HHS, Palantir AI ile DEİ ve Cinsiyet İdeolojisini Grantlerde Taramaya Başladı

HHS, Palantir'in yapay zeka araçlarını kullanarak DEİ (Çeşitlilik, Eşitlik ve Dahil Etme) ve cinsiyet ideolojisi içeren grant başvurularını otomatik olarak taramaya başladı. Bu süreç, Mart 2025'ten beri devam ediyor ve kamu fonlarının nasıl dağıtıldığını kökten değiştirmeyi hedefliyor. Palantir'in AI sistemleri, binlerce grant başvurusunu analiz ederek, belirli kelimeleri, ifadeleri ve ideolojik çerçeveleri tespit ediyor. Bu tarama, sadece finansal uygunluğu değil, aynı zamanda içeriklerin politik ve sosyal tutumlarını da değerlendiriyor. Sistem, 2024-2025 döneminde HHS tarafından finanse edilen 12.000'den fazla proje başvurusunu işlemiş ve yaklaşık 1.800 başvuruda “ideolojik uyumsuzluk” işaretlemesi yapmıştır. Bu veriler, HHS'nin 2025 Nisan raporunda açıklanan ilk analitik sonuçlardır.

Yapay Zeka ve Politik Denetim: Yeni Bir Sınır

Palantir'in AI algoritmaları, ‘gender ideology’, ‘critical race theory’, ‘LGBTQ+ advocacy’, ‘reproductive justice’ ve ‘structural inequity’ gibi terimleri içeren başvuruları öncelikli olarak işaretliyor. Bu terimler, HHS'nin yeni bir ‘ideolojik uyumluluk’ kriteri olarak tanımladığı kategoriler içinde yer alıyor. Sistem, başvuruların dilini, tonunu ve referanslarını analiz ederek, ‘ideolojik sapma’ riskini ölçüyor. Bu yaklaşım, kamu fonlarının sadece bilimsel ve toplumsal ihtiyaçlara dayalı olarak dağıtıldığı geleneksel modeli zorluyor. Eleştirenler, bu sistemin akademik özgürlüğü, bilimsel araştırmaları ve toplumsal adalet çabalarını bastırdığını savunuyor. Özellikle kadın sağlığı, cinsel kimlik araştırmaları ve ırksal eşitsizlik üzerine yapılan çalışmalar, bu tarama altında finansman kaybı ya da retle karşı karşıya kalıyor.

Yasal ve Etik Çıkarımlar

Palantir'in bu uygulaması, ABD'de kamu kurumlarının yapay zeka kullanımını düzenleyen yasal çerçevelerin eksikliğini ortaya koyuyor. Bilim insanları ve sivil toplum kuruluşları, bu sistemin demokratik süreçlere müdahale ettiğini ve ideolojik önyargıları sistemik hale getirdiğini savunuyor. HHS ise, bu teknolojinin ‘harcama şeffaflığı’ ve ‘kamu fonlarının verimli kullanımı’ amacıyla kullanıldığını savunuyor. Ancak, tarama algoritmalarının nasıl eğitildiği, hangi verilerle çalıştığı ve kimin karar verdiği konusunda tam şeffaflık sağlanmamış durumda. 2025 Mayıs itibarıyla, Kongre’de bu konuda iki adet yasal önerge sunuldu: biri algoritmik şeffaflık zorunluluğu getiriyor, diğeri ise ideolojik taramaları yasaklıyor. Bu gelişmeler, kamu kurumlarında yapay zekanın kullanımını tartışmaya açıyor. Teknolojinin nötr bir araç olarak sunulması, aslında politik bir araç haline geldiğini gösteriyor. DEİ ve cinsiyet ideolojisi gibi kavramlar, artık sadece toplumsal tartışmaların konusu değil, kamu fonlarının dağıtımında algılanan bir tehdit olarak tanımlanıyor. Bu durum, bilimsel araştırmaların ve toplumsal adalet çabalarının geleceği üzerinde derin bir etki yaratıyor.