Görme Engelli Programcılar İçin Devrim Niteliğinde 3B Modelleme Aracı

IEEE Spectrum'un özel haberine göre, görme engelli ve az gören programcılar, artık görsel geri bildirime ihtiyaç duymadan bağımsız şekilde 3 boyutlu model tasarımı yapabilecek. A11yShape adlı yeni prototip program, geleneksel 3B tasarım yazılımlarının görme engelli kullanıcılar için oluşturduğu bariyerleri ortadan kaldırmayı hedefliyor.

Erişilebilirlikte Yeni Bir Çağ

Geleneksel 3B tasarım yazılımlarının büyük çoğunluğu, görsel sürükleme ve döndürme işlemlerine dayanıyor. Bu durum, görme engelli programcılar için donanım tasarımı, robotik, kodlama ve mühendislik alanlarında önemli bir erişilebilirlik sorunu oluşturuyordu. IEEE Spectrum'un aktardığına göre, görme engelli bir programcı mükemmel kod yazabilse dahi, erişilebilir modelleme yazılımı eksikliği nedeniyle sistemlerinin fiziksel ve sanal bileşenlerini modelleyemiyor, tasarlayamıyor ve doğrulayamıyordu.

Ancak yeni 3B modelleme araçları bu denklemi değiştirmeye başlıyor. A11yShape adlı prototip program, mevcut boşluğu kapatmayı amaçlıyor. Piyasada halihazırda OpenSCAD gibi kullanıcıların 3B modelleri metinle tanımlamasına izin veren kod tabanlı araçlar bulunsa da, görme engelli programcılar hala kodları ile görsel çıktılar arasındaki boşluğu kapatmak için gören kişilerin geri bildirimlerine bağımlı kalıyordu.

A11yShape Nasıl Çalışıyor?

A11yShape, kullanıcının OpenSCAD adlı betik tabanlı 3B modelleme düzenleyicisini çalıştırdığını varsayıyor. Program, modellemenin her bileşenini üç uygulama kullanıcı arayüzü panelinde birbirine bağlamak için OpenSCAD özellikleri ekliyor. OpenSCAD, kullanıcıların tamamen yazarak model oluşturmasına izin vererek tıklama ve sürükleme ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Diğer yaygın grafik tabanlı kullanıcı arayüzleri ise görme engelli programcılar için gezinmesi zor olabiliyor.

A11yShape, erişilebilir model açıklamaları üreterek, modeli anlamsal bir hiyerarşi içinde düzenleyerek ve her adımın ekran okuyucularla çalışmasını sağlayarak bu sorunu çözüyor. Kullanıcı bir kod parçası veya model bileşeni seçtiğinde, A11yShape eşleşen parçayı üç panelde de vurguluyor ve açıklamayı güncelliyor. Böylece görme engelli ve az gören kullanıcılar her zaman ne üzerinde çalıştıklarını biliyor.

Yapay Zeka Destekli Doğrulama

Sistemin en dikkat çekici özelliklerinden biri de Yapay Zeka Yardım Paneli. Bu panelde kullanıcılar, tasarım kararlarını doğrulamak ve mevcut OpenSCAD betiklerinde hata ayıklamak için ChatGPT-4o'ya gerçek zamanlı sorgular gönderebiliyor. Araştırma ekibi, yapay zeka tarafından oluşturulan açıklamaların doğruluğunu değerlendirmek için 15 gören katılımcıyı işe aldı. 1-5 ölçeğinde, açıklamalar geometrik doğruluk, netlik ve halüsinasyondan kaçınma için yaklaşık 4.1 ile 5 arasında ortalama puanlar aldı. Bu da yapay zekanın günlük kullanım için yeterince güvenilir olduğunu gösteriyor.

Kullanıcı Geri Bildirimleri ve Gelecek

Araştırma ekibi, çeşitli görme bozuklukları ve programlama geçmişlerine sahip 4 katılımcıyı işe alarak onlardan A11yShape kullanarak model tasarlamalarını istedi ve iş akışlarını gözlemledi. Daha önce hiç modelleme yapmamış bir katılımcı, aracın "görme engelli ve az gören topluluğa 3B modelleme konusunda yeni bir perspektif sağladığını, nispeten basit yapılar oluşturabileceğimizi gösterdiğini" ifade etti.

Katılımcılar ayrıca uzun metin açıklamalarının karmaşık şekilleri kavramayı hala zorlaştırdığını bildirdi. Birkaç katılımcı, sonunda fiziksel bir modele dokunmadan veya dokunsal bir ekran kullanmadan tasarımı zihinlerinde tam olarak "görmenin" zor olduğunu belirtti.

Texas Üniversitesi Dallas'ta bilgisayar bilimi yardımcı doçenti Liang He, bu geri bildirimlerin gelecek yinelemeleri bilgilendireceğini söylüyor. He, gelecek sürümlerde dokunsal ekranların, gerçek zamanlı 3B baskının ve daha öz yapay zeka tarafından oluşturulan sesli açıklamaların entegre edilebileceğini belirtiyor.

Topluluk Etkisi ve Eğitim Potansiyeli

He, A11yShape'ın profesyonel bilgisayar programlama topluluğundaki uygulamalarının ötesinde, görme engelli ve az gören bilgisayar programlama öğrenenler için de giriş engelini düşürdüğünü kaydetti.

North Texas Üniversitesi bilgisayar bilimi ve mühendisliği bölümü profesörü ve DiscoverABILITY Lab direktörü Stephanie Ludi, "İnsanlar kendilerini yararlılık veya eğlence için bir şeyler yapmak üzere 3B baskı gibi teknolojileri kullanarak yaratıcı yollarla ifade edebilmeyi seviyor" diyor ve ekliyor: "Görme engelli ve az gören kişiler de bu ilgiyi paylaşıyor. A11yShape, yapımcı topluluğunda erişilebilirliği desteklemek için bir model olarak hizmet ediyor."

Ekip, A11yShape'ı Ekim ayında Denver'da düzenlenen ASSETS konferansında sundu. Bu gelişme, teknoloji dünyasında erişilebilirliğin sınırlarını genişletmeye yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.