OpenAI, Güvenlik Vaatlerini Sildi: İnsanlık İçin AI mı, Kar İçin mi?
OpenAI, Güvenlik Vaatlerini Sildi: İnsanlık İçin AI mı, Kar İçin mi?
OpenAI, Güvenlik Vaatlerini Sildi: İnsanlık İçin AI mı, Kar İçin mi?
OpenAI, kurulduğu günden beri yapay zekanın insanlık için güvenli ve etik bir araç olması gerektiğini vurgulayan bir misyonla başlamıştı. "Safely benefit humanity" — insanlığı güvenli bir şekilde faydalandırmak. "Unconstrained by need to generate financial return" — kâr elde etme ihtiyacıyla sınırlanmamak. Bu iki ifade, 2015’te kurulduğunda hem teknoloji dünyasında hem de kamuoyunda bir umut ışığıydı. Ama bugün, bu sözler, IRS 990 formunda yerini boşluklara bırakmış durumda.
Neler Değişti?
Reddit kullanıcısı policyweb, OpenAI’nin 2023 ve 2024 yıllarına ait IRS 990 vergi beyan formlarını karşılaştırdığında şok edici bir farkı gözlemledi. Eski versiyonda açıkça yer alan "safely" (güvenli şekilde) ve "unconstrained by need to generate financial return" (kâr elde etme ihtiyacıyla sınırlanmamak) ifadeleri, yeni versiyonda tamamen silinmişti. Yeni misyon ifadesi sadece: "ensure AGI benefits all of humanity" — "AGI’nin tüm insanlığı faydalandırmasını sağlamak". Kelime sayısı azaldı, ama anlam derinliği de daraldı.
Bu değişiklik, sadece bir dil değişikliği değil. Bir felsefi dönüşüm. OpenAI, artık "güvenli" olmayı garantilemekle yükümlü değil. Kâr amacı gütmeyen bir kurum olmadığını da açıkça kabul etmiş oluyor. Bu, 2019’da Microsoft’tan 1 milyar dolar yatırım aldıktan sonra başlayan dönüşümün doğal bir sonucu. 2023’te 29 milyar dolar değerine ulaşan şirket, artık bir nonprofit değil, bir teknoloji devi. Ve devler, kâr odaklı çalışır.
Neden Bu Kadar Önemli?
OpenAI, sadece ChatGPT’in yaratıcısı değil, yapay zekanın etik sınırlarını belirleme sürecindeki en önemli aktör. Önceleri, bu şirketin "kâr amacı gütmeyen" statüsü, gelişen teknolojilerin kendi çıkarları için kullanılmaması için bir kalkan görevi görüyordu. Örneğin, bir sağlık sistemindeki AI’nın hasta verilerini satarak kâr elde etmesini engellemek, ya da bir savaş robotunun karar vermesini yasaklamak — bunlar, o zamanlar OpenAI’nin "güvenli" misyonunun doğrudan sonuçlarıydı.
Peki şimdi? "AGI’yi tüm insanlığa faydalı hale getir" ifadesi, çok genel. Bu ifade, bir diktatöre "ülkeyi iyi yönet" demek gibi. Ne demek "iyi"? Kimin tanımıyla? Kim kontrol edecek? OpenAI artık bu sorulara cevap vermek zorunda değil. Çünkü kurumsal yapıda, bu sorular artık bir etik kurulun değil, finansal raporların sorusu haline geldi.
Kim Kazandı, Kim Kaybetti?
Microsoft, OpenAI’ye 13 milyar dolar yatırım yaptı ve 2024’te ChatGPT Enterprise ile kurumsal pazarı ele geçirdi. Şirketin kâr marjı, 2023’te %20’ye ulaştı. Yeni misyon, bu kâr odaklı yapıyı doğruluyor. Kâr, artık bir yan etki değil, hedef. Bu durumda, güvenlik standartları nasıl korunacak? Bir AI modeli, bir bankanın kredi kararlarını daha hızlı veriyor ama ırkçı önyargılarla eğitilmişse, bu hata artık "güvenli olmayan" bir durum mu, yoksa "kâr getiren" bir optimizasyon mu?
Academia, kamu kurumları ve etik araştırmacılar kaybediyor. OpenAI, artık akademik ortaklıklarla değil, Microsoft, Salesforce ve diğer kurumsal müşterilerle iş birliği yapıyor. Yeni misyon, halka açık bir etik sözleşmeden, bir ticari belgeye dönüşmüş. Bu, açık bir sinyal: "Biz artık sizin için değil, sizinle çalışıyoruz. Kârınızı bizim kârımızla eşitleyin. Güvenlik? Onu da biz belirleyeceğiz."
Gelecek İçin Ne Yapılmalı?
OpenAI’nin bu adımını, yalnızca bir şirketin stratejik değişimi olarak değerlendirmek büyük bir hata. Bu, yapay zekanın demokratik kontrolünden ayrılma sürecinin sembolü. Eğer bir şirket, yapay zekanın insanlık için güvenli olacağını vaat ederken, aynı zamanda kâr amacı gütmeyen bir yapıyı bırakıyorsa, bu, kârın etikten üstünlüğünü kabul etmek demektir.
Yasama organları artık açıkça harekete geçmeli. OpenAI gibi şirketlerin, etik standartlarını kendi belirlemesine izin vermek, bir devletin polisleri kendi yasalarını yazmasına izin vermek gibi. AB’nin AI Yasası gibi düzenlemeler, sadece teknik standartlar değil, misyonel şeffaflık da gerektiriyor. Açık bir misyon, halka karşı bir sorumluluk sözleşmesidir.
OpenAI, teknoloji tarihinde en büyük umutlardan biriydi. Şimdi, bir kâr makinesi haline gelmeye çalışıyor. Ve biz, bu dönüşümün farkında olmak zorundayız. Çünkü bir AI, sadece kod değil, bir değerler sisteminin ürünüdür. Ve şimdi, bu değerler, bir finansal raporun sayfalarında kayboluyor.
