Netflix-Warner Birleşmesi: ABD Adalet Bakanlığı'nın Derin Soruşturması

Dijital eğlence sektörünün son yirmi yıldaki tartışmasız şampiyonu Netflix, şimdiye kadarki en büyük hamlesini yapmak üzere: Warner Bros. Discovery'yı 82.7 milyar dolara satın alma. Ancak Wall Street Journal'ın özel olarak edindiği bir sivil celp belgesi, bu dev anlaşmanın önünde beklenenden çok daha büyük bir engel olduğunu ortaya koyuyor. ABD Adalet Bakanlığı (DOJ), rutin bir birleşme incelemesinin çok ötesine geçerek, Netflix'in sektördeki hakim konumunu pekiştirmek için kullandığı iddia edilen 'rekabeti dışlayıcı' taktikleri derinlemesine soruşturuyor. Bu, sadece bir şirketin alımını değil, tüm bir sektörün işleyişini ve rekabet kurallarını yeniden tanımlayacak bir yargı sürecinin başlangıcı.

Celp Belgesindeki Kritik İfade: 'Piyasa Gücünü Pekiştirmek'

DOJ'nin Netflix'e gönderdiği ve WSJ tarafından görülen celp belgesi, hukuki terminolojinin ardına saklanmış güçlü bir suçlamayı barındırıyor: "Netflix tarafından gerçekleştirilen, piyasa veya tekel gücünü pekiştirmeye makul ölçüde muktedir görünen her türlü dışlayıcı davranış." Bu ifade, soruşturmanın odağının sadece Warner satın alımının gelecekte yaratabileceği anti-rekabetçi etkiler değil, Netflix'in bugüne kadar sektöre giriş yapmış veya yapmak isteyen rakiplerine karşı izlediği stratejiler olduğunu gösteriyor. Peki, bir 'akış' şirketi nasıl 'dışlayıcı davranışlar' sergileyebilir?

Analistlere göre, DOJ'nin radarında olabilecek uygulamalar birkaç kritik başlıkta toplanıyor. İlk şüphe, Netflix'in içerik üreticileriyle yaptığı ve onları rakip platformlarda içerik lisanslamaktan alıkoyan özel anlaşmalar. İkincisi, algoritması ve öne çıkarma politikalarıyla kendi orijinal içeriklerini üçüncü taraf içeriklere sistematik olarak tercih ettiği iddiaları. Üçüncü ve belki de en önemlisi, cihaz üreticileri ve akıllı TV platformlarıyla yapılan, Netflix uygulamasına öncelikli erişim veya rakip uygulamaların erişimini zorlaştıran anlaşmalar. Bu tür uygulamalar, daha küçük rakiplerin büyümesini engelleyerek pazarın girişini fiilen kapatabilir.

Birleşme, Soruşturmanın Sadece Tetikleyicisi

Netflix'in Warner'ı satın alma planı Aralık 2023'te açıklandığında, analistler onay sürecinin öncelikle içerik çeşitliliği ve abone pazar payı üzerinden şekilleneceğini düşünüyordu. Ancak DOJ'nin yaklaşımı, bu beklentileri alt üst etti. Görünen o ki, devlet, bu birleşmeyi Netflix'in genel iş yapış şeklini ve sektör üzerindeki etkisini kapsamlı bir şekilde incelemek için bir fırsat olarak görüyor. Bu, 'Big Tech' şirketlerine yönelik artan küresel regülasyon baskısının yeni bir cephesi.

DOJ, son yıllarda Google ve Meta'ya karşı açtığı davalarda benzer bir strateji izlemişti. Bu davalarda, şirketlerin belirli bir anlaşması veya birleşmesinden ziyade, uzun yıllara yayılan ve piyasa yapısını kökten değiştiren bir dizi davranış iddia konusu edilmişti. Netflix soruşturması da aynı çizgide ilerliyor. Amaç, sadece 82.7 milyar dolarlık bir anlaşmayı onaylamak veya reddetmek değil, dijital platform ekonomisinde 'hakim durumun suiistimali'nin sınırlarını çizmek. Bu nedenle, soruşturmanın sonucu sadece Netflix ve Warner'ı değil, Disney+, Amazon Prime Video, Apple TV+ ve gelecekte kurulacak tüm akış platformlarını doğrudan etkileyecek bir emsal teşkil edecek.

