Ukrayna'da Nükleer Güvenlik Tehdidi: IAEA Olağanüstü Toplantı Yaptı

IAEA'dan Kritik Ukrayna Toplantısı: Nükleer Felaket Uyarısı

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA), Rusya-Ukrayna savaşının nükleer güvenlik boyutundaki endişe verici gelişmeler nedeniyle olağanüstü bir yönetim kurulu toplantısı düzenledi. 30 Ocak 2026 tarihinde gerçekleşen toplantının ana gündem maddesi, Rusya'nın Ukrayna'nın enerji altyapısına yönelik devam eden saldırılarının, ülkedeki nükleer tesislerin güvenliğini nasıl kritik bir seviyede tehdit ettiği oldu. IAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, yaptığı açıklamada, enerji şebekesine ve ilgili altyapıya yönelik saldırıların, elektrik kesintilerine yol açarak nükleer tesislerin soğutma sistemleri gibi hayati güvenlik mekanizmalarını devre dışı bırakabileceği ve bunun da Çernobil benzeri bir felakete zemin hazırlayabileceği konusunda uyardı.

Enerji Altyapısı Saldırıları ve Nükleer Risk

Toplantıda ele alınan en kritik konu, son dönemde yoğunlaşan enerji altyapısı saldırıları oldu. Kaynaklara göre, Rusya dondurucu soğukların hüküm sürdüğü bir gecede, yılın en büyük hava saldırısını gerçekleştirerek Ukrayna'ya 500'den fazla drone ve yaklaşık 65 füze fırlattı. Bu saldırıların ana hedefi, elektrik santralleri, trafo merkezleri ve dağıtım hatlarından oluşan enerji şebekesiydi. Saldırılar neticesinde milyonlarca sivil, kış ortasında elektriksiz ve ısınamaz halde kaldı. Ancak uzmanlar, asıl tehlikenin bu kesintilerin nükleer tesisleri etkileme potansiyeli olduğunu vurguluyor. Nükleer reaktörler, güvenli bir şekilde kapatılsalar bile, uzun süre boyunca soğutulmaya devam edilmesi gereken yakıt çubuklarına sahiptir. Elektrik kesintileri, bu hayati soğutma sistemlerinin jeneratörlere bağımlı hale gelmesine neden olur ki, bu da bir güvenlik açığı yaratır.

Ukrayna'nın Nükleer Mirası ve Mevcut Durum

Ukrayna, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1991 yılında bağımsızlığını kazanmış bir ülke olarak, aynı zamanda önemli bir nükleer enerji mirasını da devraldı. Ülke, Avrupa'nın en büyük nükleer santrallerinden biri olan Zaporijya Nükleer Santrali'ne ev sahipliği yapmaktadır. Bu santral, savaşın başından beri Rus kuvvetlerinin kontrolü altında olmasına rağmen, Ukraynalı personel tarafından işletilmeye devam ediyor. Bölge, sık sık çatışmalara ve bombardımana maruz kalmış, IAEA heyetleri defalarca santralde incelemelerde bulunmuştu. Diğer nükleer tesisler de benzer altyapı saldırılarından etkilenme riski altında. IAEA'nın bu olağanüstü toplantıyı düzenlemesi, risk seviyesinin uluslararası toplum nezdinde kabul edilen eşikleri aştığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor.

Diplomatik Gelişmeler ve Uluslararası Tepkiler

Nükleer güvenlik krizi, diplomatik kanallarda da hareketliliğe neden oldu. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un baş diplomatik danışmanı Emmanuel Bonn'un Moskova'ya yaptığı son ziyarete ilişkin açıklamalarda bulundu. Bu tür diplomatik temasların, nükleer riski azaltmaya yönelik çabaların bir parçası olduğu düşünülüyor. IAEA toplantısında, üye ülkelerin olası yaptırım ve diplomatik inisiyatifler üzerinde de duruldu. Ajans, taraflara nükleer tesislerin çevresinde güvenlik bölgeleri oluşturulması ve saldırılardan kaçınılması çağrılarını yineledi. Ancak, savaşın devam ettiği bir ortamda bu çağrıların ne ölçüde karşılık bulacağı belirsizliğini koruyor.

Geleceğe Dair Senaryolar ve Acil Çağrı

IAEA'nın toplantısı, olası en kötü senaryoların önüne geçmek için acil önlem alınması gerektiği mesajı ile sonuçlandı. Potansiyel bir nükleer kazanın sadece Ukrayna için değil, komşu ülkeler ve tüm kıta için yıkıcı sonuçları olacağı vurgulandı. Uzmanlar, aşağıdaki acil adımların atılması gerektiğini ifade ediyor:

• Güvenli Bölgelerin Tesisi: Tüm nükleer tesislerin çevresinde, askeri faaliyetlerden arındırılmış güvenli bölgelerin acilen oluşturulması.
• Uluslararası Denetim: IAEA uzmanlarının tüm risk altındaki tesislere kesintisiz erişiminin sağlanması ve sürekli denetim.
• Altyapının Korunması: Enerji şebekesinin hayati kısımlarının ve nükleer tesislere giden hatların korunması için uluslararası garantiler aranması.
• Acil Durum Hazırlığı: Bölge ülkeleriyle koordineli bir şekilde acil durum müdahale planlarının gözden geçirilmesi ve güçlendirilmesi.

Sonuç olarak, IAEA'nın bu olağanüstü toplantısı, savaşın yarattığı insani krizin ötesinde, çok daha büyük bir çevresel ve güvenlik felaketinin eşiğinde olunduğuna dair ciddi bir alarm niteliği taşıyor. Uluslararası toplumun, siyasi anlaşmazlıkları bir kenara bırakarak, insanlığı ortak bir tehditten korumak için somut adımlar atması bekleniyor.