Veri İhracatı Yine Bozuldu: Kullanıcılar 3 Aydır Bekliyor, OpenAI Sessiz Kalıyor

Veri İhracatı Yine Bozuldu: Kullanıcılar 3 Aydır Bekliyor, OpenAI Sessiz Kalıyor

2024 yılının Şubat ayından beri, binlerce OpenAI kullanıcısı, kendi verilerini indirme isteğinde bulunuyor ama hiçbir cevap alamıyor. Reddit’teki bir kullanıcı, "2/12'den beri veri ihracatı almadım. Spam klasörüne bile düşmüyor, tamamen kaybolmuş." diye yazıyor. Bu tek bir şikayet değil. Bu, bir patlak ses. Bir kere değil, ikinci kez aynı hatayla karşı karşıya kalınan bir sistemde, kullanıcılar artık sadece sinirli değil, güvenlerini kaybetmeye başlamış durumda.

Neden Bu Kadar Uzun Sürdü?

OpenAI’nin veri ihracatı hizmeti, kullanıcıların kişisel verilerini — sohbet geçmişlerini, istekleri, ayarlarını — bir PDF veya JSON dosyası olarak indirebilmelerini sağlayan temel bir fonksiyon. Bu özellik, GDPR ve diğer veri koruma yasaları kapsamında kullanıcıların "veriye erişim hakkı" ve "veriyi silme hakkı" gibi temel haklarını yerine getirmek için kritik öneme sahip. Ancak bu sistem, 2023’te de benzer bir arızayla gündeme gelmişti. O zaman, OpenAI birkaç hafta içinde düzeltme yayınlamıştı. Ama bu sefer? Sessizlik.

İnternetteki tartışmalar, teknik bir arıza olmadığını, daha derin bir yapısal sorunu işaret ediyor. XWiki.org’da yer alan "PDF Export Application" gibi açık kaynaklı projeler, veri dışa aktarma işlemlerini nasıl yönettiğini detaylıca anlatıyor: sunucu tarafında dinamik şablonlar, CSS stillemeleri, içerik işleme zinciri ve dosya oluşturma kuyrukları gibi çok katmanlı bir mimari var. OpenAI’nin sistemi de muhtemelen benzer bir mimariye sahip. Peki neden bu kadar uzun sürdü?

Sistemdeki Çatlak: Otomasyonun Yalnız Kalması

OpenAI, özellikle son dönemde model geliştirme ve yeni ürün piyasaya sürme odaklı bir strateji izliyor. ChatGPT-4o, Sora, API hız artışları… Bu alanda kaynak yoğunluğu yüksek. Ancak "veri çıkarımı" gibi "kullanıcı hakları" ile ilgili fonksiyonlar, artık "önemsiz arka plan servisleri" olarak görülüyor. Birçok teknoloji şirketi gibi, OpenAI da kullanıcı verilerini toplamaya odaklanmış, onları geri vermekle ilgilenmeye başlamamış. Bu, teknik bir hata değil, bir öncelik kayması.

Reddit’teki kullanıcılar, "Sadece veri istedik, sadece bir dosya" diyerek itiraz ediyor. Ama bu "sadece bir dosya" aslında bir hak. Bir tarih. Bir kanıt. Bir özgürlük. Eğer bir şirket, kullanıcıların verilerini saklıyorsa, onları geri verme yükümlülüğü de aynı ölçüde ağırlık taşır. Aksi takdirde, kullanıcılar sadece bir "hizmet" değil, bir "tutsak" olur.

Karşılaştırmalı Bakış: Başka Yerlerde Neler Oluyor?

Google, Apple ve Microsoft gibi şirketler, veri ihracatı araçlarını yıllardır sorunsuz çalıştırıyor. Google’ın "Takeout" hizmeti, kullanıcıların tüm verilerini tek tıkla indirmesini sağlıyor. Apple’ın "Data and Privacy" sayfası ise 100’den fazla veri türünü seçerek dışa aktarmayı mümkün kılıyor. OpenAI, bu standartların çok altında kalıyor. Hatta XWiki gibi açık kaynaklı projeler, PDF dışa aktarma için binlerce özelleştirilebilir şablon sunuyor — ve bunlar tamamen kullanıcı kontrolünde. OpenAI ise, bir kullanıcı 3 aydır verisini istemeye devam ederken, hiçbir güncelleme, hiçbir açıklama, hiçbir itiraf yapmıyor.

Ne Anlama Geliyor? Bir Dönüm Noktası

Bu durumun sadece teknik bir arıza olduğunu düşünmek, yanıltıcı. Çünkü bir teknik arıza, kısa sürede çözülür. Bir sistemsel ihmal ise, bir kültürün işareti. OpenAI’nin bu sessizliği, kullanıcıların veriye sahip olma hakkını, bir "ekstra özellik" olarak değil, bir "temel hak" olarak görmediğini gösteriyor. Bu, özellikle AI hizmetlerindeki "veri egemenliği" tartışmalarının kalbindeki en büyük korkuyu doğruluyor: Eğer bir AI sistemi senin verilerini öğreniyor, senin konuşmalarını analiz ediyor, senin tarzını taklit ediyor — o zaman senin verilerin, senin mülkün değil, onun mülkü oluyor.

Özellikle Avrupa’daki kullanıcılar, bu durumu GDPR ihlali olarak görebilir. Eğer bir şirket, veri isteğini 3 ay boyunca yanıtsız bırakıyorsa, bu, "veriye erişim talebi"ne cevap vermemek anlamına gelir. Bu, 20 milyon euro veya yıllık ciroyun %4’üne kadar ceza alabilecek bir ihlal.

Ne Yapılmalı?

• Kullanıcılar: Açık kaynaklı araçlarla veri çıkarımı denemeleri (örneğin, XWiki benzeri çözümlerle kendi PDF export sistemlerini kurma), yazılım topluluğuna destek olabilir.
• Düzenleyiciler: GDPR ve benzeri yasalarla OpenAI’ye resmi bir soruşturma açılmalı.
• OpenAI: En kısa sürede bir açıklama, bir zaman çizelgesi ve bir teknik ekibin veri ihracatı üzerine yoğunlaşması gerekli. Yoksa, güven kaybı kalıcı olacak.

Veri, 21. yüzyılın petrolü değil. Veri, 21. yüzyılın özgürlüğü. Ve bir şirket, onu elinde tutup "şu an veremiyorum" demekle, bir demokrasiyi değil, bir insanı mahkûm ediyor.