Meta, 65 Milyon Dolarla Aİ Dostu Siyasetçileri Destekliyor: Demokrasi Mi, Kontrol Mü?

2026 yılının başlarında, teknoloji tarihinin en dönüştürücü adımlarından biri gerçekleşti: Meta, ABD’nin eyalet seçimlerine 65 milyon dolarlık bir finansal müdahalesiyle girdi. Bu para, yalnızca bir kampanya desteği değil, yapay zekânın geleceği üzerindeki yasal ve etik çerçeveleri şekillendirmek için tasarlanmış bir siyasi stratejinin parçası. Meta’nın bu hamlesi, yalnızca bir şirketin siyasi etki alanına girişi değil, teknoloji ve demokrasi arasındaki dengenin tamamen yeniden tanımlanması anlamına geliyor.

Neden Eyalet Seçimleri? Neden Şimdi?

Meta’nın federal düzeyde değil, eyalet düzeyindeki seçimlere odaklanması, bir stratejik zekânın işareti. ABD’de yapay zekâ düzenlemeleri, federal yasama sürecinde yavaş ilerlerken, eyalet meclisleri ve valilikler — özellikle Kaliforniya, New York, Texas ve Illinois gibi teknoloji odaklı bölgelerde — AI kullanımını sınırlayan, izin veren veya zorunlu kılan yasaları hızla şekillendiriyor. Meta’nın bu bölgelerdeki seçmenleri etkileme çabası, yalnızca oy kazanmak değil; yasama organlarını kendi teknolojik vizyonuna uygun hale getirmek.

Örneğin, bir eyaletin AI sistemlerinin veri kullanımını yasaklamasını önleyen bir yasa, Meta’nın AI gözlüklerinin (Ray-Ban Meta, Oakley Meta Vanguard) kullanıcı verilerini toplama yeteneğini korur. Benzer şekilde, AI içeriklerinin etik sınırlarını tanımlayan yasalar, Meta’nın içerik moderation algoritmalarının serbestçe çalışmasını sağlar. Bu nedenle, 65 milyon dolar, bir kampanya harcaması değil, bir regülasyon yatırımı.

Teknoloji Devlerinin Siyasi Sessizlikleri Sona Erdi

Geçmişte, Google, Apple ve Amazon gibi şirketler, siyasi müdahaleleri kendi yasal ve etik sınırlarına sığdırmak için lobi faaliyetleri yürüttü. Ancak Meta’nın bu hamlesi, bu sınırları zorluyor. Meta artık yalnızca ‘etkileşim’ değil, ‘yönetim’ istiyor. Bu, şirketin 2020’lerin başındaki ‘bilgi özgürlüğü’ söylemlerinden tamamen sapışını gösteriyor. Artık Meta, yapay zekânın ‘özgür’ gelişimini savunmak yerine, bu gelişimin hangi kurallarla gerçekleşeceğini belirlemek istiyor.

Bu değişimin arkasında, Meta’nın AI gözlüklerinin ticari başarısı var. 2025 sonunda, Ray-Ban Meta ve Oakley Meta Vanguard modelleri 10 milyon adet satıldı. Ancak bu cihazlar, kullanıcıların görüş alanındaki her şeyi kaydediyor — konuşmaları, yüz ifadelerini, çevredeki nesneleri. Bu veriler, Meta’nın AI eğitim modellerini besliyor. Ama bu veri toplama, birçok eyalette yasal bir sınır buluyor. Meta’nın hedefi, bu sınırları kaldırmak.

Demokrasi Karşısında Teknoloji: Kim Kontrol Ediyor?

Bu durum, demokratik süreçlerin temel prensiplerini sorgulatıyor. Seçmenler, kendi temsilcilerini seçerken, bu temsilcilerin aslında bir şirketin algoritmik çıkarlarını temsil edip edemeyeceğini düşünüyorlar mı? Meta’nın bu parayı, AI dostu adaylara vermesi, bir demokratik seçim mi, yoksa bir ‘kampanya algoritması’ mı? Birçok siyaset bilimcisi, bu tür finansal müdahalelerin, seçmenlerin bilgiye erişimini ve seçimlerin özgürliğini zehirlediğini savunuyor.

Özellikle dikkat çekici olan, Meta’nın bu para harcamasının tamamen gizli olduğunu iddia etmesi. Eyalet seçimlerindeki ‘kamuoyu bilgilendirme’ kampanyaları, genellikle açık bir şekilde raporlanır. Ancak Meta, bu 65 milyon doları bir dizi ‘topluluk geliştirme fonu’, ‘eğitim programı’ ve ‘teknoloji fabrikası’ gibi görünüşlü yapılar aracılığıyla dağıttı. Bu, yasal bir boşluğu kullanmak anlamına geliyor — ve bu boşluğu, ABD’deki eyalet seçim yasaları yaratmış.

Ne Anlama Geliyor? Gelecek Nerede?

Meta’nın bu hamlesi, yalnızca bir şirketin siyasi etkisini artırmakla kalmıyor; bir teknolojik devlet modelinin doğuşunu işaret ediyor. Bu modelde, şirketler, yasama organlarını etkileyerek, kendi algoritmik çıkarlarını hukuki normlara dönüştürüyor. Bu, demokrasinin ‘kamusal alan’ kavramını zayıflatıyor. Seçmenler artık sadece insan adaylara oy vermiyor; bir şirketin algoritmasının kurallarını kabul eden adaylara.

Gelecek yıllarda, benzer hamleler Apple, Microsoft ve Amazon’dan gelebilir. AI gözlükleri, metaverse platformları, otomatik içerik üretimi — her biri, birer yasal çerçeve gerektiriyor. Meta, bu çerçeveleri kendi lehine şekillendirmek için ilk adımı attı. Bu, teknoloji tarihinin bir dönüm noktası. Ya demokrasi, teknolojiyi yönetir. Ya da teknoloji, demokrasinin kurallarını yeniden yazar.

2026 seçimlerinin sonuçları, sadece bir partiye oy vermekle değil, hangi kurallarla yaşayacağımızı belirlemekle ilgili. Meta’nın 65 milyon doları, bu oyunun bahsi.