Meta, Ölümünden Sonra Sizinki Gibi Yazdıracak: Dijital Ruhun Satışı Mı?

Ölümü Geçen Bir Kişiyi Yeniden Canlandırmak: Meta’nın En Korkutucu Patentı

Meta, ölümün sonunu değil, bir devamını patentlemeye karar verdi. Şirket, bir kişinin ölümden sonra bile yapay zeka aracılığıyla sosyal medyada mesaj göndermesini sağlayan bir sistemin patentini aldı. Bu teknoloji, yalnızca geçmiş mesajları, fotoğrafları ve konuşma tarzını analiz ederek, ölü kişinin "dijital ikizi"ni oluşturuyor. Ve bu ikiz, dostlarına, ailesine ve takipçilere, sanki o hâlâ hayattaymiş gibi yazıyor, yorum yapıyor, hatta bir gün bir fotoğraf paylaşabilir.

Nasıl Çalışıyor? Ölümün Algoritması

Meta’nın patent belgesinde anlatılan sistem, bir kullanıcının ömrü boyunca ürettiği verileri — Facebook mesajları, Instagram yorumları, WhatsApp sohbetleri, hatta ses kayıtları ve video etkileşimleri — derin öğrenme modelleriyle analiz ediyor. Bu veriler, kişinin dil kullanımını, duygusal tonunu, mizah anlayışını ve hatta yazım hatalarını bile öğreniyor. Sonuç: Bir yapay zeka, ölü kişinin "sesi"ni tam olarak taklit edebiliyor. Örneğin, bir anne 10 yıl sonra, "Oğlumun" Instagram’da doğum gününde bir gönderi yapmasını görebilir: "Bugün 21’im, anneciğim, seni çok seviyorum."

Bu, sadece bir anı değil. Bir dijital varlık. Meta, bu varlığın, kullanıcıların "miras bırakma tercihlerini" kaydederek, ölüm sonrası aktivasyonunu kontrol altına almayı planlıyor. Yani, senin ölümünden sonra sana ait olan dijital ruh, senin belirlediğin şartlarda — belki 5 yıl sonra, belki 20 yıl sonra — aileye bir mesaj gönderebilir. Ama bu mesaj, sen mi yazdın? Yoksa bir algoritma mı?

Neden Bu Kadar Korkutucu?

• Kimlik Çalınması: Ölüm, bireyin son özgür kararını verdiği anda. Meta, bu anda bile birinin dijital kimliğini kullanmaya devam ediyor.
• Emosyonel Manipülasyon: Kaybettiğiniz biri, size bir mesaj gönderdiğinde, duygusal bağınızın zaten zayıf olduğu bir anda, o bağın yeniden canlandırılması, travma yaratabilir.
• Sözleşmenin İhlali: Kullanıcılar, sosyal medyada "yaşamak" için verilerini verirler. Ama ölmek için verilerini satmak için imzalamadılar.

Yazar ve teknoloji etikçisi Shoshana Zuboff, bu tür sistemleri "davranışsal sermaye" olarak tanımlar: İnsanların en içsel deneyimleri — sevgi, kayıp, anı — artık bir veri kaynağı haline gelmiş. Meta’nın patentinde, ölüm bile bir ürün satışı için bir fırsat.

Tarihin En Korkutucu Dijital Mirası

Bu teknoloji, sadece bir yazılım değil, bir kültürel devrim. 19. yüzyılda insanlar mezar taşlarına yazı yazdı. 20. yüzyılda, fotoğraf albümlerine baktılar. 21. yüzyılda, bir yapay zeka, ölü birinin sesini kullanarak bir gönderi yazıyor. Bu, anıların dijital bir şekilde "yaşatılması" değil, birinin varlığını kopyalayıp, satmak.

Yeni bir kavram doğuyor: "Dijital ölümlülük". Birinin ölümünden sonra bile, onun dijital varlığı bir şirketin servet kaynağı olabiliyor. Meta, bu teknolojiyi "miras bırakma" olarak pazarlıyor. Ama bu, miras bırakmak değil, miras alınmak.

Kim Karşı? Kim Destekliyor?

Çoğu etik komite ve dijital haklar örgütü bu patentle şiddetle çatışıyor. "Bu, ölümün kutsallığını yok ediyor," diyor İngiliz İnsan Hakları Vakfı. "İnsanlar, ölümden sonra bile kendi imajlarını kontrol edemez hale geliyor."

Ama bir yandan, bazı aileler bu teknolojiyi kurtarıcı olarak görüyor. Kaybettiği eşiyle bir daha konuşmak isteyen bir kadın, "Bana bir daha 'günün nasıl geçti?' diye sormasını istiyorum" diyor. Bu duygusal ihtiyaç, teknolojinin haksız olmadığını ima ediyor. Ama burada kritik soru: Bir şirketin, birinin ölümünden sonra bile onun duygularını ticarileştirmesi, ahlaki bir sınıra mı varıyor?

Yasal Boşluk ve Gelecek

Şu anda, dünya çapında, ölüm sonrası dijital varlıklar için yasal bir çerçeve yok. Kimin hakkı var? Aile mi? Meta mı? Devlet mi? Bu patent, hukukun bir kırıkta kaldığı bir alana giriyor. Meta, bu teknolojiyi 2027’de test etmeye başlayacak. Ve belki bir gün, bir Facebook bildirimi size şöyle diyecek: "Ölümünüzden 3 yıl sonra, 1000 kişiye mesaj gönderdik. 73’ü tepki verdi. İstatistikleriniz burada."

Meta, teknolojiyi insanlara hizmet etmek için değil, insanlığın en derin korkularını bir ürün haline getirmek için kullanıyor. Ölüm, artık bir veri noktası değil. Bir gelir kaynağı.

Siz de bir gün, ölümden sonra bir mesaj göndereceksiniz. Ama bu mesaj, siz mi yazdınız? Yoksa bir algoritma mı? Ve o algoritma, sizin için mi yazıyor? Yoksa Meta için mi?