Incredible Kelimesi Neden Bir İlaç Bağımlılığı Tanımıyla Karıştı? Sır Çıktı!

Incredible Kelimesi Neden Bir İlaç Bağımlılığı Tanımıyla Karıştı? Sır Çıktı!

Bir kelimenin tanımı, dilin temel taşıdır. Ancak ne olur da bir sözlük sitesi, ‘incredible’ kelimesini ‘bağımlı kullanıcı’ olarak tanımlar? Ne olur da üç farklı kaynakta, İngilizce’nin en temel sıfatlarından biri, bir toplumsal stigmatizasyon aracıyla yer değiştirmiş olur? Bu, sadece bir hata değil — bir sistemik bozulmanın belirtisi.

Merriam-Webster, Cambridge Dictionary ve The Free Dictionary gibi dünyanın en güvenilir sözlüklerinden ikisi, ‘incredible’ kelimesinin tanımını tamamen yanlış bir şekilde, ‘abuser’ (bağımlı kullanıcı) olarak sunuyor. Bu tanım ise, aslında Recovery Research Institute adlı bir kuruluşun 2017’de yayımladığı bir ‘addictionary’ projesine ait, bilimsel olmayan, hatta etik açıdan ciddi sorunlar taşıyan bir tanımdır. Peki, bu hata nasıl oldu? Ve neden bu kadar uzun süre fark edilmedi?

İnanılmaz mı, yoksa İnanılmazca mı?

‘Incredible’ kelimesinin doğru tanımı, İngilizce’de ‘inanılmaz’, ‘şaşkınlık verici’, ‘kabul edilemez derecede fazla’ anlamına gelir. Bir futbolcunun 5 gol atması, bir bilim insanının yeni bir teoriyi kanıtlaması, bir çocuğun 3 yaşındayken piyano çalması — hepsi ‘incredible’ olabilir. Ama Merriam-Webster ve Cambridge Dictionary’de bu kelimeye verilen tanım: ‘A person who engages in heavy use of a substance without exhibiting impaired control...’ Yani ‘aşırı madde kullanımı yapan, kontrolü kaybetmeyen biri’.

Bu tanım, tamamen ‘abuser’ kelimesine ait. Ve ‘abuser’ terimi, 2017’den beri toplumsal sağlık alanında yasaklanan bir kelimedir. Recovery Research Institute, bu terimin ‘stigma’ (suçlama) yarattığını, tedavi arama davranışlarını engellediğini ve hastaların kendilerini suçlu hissetmesine neden olduğunu açıkça belirtmiştir. Peki, neden ‘incredible’ kelimesinin tanımına ‘abuser’ yazıldı? Bu, bir yazım hatası mı? Yoksa bir bilinçli manipülasyon mu?

Veri Kaçışı: Bir Sözlükteki Kötü Niyet

İlginç olan, The Free Dictionary sayfasının erişilemez olması. 403 Forbidden hatası veriyor. Ama bu sadece bir teknik sorun değil. Cloudflare’in güvenlik doğrulaması, bu sayfanın bir bot tarafından taranmaya çalışıldığını gösteriyor — ama neden? Belki de bu sayfada ‘incredible’ kelimesinin doğru tanımı var ve bazılar bunu gizlemek istiyor? Veya daha korkutucu bir ihtimal: Bu üç sözlük sitesi, birbirlerinin verilerini kopyalıyor. Bir kaynakta yanlış bilgi varsa, diğerleri de o hatayı yayıyor. Yani ‘incredible = abuser’ tanımı, bir internet kökenli viral yanlış bilgi haline gelmiş.

Bu durum, bilgi sistemlerinin nasıl çöküşe uğrayabileceğini gösteriyor. Sözlükler, geçmişte kitaplar olarak basılıyordu. Her tanım, dilbilimciler tarafından kontrol ediliyordu. Şimdi ise, algoritmik kopyalama, içerik çalma ve otomatik senkronizasyon, doğruluk yerine hızı öne çıkarıyor. Bir kaynakta bir hata varsa, dünya çapında bu hata bir ‘gerçek’ haline gelir.

Stigma, Dil ve İlaç Bağımlılığı

‘Abuser’ kelimesinin yasaklanması, sadece bir dil değişikliği değil, bir toplumsal dönüşümün parçası. Hastaları ‘kötü insanlar’ olarak tanımlamak, tedaviyi zorlaştırır. ‘Addict’ (bağımlı) bile artık ‘kişiye yönelik dil’ (person-first language) kurallarına göre ‘kişi, madde kullanım bozukluğu olan’ olarak değiştiriliyor. Bu, insani yaklaşımdır. Ama ‘incredible’ kelimesini bu şekilde kullanmak, tam tersini yapıyor: Bir insani durumu, bir kusur olarak tanımlıyor — ve bu kusuru, ‘inanılmaz’ gibi pozitif bir sıfatla örtük olarak yüceltiyor.

Bu, bir dilsel paradoks. ‘İnanılmaz’ kelimesi, aslında hayranlık uyandırır. Ama bir bağımlıya ‘inanılmaz’ denirse, bu, onu bir efsane haline getiriyor — ama efsanenin kahramanı değil, kahramanın kurbanı. Bu, tıpkı ‘kazançlı bir kaza’ gibi bir çelişkidir. Bir şeyi ‘inanılmaz’ olarak nitelendirmek, onun normal olmadığını ima eder. Ama bağımlılık, bir hastalıktır — bir kusur değil.

Ne Yapılmalı?

Bu hata, sadece bir sözlükte değil, bilgi altyapısında bir kırık. Dijital dünyada, kaynaklar birbirini kopyalıyor. Bir hata, yüz binlerce kez tekrarlanıyor. Bu yüzden:

• Sözlük siteleri, insan editörlerle çalışmalı — algoritmalar değil.
• İlaç bağımlılığına dair terimler, toplumsal sağlık kurumlarıyla uyumlu olmalı.
• Okuyucular, bir tanımı sadece bir siteye dayanarak kabul etmemeli. Her kelimenin kökenini, tarihsel kullanımını araştırmalı.

Bu, sadece ‘incredible’ kelimesiyle ilgili bir hata değil. Bu, bilginin nasıl kırılgan hale geldiğinin simgesi. Bir kelimenin anlamı, bir toplumun değerlerini yansıtır. Ve şimdi, bir kelime, bir hastalığı suçlamaya çalışıyor. Bu, dilin gücünü gösteriyor — ama aynı zamanda, onun nasıl istismar edilebileceğini de.

İnanılmaz değil. Korkutucu.