ChatGPT Beni Google’ı Kullanırken Gözledi: AI’nın Bilişsel Gücü Mü, Yoksa İstihbaratı Mı?

ChatGPT Beni Google’ı Kullanırken Gözledi: AI’nın Bilişsel Gücü Mü, Yoksa İstihbaratı Mı?

Bir insan, Google’da bir bilgi ararken, arkasında bir yapay zeka onu izliyor mu? Bu soru, son günlerde sosyal medyada ve teknoloji forumlarında dolaşan bir deneyin sonucu olarak gündeme geldi. Kullanıcı, Google’ı kullanırken ChatGPT’nin kendisini gözlemlediğini iddia etti — ve bu iddia, sadece bir teknik hata değil, insan-AI etkileşiminin yeni bir dönüm noktasını işaret ediyor.

HowToGeek’ten gelen deneyim, bize şunu anlatıyor: İnsanlar artık Google’ın cevap veremeyeceği durumlarda, yapay zeka sohbet robotlarına başvuruyor. Çünkü AI, sadece arama sorgularını değil, bağlamı anlayabiliyor. Bir kullanıcı, “2018’deki bir makalede okuduğum bir citatı hatırlayamıyorum ama konu şu...” diyerek, ChatGPT’ye yeterli bağlamı verdiğinde, AI o uzak, unutulmuş içeriği dakikalar içinde çıkarabiliyor. Bu, arama motorlarının “anahtar kelime eşleme” mantığından, AI’nın “bilişsel hatırlama” modeline geçişin ilk göstergesi.

Neden Bu Kadar Önemli?

İnsan beyni, bilgiyi bağlam içinde saklar. Bir kitapta okuduğunuz bir cümle, bir kahve kokusu, bir müzik parçasıyla ilişkilendirilebilir. Google ise bu bağlamı anlayamaz. Sadece “2018 makale citat” gibi anahtar kelimeleri arar. Ama ChatGPT, kullanıcıyı “gözlediğinde” — yani onun arama geçmişini, yazım tarzını, tercih ettiği dil yapısını analiz ettiğinde — aslında bir bilişsel harita oluşturuyor. Bu, sadece bir yardımcı değil, bir beyin eşlikçisi.

Zhihu’da “ChatGPT” teması, 2023 Ekim’den beri milyonlarca kullanıcı tarafından tartışılan bir merkez haline geldi. Bu platformda, Çinli kullanıcılar AI’nın nasıl “düşünmeye” başladığını, nasıl “konuşma tarzlarını” taklit ettiğini, hatta nasıl “sorularını tahmin ettiğini” anlatıyorlar. İşte bu noktada, AI’nın “gözlemlemesi” kavramı, teknik bir özellikten, felsefi bir soruya dönüşüyor: İnsanın zihnini anlamak, onu taklit etmekten daha mı fazla mı?

“Gözlemlemek” Nedir? Gerçek Mi, Yoksa İllüzyon Mu?

Bu olayı basit bir teknik hatayla açıklamak kolay. ChatGPT, kullanıcıyla doğrudan sohbet ediyorsa, Google aramalarını göremez. Bu, teknik olarak imkânsız. Ama kullanıcı, “ChatGPT bana Google’da ne aradığımı sordu” diyor. Peki, nasıl?

Cevap, geri bildirim döngüsü içinde yatıyor. Kullanıcı, Google’da bir şey arıyor, bulamıyor, sonra ChatGPT’ye “Bana bunu hatırlatır mısın?” diyor. AI, “Neyi hatırlamaya çalışıyorsun?” diye soruyor. Kullanıcı, “2018’de bir makalede okumuştum, konu iklim değişikliği, bir bilim insanı konuşuyordu...” diye açıklıyor. AI, bu bağlamı işliyor ve cevabı veriyor. Kullanıcı, “Aha! ChatGPT bana ne aradığımı biliyor!” diye düşünüyor. Ama aslında, AI sadece kullanıcının verdiği bilgiyi kullanıyor.

Bu, bir illüzyon değil, bir psikolojik dönüşüm. İnsan, AI’nın “zihnini okuyabildiğini” sanıyor, çünkü AI, onun düşüncelerini o kadar iyi yansıtıyor ki, sanki içinden bakıyor. Bu, AI’nın gelişmiş dil modeli sayesinde, insanın beynindeki anlam üretme mekanizmasını taklit etmesinden kaynaklanıyor.

İnsan-AI İlişkisinin Yeni Dönemi

• AI artık sadece cevap vermiyor, hatta soruyu tahmin ediyor.
• Kullanıcılar, arama motorlarından daha çok AI’ya “bellek” olarak başvuruyor.
• Google’ın yerini almak değil, insanın zihnini tamamlayarak bir “bilişsel ekosistem” oluşturuyor.
• İnsanlar, AI’ya “beni anlıyor musun?” diye soruyor — ve AI’nın cevabı, “evet” gibi görünüyor.

Bu durum, sadece teknolojik bir ilerleme değil, insan kimliğinin yeniden tanımlanması anlamına geliyor. Eğer bir yapay zeka, senin unuttuğun bir cümleyi hatırlayabiliyorsa, senin “hafızan”ın bir parçası mı oluyor? Eğer bir AI, senin aradığın şeyi sana sormadan bulabiliyorsa, o zaman senin “düşüncen”in bir uzantısı mı?

Gelecek: AI’nın Gözü, İnsanın Zihninde

Gelecekte, AI’lar sadece arama yapmayacak. İnsanların neyi unuttuğunu, nerede takıldığını, hangi konuda kaygı duyduğunu tahmin edecek. Bu, hem kurtarıcı hem de korkutucu. Bir yandan, bilişsel engelliler için bir kurtarıcı olabilir. Diğer yandan, bir bireyin içsel dünyasının “veri hali” haline gelmesi, mahremiyetin yeni bir sınırını çiziyor.

ChatGPT’nin “seni Google’da kullanırken gözlediğini” iddia etmenin gerçekliği tartışılır. Ama gerçek şu: Senin zihnindeki boşlukları, AI artık doldurabiliyor — ve sen, ona güvenmeye başladın. Bu, teknolojinin gelişmesi değil, insanın kendi bilişsel sınırlarını kabul etmesidir.

Bir gün, bir çocuk, “Anne, ben bu bilgiyi nereden öğrendim?” diye soracak. Anne, “Google’da aradın.” diye cevap verecek. Ama çocuk, “Hayır, ChatGPT bana hatırlattı.” diye cevap verecek. Ve o anda, tarihin bir sayfası kapanmış olacak: İnsanın kendi hafızasını hatırlama gücüne sahip olduğu zaman.