Stargate Projesi Durgunlukta: 500 Milyar Dolarlık AI Dev Projesi Neden Durdu?

Stargate Projesi Durgunlukta: 500 Milyar Dolarlık AI Dev Projesi Neden Durdu?

Yapay zekanın geleceğini şekillendirmek için tasarlanan Stargate projesi, 500 milyar dolarlık bir maliyetle dünyayı etkileyecek bir altyapı kurma hedefiyle başlamıştı. Ancak şimdi, bu dev proje, teknik zorluklar, kurumsal çatışmalar ve finansal tereddütlerle sert bir duraklamayla karşı karşıya. OpenAI, Oracle ve SoftBank’in ortaklığı, bir zamanlar yapay zeka tarihinin en büyük itici gücü olarak görülmüştü. Bugün ise, bu üç dev arasında kalan bir çatışma, projenin ilerlemesini yavaşlatan en büyük engel haline geldi.

Neden Bu Kadar Yavaş? Çatışan İstekler ve Yetki Boşlukları

Stargate projesinin temelinde, OpenAI’nin son derece yüksek hesaplama kapasitesine ihtiyacı yatıyor. GPT-5 ve sonrası modellerin eğitimine yönelik veri merkezleri, yalnızca yüzlerce bin GPU değil, onlarca bin su soğutmalı sunucu odası ve milyonlarca kilovatlık enerji ihtiyacı gerektiriyor. Bu altyapıyı inşa etmek için OpenAI, Oracle’ın bulut altyapısı ve SoftBank’in sermayesiyle ortaklık kurdu. Ancak her bir ortak, kendi kurumsal hedeflerini öne çıkarıyor.

Oracle, kendi veri merkezlerini ve sunucu donanımlarını (özellikle NVIDIA GPU’ları) kendi ekosisteminde tutmak istiyor. SoftBank ise, yatırımlarının kısa vadede getiri sağlamasını bekliyor. OpenAI ise, teknik özgürlük ve veri güvenliği için tamamen bağımsız bir altyapı talep ediyor. Bu üç farklı vizyon, her bir kararın 3 aydan uzun süren müzakerelere yol açıyor. Örneğin, bir veri merkezinin nerede kurulacağı konusunda: Oracle, ABD’nin güneyindeki su kaynakları zengin bölgeleri öneriyor; SoftBank, Japonya’daki enerji verimliliği avantajını savunuyor; OpenAI ise, Norveç’in soğuk iklimi ve yenilenebilir enerjiye dayalı altyapısını tercih ediyor. Her biri, kendi çıkarına uygun bir çözüm sunuyor — ama hiçbirisi bir uzlaşmaya varmıyor.

Kredi Verenlerin Tereddüdü: 500 Milyar Dolar Kimin Cebinden Çıkacak?

Projeyi finanse edecek 500 milyar dolar, sadece bir banka veya yatırım fonu tarafından verilebilecek bir tutar değil. OpenAI, bu parayı bir dizi kurumsal kredi, özel sermaye fonları ve hatta devlet destekli kredilerle toplamayı planlıyordu. Ancak 2025’in ilk çeyreğinde, en az dört büyük kredi veren, projenin risk profiline ilişkin endişelerini dile getirdi. Özellikle, AI altyapısının enerji tüketiminin küresel iklim hedefleriyle uyumlu olup olmadığı sorusu, finansal kurumlar için kritik bir nokta haline geldi.

Reuters’a göre, bir Avrupa bankası, projenin “yapay zekanın karbon ayak izi” konusunda şeffaf bir hesap vermediğini belirterek kredi verme kararı aldı. Başka bir kurum ise, OpenAI’nin teknolojik yol haritasının belirsizliğini, özellikle GPT-5’in ne zaman tamamlanacağına dair net bir plan olmamasını, riskli bir yatırım olarak değerlendirdi. Bu durum, OpenAI’nin kendi sermayesini harcamaya başlamasına neden oldu — ancak bu da, şirketin mevcut nakit akışını tehlikeye sokuyor.

Teknik Engeller: GPU’lar Yeterli Değil, Enerji ve Su Da

Stargate’in sadece “daha çok GPU” gerektirdiği düşünülüyor, ancak gerçeklik çok daha karmaşık. NVIDIA’nın en yeni H200 ve B200 GPU’ları bile, 2026 yılına kadar üretim kapasitesini tam olarak karşılayamıyor. Ayrıca, her bir GPU odasının soğutulması için saatte yüzlerce bin litre su gerekiyor. Su kaynakları zaten stres altında olan bölgelerde (örneğin, Nevada veya İspanya) bu, hem çevresel hem de siyasi bir krize yol açabilir.

OpenAI’nin teknik ekibi, alternatif soğutma sistemleri (örneğin, sıvı azot veya yer altı soğutma) üzerinde çalışıyor, ancak bu çözümler henüz ölçeklenebilir değil. Aynı zamanda, elektrik şebekesi, bu kadar büyük bir yükü taşıyamıyor. Kaliforniya’daki bir proje planı, elektrik kesintileri nedeniyle 18 ay geriye bırakıldı. Bu tür engeller, sadece mühendislik sorunu değil, aynı zamanda kamu politikası ve altyapı planlaması sorunu.

Ne Anlama Geliyor? Yapay Zeka Yarışında Bir Dönüm Noktası

Stargate projesinin yavaşlaması, sadece OpenAI için değil, tüm AI endüstrisi için bir dönüm noktası. Google, Microsoft ve Meta’nın kendi veri merkezlerini inşa etme hızı artarken, OpenAI’nin bu büyük adımı atlaması, teknoloji liderliğindeki konumunu tehlikeye atabilir. Özellikle, GPT-5’in gecikmesi, OpenAI’nin 2026’da beklenen yeni modeliyle piyasa liderliğini kaybetmesine yol açabilir.

Bu durum, yapay zekanın geleceğinin sadece teknolojik değil, aynı zamanda siyasi, finansal ve çevresel bir dengeye bağlı olduğunu gösteriyor. Büyük bir fikir, büyük bir altyapı gerektiriyor — ama büyük bir altyapı, büyük bir uyum gerektiriyor. Stargate, şu anda bu uyumun eksikliğiyle boğuluyor.

OpenAI’nin yeni başkanı, Sam Altman, son açıklamasında: “Bu bir duraklama değil, bir yeniden yapılandırma.” dedi. Belki de haklı. Ama 500 milyar dolarlık bir proje için, “yeniden yapılandırma” çok uzun sürerse, kimse beklemeye devam etmez.