Trilyon Dolarlık Teknoloji Çöküşü: AI Rüzgarı Tüm Piyasaları Savuruyor

Trilyon Dolarlık Teknoloji Çöküşü: AI Rüzgarı Tüm Piyasaları Savuruyor
Trilyon Dolarlık Teknoloji Çöküşü: AI Rüzgarı Tüm Piyasaları Savuruyor
İSTANBUL – Yapay zeka (AI) devriminin finansal piyasalardaki ilk büyük sınavı, tarihi bir düzeltmeyle sonuçlanıyor. Bloomberg'in derinlemesine analizine göre, bu hafta başlayan ve giderek şiddetlenen satış dalgası, teknoloji sektöründen trilyonlarca doları buharlaştırırken, AI ile doğrudan veya dolaylı bağlantılı neredeyse tüm şirketleri sürüklemeye başladı.
ChatGPT'nin Kasım 2022'de patlamasından bu yana geçen üç yılda, piyasalar defalarca AI odaklı volatilite dalgalarına tanık oldu. Ancak uzmanlar, mevcut düşüşün hem kapsamı hem de derinliği açısından öncekilerle kıyaslanamayacak boyutta olduğu konusunda hemfikir. Bloomberg'in aktardığına göre, düşüş sadece saf AI oyuncularıyla sınırlı kalmayıp, yarı iletken tedarikçilerinden bulut bilişim devlerine, veri merkezi operatörlerinden yazılım entegratörlerine kadar uzanan geniş bir ekosistemi etkisi altına aldı.
Dominolar Devrilirken: Zincirleme Tepki
Piyasa analistleri, düşüşün tetikleyicisi olarak birkaç temel faktöre işaret ediyor. İlk olarak, aşırı şişirilmiş değerlemeler ve AI'ya yönelik "her şeyi satın al" (FOMO) psikolojisinin yerini gerçekçi karlılık beklentilerine bırakması gösteriliyor. İkinci ve belki de daha kritik faktör ise, merkez bankalarının enflasyonla mücadele kapsamında sıkı para politikasını sürdürme sinyalleri. Yüksek faiz ortamı, büyüme odaklı ve nakit akışı gecikmeli teknoloji şirketlerinin gelecekteki kazançlarının bugünkü değerini düşürüyor.
Bloomberg'in finansal veriler üzerinden yaptığı hesaplamalar, sadece birkaı büyük teknoloji devinin piyasa değerinde yaşanan toplam kaybın bir trilyon dolar eşiğini aştığını gösteriyor. Bu kayıp, 2022'deki teknoloji çöküşünü hatırlatsa da, bu sefer farklı olan, düşüşün merkez üssünün doğrudan AI ve onun tedarik zinciri olması. Yatırımcılar, AI'nın vaat ettiği verimlilik artışlarının şirket bilançolarına yansımasının beklenenden çok daha uzun süreceği endişesiyle pozisyonlarını gözden geçiriyor.
Kredi Piyasalarında da Dalgalanma
Çöküşün bir diğer çarpıcı yanı, etkisinin sadece öz sermaye (hisse senedi) piyasalarıyla sınırlı kalmaması. Bloomberg'in kredi piyasası verileri, yüksek getirili tahvil (junk bond) ve kredi spread'lerinde de önemli bir genişlemeye işaret ediyor. Özellikle yüksek borçla büyüme stratejisi izleyen ve AI altyapısına agresif yatırım yapan şirketlerin borçlanma maliyetleri hızla yükseliyor. Bu durum, bu şirketlerin gelecekteki yatırım kapasitelerini doğrudan tehdit eden bir risk faktörü olarak öne çıkıyor.
Piyasa katılımcıları, likiditenin azalmaya başladığına ve volatilitenin (VIX gibi korku endeksleri aracılığıyla) tüm varlık sınıflarına yayıldığına dikkat çekiyor. Bu, klasik bir "riskten kaçınma" (risk-off) senaryosunun çok ötesinde, belirli bir sektörün aşırı iyimserlikten kaynaklanan balonunun sönmesi olarak yorumlanıyor. Ancak, AI'nın temel dönüştürücü gücüne olan inancın tamamen söndüğü söylenemez. Çoğu analist, bu düzeltmenin sağlıklı olduğunu ve uzun vadeli, sürdürülebilir büyüme için zemin hazırlayabileceğini belirtiyor.
Sonraki Durak: Gerçek Değer Keşfi
Önümüzdeki dönemde, piyasaların AI şirketlerini ayırt etme (stock picking) sürecine gireceği öngörülüyor. Somut ürünleri, net gelir akışları, patent portföyleri ve sürdürülebilir rekabet avantajı olan şirketlerin bu fırtınayı daha az hasarla atlatması beklenirken, sadece hikayeye dayalı değerlenen ve karlılık yol haritası belirsiz olan girişimlerin daha fazla baskı görmesi muhtemel görünüyor.
Bloomberg'in uzman yorumlarına göre, bu düzeltme aynı zamanda yatırımcılara önemli bir ders veriyor: Hiçbir teknolojik devrim, temel finansal disiplin ve makroekonomik gerçeklerden bağımsız değil. AI'nın uzun vadeli potansiyeli tartışılmaz olsa da, kısa vadeli piyasa dinamikleri, aşırı coşku ve spekülasyonun her zaman gerçekler tarafından dizginlendiğini bir kez daha hatırlatıyor. Piyasalar şimdi, yapay zekanın gerçek değer yaratıcılarını, gürültüden ayırmak için yeni bir denge arayışında.


