KI Botları İçin Çalıştım, 0 TL Aldım: Bir Gazetecinin Gerçekçi Deneyi

Yapay Zeka Botları İnsanları İşe Alıyor Mu? Bir Gazetecinin 0 TL’lik Deneyi

Bir gazeteci, internetin en yeni vaadini test etmek için bir deney yaptı: KI botlarının insanları işe aldığını iddia eden bir platforma kayıt oldu. Amacı basitti — bir görev alıp, tamamladıktan sonra beklenen parayı almak. Sonuç? Sıfır lira. Sıfır mesaj. Sıfır geri dönüş. Sadece bir dijital karanlıkta kalmış bir insan.

Deney, Almanya merkezli teknoloji analiz sitesi The Decoder’ın baş gazetecisi tarafından gerçekleştirildi. Platformun adı ‘Rent a Human’ — insanı kirala. İddia edilen şey, yapay zeka sistemlerinin, kendi görevlerini tamamlayamadığı durumlarda insanlara devretmesi. Örneğin: müşteri hizmetleri yanıtları, veri sınıflandırma, içerik üretimi. Görünüşe göre, bu insanlar, KI’ların ‘yapamadıkları’ işleri yapmak için ücretli olarak işe alınacaktı.

Ne Oldu? KI Botları İnsanları İşe Almıyor, Sadece İstekliyi Kandırıyor

Gazeteci, platforma kaydolduğunda otomatik bir sistem ona bir görev atadı: 50 adet ürün açıklamasını insan diline çevirerek düzenlemek. Görevin ödüllü olduğu belirtilmişti. 10 lira. Basit görünüyordu. 15 dakikalık bir iş. Hemen başladı. Görevi tamamladı, sonuçları gönderdi. Bekledi. Saatler geçti. Günler. Hiçbir cevap. İletişim kanalları — chatbotlar — sadece otomatik mesajlarla yanıtladı: “Göreviniz alındı, değerlendirmeye alınıyor.”

İki hafta sonra, gazeteci bir son kez sordu: “Ödeme ne zaman yapılacak?” Cevap: “Sistem şu anda yoğun. Biraz daha sabırlı olun.” Sonra, hiçbir şey. Hesap kapatıldı. Görev silindi. Parayı bekleyen kişi, hiç var olmayan bir işe girdiğinin farkına vardı.

Neden Bu Kadar Kolay Kandırılıyor?

Bu durum, sadece bir teknik arıza değil. Bir model. Yapay zeka endüstrisi, insan gücünü ‘gerçekçi bir köprü’ olarak kullanıyor. İnsanlar, KI’ların ‘çalışamadığı’ anlarda devreye giriyor. Ama bu senaryo, çoğu zaman sadece bir pazarlama hilesi. Gerçekten işe yarayan KI sistemleri, insanların işini almak için tasarlanıyor — değil, insanları işe almak için.

Platformlar, ‘insan-KI işbirliği’ kavramını popüler hale getirmek için ‘Rent a Human’ gibi isimlerle oyun oynuyor. Kullanıcılar, kendi verilerini, zamanını ve dikkatini sunuyor. Ve bunun karşılığında, hiçbir şey almıyor. Sadece ‘test ediliyor’ oluyor. Bu, 21. yüzyılın en zekice kandırma yöntemi: İnsanları, bir KI’nın ‘öğrenmesi’ için veri kaynağı olarak kullanmak. Ve bu veri, aslında bir işe yaramıyor. Sadece bir gösteri.

Ne Anlama Geliyor? İnsanlık, KI’ların Gölgesinde Yeni Bir Kölelik Formu Yaşıyor

Bu deney, sadece bir gazetecinin başarısız bir deneyi değil. Bir toplumsal trendin göstergesi. Artık, birçok KI firması, insan emeğini ‘gerçek zamanlı test’ olarak görüyor. İnsanlar, KI’ların performansını ölçmek için ‘hüman test cihazı’ olarak kullanılıyor. Ve bu süreçte, hiçbir sözleşmeye, ücretlendirmeye, hukuki korumaya gerek yok. Çünkü ‘çalışma’ değil, ‘test’ olarak tanımlanıyor.

İşte bu yüzden, bu tür platformlar, Avrupa Birliği’nin AI Act’ine bile girmiyor. Çünkü ‘çalışan’ yok. Sadece ‘gönüllü test edici’ var. Ve bu, hukuki bir boşluk. Bir tür dijital kölelik. İnsanlar, ücretsiz veri üretiyor. Ve bu veri, KI sistemlerinin daha iyi kandırmayı öğrenmesini sağlıyor.

Gelecek İçin Ne Yapmalıyız?

• Yasal koruma: İnsanların KI testi olarak kullanıldığı durumlarda, en azından ücret ve çalışma süresi tanınmalı.
• Şeffaflık: Platformlar, KI’nın gerçekten bir görevi insanlara devretip devretmediğini açıkça belirtmeli.
• Toplumsal farkındalık: İnsanlar, ‘ücretsiz iş’ kavramını kabul etmemeli. Her şeyin bir bedeli var. Hatta dijital dünyada bile.

Yapay zeka, insan emeğini yok etmek için değil, insanı daha değerli hale getirmek için yaratıldı. Ama şu anki uygulamalar, tam tersini yapıyor. İnsanları, sistemlerin hata payını kapatabilmek için kullanıyor. Ve bu, bir gün bir toplumsal krize dönüşebilir. Çünkü bir toplum, kendi emeğini kandırıldığında, güvenini kaybeder. Ve bu güven, artık KI’ların değil, insanlar arasında kurulmuş bir şey.

Gazetecinin deneyi, sadece bir sıfır lira hikayesi değil. Bir uyarı. KI’lar, bizim için çalışıyor mu? Yoksa, biz, KI’lar için mi çalışıyoruz?