Domino Etkisi: Tüm Sektör İçin Ne Anlama Geliyor?

DOJ'nin bu agresif tutumunun, eğlence endüstrisinde domino taşı etkisi yaratması bekleniyor. İşte olası senaryolar:

• İçerik Lisanslama Devrimi: Netflix, DOJ baskısıyla üçüncü taraf içerik üreticileriyle yaptığı özel anlaşmaları gevşetmek zorunda kalabilir. Bu, HBO, NBCUniversal gibi stüdyoların içeriklerini daha fazla platformda, daha kısa sürelerle lisanslamasına yol açarak 'platform özgürlüğünü' artırabilir.
• Algoritma Şeffaflığı: DOJ, Netflix'in içerik öneri algoritmasının 'kara kutusu'nu açmaya zorlayabilir. Şirketin, kendi orijinal içeriklerini haksız bir şekilde öne çıkardığı ispatlanırsa, bu tüm platformlar için zorunlu bir algoritmik şeffaflık düzenlemesinin önünü açabilir.
• Cihaz Erişiminde Adil Oyun Alanı: Akıllı TV ve streaming cihazı pazarında (Roku, Amazon Fire TV, Apple TV) Netflix'in sahip olduğu ayrıcalıklı konum sorgulanabilir. Bu, daha küçük akış servislerinin kullanıcılara daha kolay ulaşmasını sağlayarak pazarı çeşitlendirebilir.
• Birleşmenin Geleceği: En dramatik senaryo, DOJ'nin Netflix'in geçmiş uygulamalarından dolayı Warner birleşmesine izin vermeyi reddetmesi veya birleşmeyi, şirketin iş yapış şeklinde köklü değişiklikler yapması koşuluna bağlamasıdır. Bu, diğer tech devlerinin (Amazon, Apple) gelecekteki medya yatırımları için de sert bir uyarı olacaktır.

Netflix şu ana kadar soruşturma hakkında yorum yapmaktan kaçındı. Ancak şirketin, kendisini artık bir 'tech şirketi' değil, Walt Disney veya Comcast gibi geleneksel bir medya ve eğlence şirketi olarak konumlandırmaya çalıştığı biliniyor. DOJ'nin bu argümanı ne ölçüde kabul edeceği, davranışsal ekonomiden anayasa hukukuna uzanan karmaşık bir tartışmanın konusu olacak.

Sonuç: Dijital Çağda Rekabetin Yeni Sınırları

ABD Adalet Bakanlığı'nın Netflix soruşturması, dijital platformlar çağında 'rekabet' kavramının yeniden tanımlandığının en net göstergesi. Artık pazar payı veya fiyatlandırma tek başına yeterli kriterler değil. Veri kontrolü, algoritmik tercih, cihaz erişimi ve içerik kısıtlamaları gibi daha sofistike araçların rekabeti nasıl bozduğu, düzenleyicilerin yeni odak noktası.

Bu süreç, tüketici için ne anlama geliyor? Kısa vadede, daha fazla içerik seçeneği ve platformlar arasında daha kolay geçiş imkanı doğabilir. Uzun vadede ise, tek bir devin elinde toplanan gücün dağıtılması, dijital eğlence ekosisteminin daha yenilikçi, çeşitli ve demokratik bir yapıya kavuşmasının önünü açabilir. Netflix-Warner birleşmesinin kaderi, bundan çok daha büyük bir savaşın ilk cephesi: 21. yüzyılın tekel gücüne karşı verilen mücadelenin.