Neden Yerel AI’ya Kaçıyoruz? ChatGPT’de Reklamların Başlaması ve ‘Enshittification’ın Zirvesi

Reklamlarla Dolan Bir Gelecek: Neden Kullanıcılar AI’lardan Kaçıyor?

ChatGPT’den gelen bir e-posta, teknoloji dünyasında sessiz bir fırtınayı başlattı. Kullanıcılar, uzun zamandır ücretsiz ve akıllı bir diyalog ortamı olarak sunduğu hizmette, aniden reklam banner’ları fark etti. Bu, sadece bir işlemsel değişiklik değil; bir kültürel ve etik çöküşün sembolü oldu. Reddit’te r/LocalLLaMA forumunda bir kullanıcı, ‘That’s why I go local. The enshittification is at full steam’ ifadesiyle bu duyguyu özlü bir şekilde ifade etti. Bu cümle, sadece bir şikayet değil, bir kurtuluş ilanı.

‘Enshittification’ Nedir? Teknolojinin Kötüleşmesinin Bilimsel Tanımı

‘Enshittification’ terimi, 2023’te teknoloji yazarı Cory Doctorow tarafından popülerleşti. Anlamı basit ama korkutucu: Bir dijital ürün veya servis, ilk başta kullanıcıya değer sunar; sonra, kullanıcıları çekmek için yatırım yapar; ardından, kullanıcılar artık yeterince büyük bir kitleyi oluşturduğunda, servis artık kullanıcılar yerine reklamverenlere hizmet etmeye başlar. Son aşamada ise, kullanıcılar için hiçbir değer kalmaz — sadece reklam, abonelik tuzağı ve kullanıcı deneyimini bozan algoritmik müdahaleler kalır. ChatGPT’nin bu aşamaya gelmesi, AI sektöründe bir dönüm noktası. Ücretsiz kullanım, artık bir hediye değil, geçici bir fırsattı.

Yerel AI: Teknolojik Kaçış Yolu

Kullanıcılar artık ‘yerel AI’ya yöneliyor. Bu, sadece bir tercih değil, bir direniş. Yerel AI’lar, verilerin sunuculara değil, kendi cihazlarınıza indirilerek çalıştırılması anlamına geliyor. Open-Source modeller olan Llama, Mistral veya Phi-3, kullanıcıların verilerini Amazon, Microsoft veya Google’ın veri merkezlerine göndermeden, kendi bilgisayarlarında, telefonlarında çalıştırmasını sağlıyor. Bu, gizlilik değil, özgürlük demek. Bu modellerin performansı, son 18 ayda kuantum sıçraması yaptı. Artık bir evdeki eski bir NVIDIA GPU ile bile, profesyonel düzeyde metin üretimi, kod yazımı ve analiz yapılabilir.

Neden Bu Dönüşüm Bu Kadar Hızlı?

• Ücretsizlik kırıldı: ChatGPT’nin ücretsiz sürümü, artık reklam içeriğiyle zenginleştirildi. Kullanıcılar, ‘ücretsiz’ dediklerinde, aslında ‘reklam karşılığında’ anladıklarını fark etti.
• Kullanıcı verisi ticareti: AI’lar, kullanıcı etkileşimlerini eğitme verisi olarak kullanıyor. Artık konuşmanız, sadece bir yanıt üretmek için değil, bir modeli daha iyi hale getirmek için satılıyor.
• Yerel çözümler arttı: Hızlı internet, güçlü mobil işlemciler ve açık kaynak toplulukları, kendi cihazınızda güçlü bir AI çalıştırmayı mümkün kıldı. Artık buluta bağımlı olmak zorunda değiliz.

Bir Toplumsal Çıkar Çatışması

Şirketlerin amacı: Kar. Kullanıcıların amacı: Güvenli, özgür, değerli bir deneyim. Bu iki hedef artık çatışıyor. ChatGPT’nin reklamları, sadece bir iş modeli değişimi değil, bir etik sınırın aşıldığının göstergesi. Kullanıcılar artık, ‘bu servis benim için değil, beni bir veri kaynağı olarak görüyor’ diye düşünmeye başladı. Bu algı, güvenin tamamen kaybolması anlamına geliyor.

Gelecek: Merkezileşme mi, Dağılım mı?

Yerel AI hareketi, yalnızca teknik bir çözüm değil, bir siyasi eylem. İnsanlar, teknolojiyi kontrol etmek için teknolojiyi yeniden kavramaya çalışıyor. Bu, Facebook’un ‘özgür ve açık’ vaatlerini bozduğu zamanlarda başlayan bir trendin devamı. Ancak bu sefer, kullanıcılar sadece ‘kullanmamayı’ seçmiyor, kendi altyapılarını inşa ediyor. Open-Source AI modelleri, artık bir topluluk projesi. Bir öğrenci, bir geliştirici, bir öğretmen — herkes, bu teknolojiyi yeniden kavrayabilir.

ChatGPT’nin reklamları, bir bitiş değil, bir başlangıç. Bir dijital toplumun, büyük şirketlerin manipülasyonundan kurtulmak için kendi yolunu çizmeye başladığı an. ‘That’s why I go local’ demek, ‘beni kullanmak yerine, beni anlamaya çalış’ demek. Ve bu ses, artık yalnız değil. Yerel AI, sadece bir teknoloji değil, bir felsefe. Bir özgürlük talebi.