Yapay Zeka Bolluk Vaat Ediyor Ama Ücretler Düşüyor

Ekonomistlerden Yapay Zeka Balonu Uyarısı

Teknoloji sektörünün önde gelen isimleri, yapay zekanın toplumun en yoksul kesimleri dahil herkese 'düşünülemez bir bolluk' getireceğini iddia ederken, ekonomistler bu iyimser tablonun gerçek verilerle örtüşmediğini ortaya koyuyor. Ekonomi Politikası ve Araştırma Merkezi için bir makale kaleme alan ekonomist Dean Baker, mevcut yapay zeka şirketi değerlemelerinin anlamlı olabilmesi için önümüzdeki beş yılda ya bu şirketlerin kamyonlar dolusu nakit getirmesi ya da Amerika'daki diğer tüm şirketlerin kârlarının çökmesi gerektiğini belirtiyor.

Ücretler Tüketimi Karşılayamıyor

Baker'ın aktardığı verilere göre, 2013'ten pandemi öncesine kadar tüketim içindeki emek gelirlerinin payı yüzde 75-76 bandında seyretti. 2020 ve 2021'deki teşvik ödemeleriyle bu oran yükseldi. Ancak pandemi sonrasında beklentinin aksine, bu pay eski seviyesine dönmek yerine dramatik bir düşüş gösterdi ve 2025'in ikinci yarısında yüzde 72'nin altına indi.

Yüzdelik olarak küçük görünen bu düşüş, yıllık tüketimde yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir açığa işaret ediyor. Başka bir deyişle, Amerikalılar maaşlarının karşılayamayacağı düzeyde harcama yapıyor ve bu durum, yapay zeka balonu tarafından destekleniyor. Bu 1 trilyon dolarlık harcama, şişmiş hisse senedi portföyleri, risk sermayesi yatırımları ve veri merkezi inşaatlarından kaynaklanıyor; geliri artmayan çalışanlardan değil.

Beyaz Yakalı İşlerde İstihdam Riski

Konuya ilişkin endişeler sadece makro ekonomik verilerle sınırlı değil. Yapay zeka şirketi Anthropic'in CEO'su, yapay zekanın kalıcı bir 'işsiz veya çok düşük ücretli bir alt sınıf' yaratabileceği uyarısında bulunuyor. Aynı CEO, beş yıl içinde giriş seviyesindeki beyaz yakalı işlerin yüzde 50'sinin ortadan kalkabileceğini öngörüyor. Bu durum, 'yapay zeka beyaz yakalı işlere, küreselleşmenin mavi yakalı işlere yaptığını yaparsa, bununla doğrudan yüzleşmemiz gerekir' şeklindeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.

Teknoloji çalışanları kitlesel işten çıkarmalarla karşı karşıya kalırken, ekonomist Baker, yapay zeka balonunun patlamasının aslında çalışan sınıf için 'olağanüstü bir ekonomik gelişme' olacağı tezini savunuyor. Baker, "Yapay zeka balonu ne kadar erken patlarsa, yapay zeka dahileri dışındaki neredeyse hepimiz için o kadar iyi olacak" ifadelerini kullanıyor.

Bu gelişmeler, yapay zekanın iş dünyası ve toplum üzerindeki etkilerine dair tartışmaları daha da alevlendiriyor. Bazı yapay zeka asistanlarının alışılmadık kaynaklara yönelmesi gibi teknik gelişmelerin yanı sıra, teknolojinin sosyo-ekonomik sonuçları da giderek daha fazla mercek altına alınıyor.