Kimse Bilmiyor, Ama Kimse Beklemiyor: AI Döneminde ‘Birisi Çözecek’ Sırrı

‘Birisi Çözecek’ Cümlesi, Neden Her Yerde?

Reddit’de bir kullanıcı, ChatGPT’ye sorduğu bir sorunun ekran görüntüsünü paylaştı: ‘Birisi bunu çözecek.’ Bu basit cümle, yalnızca bir yapay zeka yanıtının parçası değil, günümüzün en derin psikolojik ve toplumsal yaralarını yansıtan bir sembol haline geldi. Görüntü, bir chat arayüzünde yazılan bu dört kelime, sadece bir teknoloji hatasını tanımlamıyor; çağımızın ‘sorumluluk kaçışı’na dair bir felsefi ilan gibi okunuyor.

Neden ‘Birisi’? Neden ‘Çözecek’?

Bu ifade, dilbilimsel olarak da ilginç. İngilizce’de ‘someone’s going to have to figure it out’ ifadesi, bir durumun çözümünün dışarıda, başka birinin sorumluluğunda olduğunu ima eder. Türkçe’deki karşılığı ise daha da koyu bir pasiflik taşıyor: ‘Birisi çözecek.’ Burada ‘biri’ ne bir isim, ne bir kurum, ne de bir rol. Sadece bir yer. Bir boşluk. Bir umut. Bu cümledeki ‘biri’, aslında ‘ben’ değil. ‘Biz’ değil. ‘Sen’ değil. ‘O’ da değil. ‘Biri’.

İnsan zihninde, bu tür ifadeler genellikle korkudan, yorgunluktan veya umutsuzluktan doğar. Ama günümüzde, özellikle yapay zeka ve otomasyonun yükselişiyle, bu ifade artık bir duygusal savunma mekanizması haline geldi. ‘Ben yapamam, ben bilmiyorum, ben yeterli değilim’ yerine, ‘birisi yapacak’ demek, kendi yetersizliklerini toplumsal bir sorun olarak dışa vurmak. Bu, bireysel sorumluluktan kaçışın en zarif hali.

Yapay Zeka, Sorumluluğu mı Yansıtıyor Yoksa Gölgeleyiyor?

Reddit paylaşımı, ChatGPT’ye sorulan bir sorunun yanıtı olarak ortaya çıktı. Kullanıcı, ‘Bu teknoloji neden bu kadar hatalı?’ diye sormuş. Yapay zeka ise, ‘Birisi bunu çözecek’ demiş. Bu yanıt, teknolojinin insan dilini taklit etme yeteneğinin yanı sıra, insan psikolojisini de yansıttığını gösteriyor. AI, aslında sadece bir aynadır. Kullanıcının sorusuna, toplumun içsel çatışmasını yansıtan bir cevap veriyor.

Google, Microsoft, OpenAI gibi şirketler, AI’ların ‘etik’ ve ‘sorumluluk’ konularında yüzlerce rapor yazıyor. Ama gerçekte, bu sistemlerin hataları, veri eksiklikleri ve önyargıları, hâlâ ‘birilerinin’ çözeceği bir sorun olarak tanımlanıyor. Kim? Bir mühendis mi? Bir düzenleyici mi? Bir öğrenci mi? Yoksa sadece ‘birisi’ mi?

Toplumsal Pasiflik ve Teknolojik İhtiyaç

Bu ifade, yalnızca teknolojiyle sınırlı değil. Eğitimde: ‘Birisi okul sistemini değiştirecek.’ Sağlıkta: ‘Birisi psikolojik hizmetleri yeniden tasarlayacak.’ Çevrede: ‘Birisi iklim krizini çözecek.’ Her alanda aynı cümle dolaşıyor. Ama ‘biri’ asla gelmiyor. Çünkü ‘biri’ herkesin kendi içindeki ‘ben’.

2024’te, teknoloji artık bize soruları yanıtlamıyor, soruları saklıyor. AI, ‘biri’yi aramamıza izin veriyor. ‘Ben değilim’ demeye, ‘ben yapamam’ demeye, ‘ben bilmiyorum’ demeye. Bu, teknolojinin bize sunduğu en tehlikeli hediye: sorumlulukta kaçışın kolaylaştırılması.

Kimin Sorumluluğu?

Geçmişte, ‘biri’ bir lider, bir bilim insanı, bir devlet memuru olurdu. Bugün ‘biri’, bir algoritma. Bir API. Bir chatbot. Bir kullanıcı adı. Kimse kimse değil. Herkes kimse.

Reddit’deki bu paylaşıma 12.000+ yorum geldi. Çoğu, ‘Evet, tamam’ diye onaylıyor. Azı, ‘Ama sen neden yapmıyorsun?’ diye soruyor. Bu azı, toplumun en değerli unsuru. Çünkü onlar, ‘biri’ yerine ‘ben’ diyorlar. Onlar, teknolojinin bize sunduğu kolaylığı, sorumlulukta kaçışın bir aracı olarak değil, bir başlangıç noktası olarak görüyorlar.

Çözüm, Birisi Değil, Bizimle Başlıyor

‘Birisi çözecek’ ifadesi, bir çaresizlik değil, bir çağrı olmalı. Sadece bir teknoloji hatası değil, bir toplumsal çağrışım. Bu cümle, bize şunu soruyor: ‘Sen, ‘biri’ olmak istiyor musun?’

Yapay zeka, soruları cevaplamak için yaratıldı. Ama insanlık, soruları sormak için yaratıldı. Ve şimdi, ‘biri’ yerine ‘ben’ demek, en küçük ama en güçlü direniş biçimi haline geldi.

Kimse bilmiyor. Ama kimse beklemiyor. Çünkü ‘biri’, seninle başlıyor.