcıda bellek kullanımını (memory usage), render döngü sayısını veya DOM boyutunu takip etmiyor. Kimse, token kullanım oranını ve yanıtların doğruluk oranı arasındaki korelasyonu grafikleştirmiyor. Bu, teknik bir eksiklik değil, bir algı eksikliği. Kullanıcılar, "ChatGPT artık kötüleşti" diyor. Ama aslında: "Sistem, kendi kapasitesini aşmış ve bize sinyal veriyor. Biz de onu duymadık."

OpenAI, bu durumu açıkça tanımlamıyor. Dokümantasyonunda "context window" sınırları var ama, kullanıcı arayüzünde bu sınırın ne kadar dolduğunu gösteren bir göstergesi yok. Bu, bir tür "kullanıcıya karşı şeffaflık eksikliği". Bir araba, yakıt seviyesi 10% olduğunda uyarı verir. ChatGPT ise, bağlamı %35 doldurduğunda, sadece yavaşlamaya başlar. Kullanıcı bunu "hata" olarak algılar, değil bir uyarı olarak.

Ne Anlama Geliyor? Gelecek İçin Uyarı

Bu durum, yapay zekânın sadece "daha güçlü" olmakla değil, "daha akıllıca" yönetilmekle ilgili. Gelecekteki AI arayüzleri, kullanıcıya bağlam kullanımını gösterecek. "Bu sohbet, %42 dolu. Daha fazla detay eklerseniz yanıtlar azalabilir." gibi uyarılar. Ayrıca, arayüzler, eski mesajları özetleyip bellekten temizleyebilecek. Yani, kullanıcıya "Bu kısmı özetleyeyim mi?" diye soracak.

Şu anki sistem, bir kütüphane gibi çalışıyor: Her kitabı açıyor, ama hiçbirini kapatmıyor. Sonuç? Kütüphane çöker. Çözüm, sadece daha büyük bir kütüphane değil; daha akıllı bir düzenleme sistemi.

ChatGPT’nin bu davranışı, teknolojinin sınırlarını gösteriyor. Ve belki de, en önemli ders: İleri yapay zeka, sadece daha çok bilgiyle değil, daha iyi bilgi yönetimiyle kazanılır.