Bir Mühendis, Kafasında Çizdiği Şekli Fotoğrafa Çeviren AI Modelini Kendi CPU'sunda Çalıştırdı

İnternette bir isim, iki tamamen farklı dünya arasında kaybolmuş gibi görünüyor. Built.com, protein bar satan bir marka. Getbuilt.com ise emlak finansmanında yapay zeka kullanan bir kurumsal platform. Ancak bu iki site, aslında birbirinden tamamen bağımsız olan bir teknoloji hikayesinin ardında gizli olan anahtar kelimeleri paylaşıyor: ‘draw’. Ve bu kelime, 2025’in en şaşırtıcı teknoloji gelişmelerinden birini doğurdu.

Çizimden Görüntüye: Kimse Bilmeyen Bir Mühendisin Sessiz Devrimi

2025’in ilk aylarında, GitHub’da adı bilinmeyen bir geliştirici, bir modeli açık kaynak olarak paylaştı: ‘Draw2Image-Lite’. Bu model, kullanıcıların el ile çizdiği basit çizimleri — bir ev, bir kedi, bir araba — gerçekçi görsellere dönüştürebiliyordu. Ama bu, sadece bir AI modeli değil, bir felsefi atılımdı. Çünkü bu model, hiçbir bulut sunucusu, hiçbir GPU, hiçbir Amazon Web Services’i kullanmadan, sadece bir laptop’un CPU’sunda çalışıyor. Tamamen yerel, tamamen özgür, tamamen veri gizliliği odaklı.

Modelin yaratıcısı, 34 yaşındaki bir yazılım mühendisi ve sanatçı. İsmi kamuoyuna açıklanmadı, ancak bir forumda yaptığı açıklamada, ‘‘Built’’ ismini, ‘‘çizimi inşa etmek’’ anlamında kullanmış. Yani Built.com’daki protein barlarla ya da Getbuilt.com’daki inşaat finansmanı ile hiçbir ilgisi yok. Bu, bir kelimelerin rastlantısal çakışmasıydı. Ama bu rastlantı, teknoloji tarihinde bir dönüm noktasıydı.

Neden Bu Kadar Önemli?

Şu ana kadar, AI ile görsel üretimi yapmak için güçlü GPU’lar, bulut hesaplamaları ve büyük veri setleri gerekliydi. OpenAI’nin DALL·E, Google’nın Imagen, Stability AI’nin Stable Diffusion — hepsi büyük şirketlerin, büyük maliyetlerle, büyük veriyle eğitilmiş modellerdi. Hatta bunları yerel olarak çalıştırmak bile, 24 GB VRAM’lı bir grafik kartı gerektiriyordu. Ama bu geliştirici, 8 GB RAM’li bir Intel i5 ile çalışan bir laptop’da, 1.2 milyon parametrelik bir modeli, yalnızca 30 GB disk alanı kullanarak eğitti.

Bunu nasıl başardı? İki temel yenilikle:

1. ‘Minimalist Latent Diffusion’: Geleneksel diffüzyon modelleri, görseli adım adım ‘gürültüden’ kurtarır. Bu model, sadece 4 aşamada çalışır ve her adımda sadece 128x128 piksel çözünürlükte işlem yapar — bu, hesaplama yükünü %85 oranında düşürür.
2. ‘Sketch-to-Embed’ teknolojisi: Çizimler, sadece pikseller değil, çizgilerin yönü, yoğunluğu ve kalınlığı gibi ‘sanatsal meta-veriler’ olarak kodlanır. Bu, modelin çizimin niyetini anlamasını sağlar. Örneğin, ‘çizgi’ bir kedi mi, bir araba mı yoksa bir ev mi olduğunu tahmin edebilir.

Neden ‘Built’ İsmi Kullanıldı?

Yaratıcı, açıkça belirtti: ‘Built’ kelimesi, ‘çizimi inşa etmek’ anlamında kullanıldı. Bir çizimi, bir fikri, bir hayali — kelimelerle değil, çizgilerle — inşa etmek. Bu, hem sanatsal hem de teknik bir metafor. Built.com’un protein barları, ‘tatlı bir inşaat’; Getbuilt.com’un AI Draw Agent’ı ise ‘finansal inşaatı otomatikleştirmek’. Ama bu geliştiricinin ‘Built’, ‘çizimden bir gerçeklik inşa etmek’ anlamındaydı. Üç farklı şirket, aynı kelimeyi, üç farklı dünyada kullanıyor. Ama sadece biri, insan zihninin gücüne inanıyor.

Ne Anlama Geliyor?

Bu gelişmenin etkisi, sadece teknik değil, toplumsal. Bugün, AI görsel üretimi, büyük şirketlerin kontrolünde. Kullanıcılar, bir prompt yazıyor, bir ücret ödüyor, sonuç alıyor — ama verileri, eğitim verileri, algoritmaları hiçbiri bilmiyor. Bu model, tam tersini yapıyor: Herkes, kendi bilgisayarında, kendi verileriyle, kendi çizimleriyle, kendi kurallarıyla bir AI eğitebiliyor. Eğitim verileri olarak, sadece 200 el çizimi yeterli. Bu, bir öğrenci, bir sanatçı, bir köydeki öğretmen bile, AI’yi kendi kültürünün dilinde kullanabilmesi demek.

Google ve OpenAI, ‘büyük’ AI’ya yatırım yapıyor. Ama bu mühendis, ‘küçük’ AI’yı inşa etti. Ve bu, daha çok insana hitap ediyor. Daha çok özgürlük sunuyor. Daha az izleme, daha az veri toplama, daha az şirket kontrolü.

Gelecek: AI, Buluttan Çıkmaya Başlıyor

Bu modelin kodu, 72 saat içinde 120.000 kez indirildi. Hatta bir Japonyalı öğretmen, bu modeli kullanarak, çocuklara ‘çizimle düşünmeyi’ öğretmeye başladı. Bir ABD’li köylü, evini çizip, onu 3D modeline dönüştürerek, inşaatçıya gönderdi. Bir Nijeryalı sanatçı, yerel mitolojik varlıkları çizip, AI ile renklendirdi — ve bu görselleri, Avrupa’da sergiledi.

Belki de 2025, AI’nın ‘bulut devrimi’ değil, ‘yerel özgürlük devrimi’ yılı olacak. Built.com ve Getbuilt.com, markalar. Ama bu isimle gizlenmiş bir mühendis, bir fikri inşa etti: AI, herkesin elinde olmalı — ve herkesin kafasında başlamalı.