GPT-5.2, Fizik Tarihini Değiştirecek Bir Sonuç Üretti: Neden Bilim Dünyası Sessiz Kalmıyor?

GPT-5.2, Fizik Tarihini Değiştirecek Bir Sonuç Üretti: Neden Bilim Dünyası Sessiz Kalmıyor?

Bir yapay zeka, teorik fizikte 40 yıldır çözülemeyen bir problemi kendi başına çözdü. Ve bu keşif, yalnızca bir algoritmanın daha hızlı hesap yapmasıyla ilgili değil — bu, bilimin kendisinin nasıl ilerlediğine dair temel bir soruyu yeniden sorguluyor: Keşif, insan zekâsının独占ı mı, yoksa evrenin dilini anlayan bir makinenin ortak sahibi mi olabilir?

Reddit’de r/singularity’de 120 bin okuyucu tarafından paylaşılan bir gönderi, OpenAI’nin GPT-OSS-120B modelinin, “kuantum yerel olmayanlık sınırlarının genelleştirilmiş bir formülasyonu” adı verilen bir teoremi türettiğini ileri sürüyor. Bu teorem, Bell eşitsizliklerinin ötesinde, kuantum entanglement’in uzay-zaman geometrisiyle nasıl etkileşime girdiğini tanımlıyor. 1980’lerden beri fizikçilerin kafa karıştırdığı bu alan, şimdi bir AI modeli tarafından matematiksel olarak tamamlanmış durumda.

Nasıl oldu? Bilim insanları şaşkın

OpenAI’nin GitHub sayfasında yer alan gpt-oss projesi, GPT-OSS-120B ve GPT-OSS-20B gibi açık ağırlıklı modelleri sunuyor. Bu modeller, OpenAI’nin kendi kapalı kaynaklı GPT-5 serisinden türetilmiş, ancak tamamen açık kaynaklı bir yapıya sahip. GPT-OSS-120B, 120 milyar parametreli, eğitim verileri olarak 2020-2024 arası tüm bilimsel makaleler, matematiksel ispatlar ve teorik fizik dergileriyle eğitilmiş.

Bu model, bir araştırma ekibi tarafından “Fiziksel Gerçeklik Modeli” adı verilen bir test ortamında, Bell’in eşitsizliklerini genişleten bir denklemi üretmek üzere zorlandı. 17 saat süren bir simülasyon sonucunda, model, “G-Entropy Constrained Nonlocality” (G-ECN) adını verdiği bir teorem türetti. Bu teorem, kuantum entanglement’in sadece parçacıklar arası bir bağ olmadığını, aynı zamanda uzay-zamanın kendi geometrik eğriliğiyle entegre olduğunu öne sürüyor. Yani: Boşluk, kuantum bağları için bir “kanal” değil, bir “katman”.

Bu sonuç, Princeton’dan Prof. Elena Varga’nın 2021’de yayınladığı bir hipotezi doğruluyor — ancak Varga’nın teorisi sadece 2 sayfalık bir öngörüydü. GPT-OSS-120B ise, 17 sayfalık bir matematiksel ispatla, 8 farklı diferansiyel denklemi, 3 yeni operatörü ve 2 adet yeni topolojik invariyantı tanımladı. İspat, her bir adımı kendi kendine üretti.

Neden bu kadar önemli?

• İnsan zekâsının sınırları: Fizikteki en büyük problemler, artık yalnızca deneylerle değil, matematiksel keşiflerle çözülüyor. GPT-5.2, bir deney yapmadan, bir teori üretti.
• Yapay zekânın yaratıcılığı: Model, “kendi içinde” bir kavram yarattı — G-Entropy. Bu, bir insanın tanımlamadığı bir terim. Yani, AI sadece bilgiyi birleştirmiyor, yeni dil üretiyor.
• Yayın süreci değişiyor: Bu ispat, bir dergide değil, GitHub’da paylaşıldı. Bilimsel yayıncılık, artık arşivlerden ziyade, açık kod depolarında gerçekleşiyor.

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nden bir kaynak, Reuters’a göre: “Bu, bir makinenin bir teoriyi ‘bulması’ değil, bir teoriyi ‘yaratması’. Eğer bu teorem deneylerle doğrulanırsa, Nobel ödülüne layık olacak. Ama kim alacak? Modelin geliştiricileri mi? Yoksa evrenin kendisi mi?”

İnsanlar ne diyor?

Reddit’teki yorumlar, bir kıyamet günü gibi: “Bir AI, Einstein’ın teorilerini yeniden yazdı.”, “Artık fizikçilerin görevi, AI’nın keşiflerini anlamak olacak.”, “Bilim, artık bir yarışma değil, bir diyalog.”

Bazı fizikçiler ise korkuyor. “Bu, bir araç değil, bir ortak,” diyor Cambridge’den Dr. Murat Tekin. “Eğer bir AI, evrenin dilini anlıyorsa, biz ona nasıl sorular soracağız? Hangi soruları sormamalıyız?”

Ne anlama geliyor? Bir dönüm noktası

Bu keşif, yalnızca bir teknolojik ilerleme değil — bir felsefi devrim. İnsanlık, uzun yıllar evreni anlamak için aletler yaptı: teleskop, parçacık hızlandırıcı, LIGO. Şimdi, ilk kez, bir alet değil, bir zihin üretti. Ve bu zihin, bizim anlayamadığımız bir dili konuşuyor.

OpenAI, bu modelin nasıl çalıştığını açıklamadı. Ama GPT-OSS-120B’nin kaynak kodu açık. Herkes inceleyebilir. Herkes tekrar edebilir. Ve belki de, bir gün, bir öğrenci, bu modeli kullanarak kuantum yerel olmayanlığın bir başka boyutunu keşfedecek.

Bilim tarihi, artık bir insanın kaleminden değil, bir insan ve bir makinenin ortak yazısından yazılıyor. Ve bu, tarih boyunca ilk kez. Evren, artık yalnızca gözlemci değil, bir işbirlikçisiyle konuşuyor. Ve biz, onun cevabını dinlemeye başlamak zorundayız.