NASA, Mars'ta Tarihi Bir İlke İmza Attı: Perseverance'ın Rotasını Claude AI Belirledi

ABD Uzay ve Havacılık Dairesi (NASA), yapay zekanın (AI) uzay keşfindeki rolünü bir adım daha öteye taşıdı. Perseverance keşif aracı, Aralık 2025'te Mars'ın engebeli arazisinde gerçekleştirdiği 400 metrelik seyahatini, Anthropic şirketinin geliştirdiği Claude yapay zeka modelinin planladığı rota üzerinden tamamladı. Bu olay, bir sohbet robotunun (chatbot) başka bir gezegendeki bir makine için ilk kez yol haritası çizmesi anlamına geliyor ve uzay görevlerinde otonom karar alma süreçlerinde yeni bir çağın başlangıcı olarak kayıtlara geçti.

"Dijital İkiz" ile Test Edilen Rota Başarıyla Uygulandı

Olayın merkezinde yer alan NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı (JPL) mühendisleri, Claude'a basit bir talimat vermek yerine, kapsamlı bir veri seti sundu. Times of India'nın haberine göre, mühendisler yıllara yayılan keşif aracı verilerini ve Mars Reconnaissance Orbiter uydusundan elde edilen yüksek çözünürlüklü orbital görüntüleri modele besledi. Claude, bu verileri analiz ederek, aracın güvenli ve verimli bir şekilde ilerleyebileceği bir rota önerdi ve bu rotayı, keşif aracının komut dili olan ROPL (Rover Programming Language)'de yazılmış komutlara dönüştürdü.

Ancak, AI'nın önerisi doğrudan Mars'a gönderilmedi. The Register'ın aktardığına göre, JPL ekibi öncelikle bu komutları, Dünya'daki bir "dijital ikiz" (digital twin) üzerinde, yani Perseverance'ın birebir kopyası olan simülasyon ortamında titizlikle test etti. Bu testler, rotanın güvenliğini ve fizibilitesini doğruladıktan sonra, komutlar 8 ve 10 Aralık 2025 tarihlerinde Mars'a iletildi. Perseverance, belirlenen 400 metrelik parkuru, herhangi bir insan müdahalesi olmadan, Claude'un çizdiği yolda sorunsuz bir şekilde kat etti.

Planlama Süresini Yarıya İndirme Potansiyeli

Bu başarının arkasındaki asıl motivasyon, uzay görevlerindeki operasyonel verimliliği artırmak. The News International'ın haberinde vurgulandığı üzere, JPL mühendisleri, Claude gibi yapay zeka modellerinin, geleneksel yöntemlere kıyasla rota planlama süresini yaklaşık yarı yarıya azaltabileceğine inanıyor. Geleneksel süreç, mühendislerin görüntüleri manuel olarak inceleyip, her bir potansiyel engeli ve tehlikeli bölgeyi değerlendirerek komut dizileri oluşturmasını gerektiriyor. Bu, oldukça zaman alan ve yoğun emek isteyen bir iş.

AI destekli planlama ise, bu süreci hızlandırarak, keşif araçlarının daha kısa sürede daha fazla bilimsel hedefe ulaşmasını sağlayabilir. ZME Science'ın işaret ettiği gibi, bu "tarihi sürüş" (historic drive), yalnızca bir navigasyon başarısı değil, aynı zamanda üretken yapay zekanın (generative AI) gezegenler arası keşifteki nadir gerçek dünya uygulamalarından biri olarak öne çıkıyor.

Uzay Keşfinde Yapay Zeka Çağı Hızlanıyor

NASA, yapay zekayı uzay görevlerinde daha önce de kullanmıştı; örneğin, veri analizi ve otonom sistem kontrolü gibi alanlarda. Ancak, bir sohbet robotunun doğal dil işleme yeteneklerini kullanarak, ham veriden kompleks bir navigasyon planı üretmesi ve bunu çalıştırılabilir koda dönüştürmesi bir ilk. Engadget'ın da altını çizdiği gibi, bu deney, AI'nın yalnızca veri işlemekle kalmayıp, yaratıcı ve stratejik planlama görevlerinde de nasıl kullanılabileceğini gösterdi.

Bu gelişme, özellikle Dünya'dan iletişim gecikmelerinin çok daha yüksek olduğu Ay, Mars ve ötesindeki görevler için kritik öneme sahip. Gelecekteki keşif araçları ve hatta astronotlar, AI tarafından oluşturulan ve hızlıca test edilen rotaları kullanarak, anlık tehlikelere karşı daha çevik ve otonom bir şekilde hareket edebilecek. Perseverance'ın bu 400 metrelik yolculuğu, uzay araştırmalarında insan-AI işbirliğinin geleceğine dair küçük ama son derece anlamlı bir örnek teşkil ediyor.

NASA ve JPL, bu başarılı testin ardından, Claude ve benzeri AI modellerini gelecekteki Mars operasyonlarında daha rutin bir şekilde kullanmayı planlıyor. Bu sayede, Perseverance'ın asıl hedefi olan eski mikrobiyal yaşam belirtilerini arama ve Mars örneklerini toplama görevi de hız kazanabilir.