Dijital Tarih Siliniyor: Dışişleri Bakanlığı Trump Öncesi Tüm Paylaşımları Sildiriyor

Dijital Diplomaside Tarihi Karar: Eski Paylaşımlar Kaldırılıyor

ABD Dışişleri Bakanlığı, sosyal medya platformu X (eski adıyla Twitter) üzerindeki tüm resmi hesaplarında, eski Başkan Donald Trump’ın ikinci döneminden önce yayınlanmış tüm gönderileri kaldırma sürecini başlattı. Bu radikal karar, dijital diplomasi tarihinin yeniden yazılması ve kamuya açık dijital arşivlerin geleceği konusunda yoğun tartışmalara yol açtı. Karar, geçmiş dönemlere ait politikaların, açıklamaların ve diplomatik mesajların kamu erişiminden çekilmesi anlamına geliyor.

Erişim Kısıtlaması ve Bilgi Edinme Özgürlüğü

Kaldırılan içeriklere artık doğrudan sosyal medya üzerinden erişim mümkün olmayacak. İlgili dijital kayıtlara ulaşmak isteyen araştırmacılar, akademisyenler veya vatandaşlar, ancak ABD'nin 'Bilgi Edinme Özgürlüğü Yasası' (Freedom of Information Act - FOIA) kapsamında resmi bir başvuru yapmak zorunda kalacak. Bu sürecin zaman alıcı ve bürokratik engellerle dolu olması, şeffaflık savunucularını endişelendiriyor. Bu durum, dijital çağda devlet kayıtlarının korunması ve erişilebilirliği konusunda evrensel bir soruyu gündeme getiriyor: Devletlerin sosyal medya geçmişi, resmi bir arşiv sayılmalı mı?

Dijital Hafıza ve Tarihin Yeniden Yazılması

Uzmanlar, bu hamlenin sadece bir içerik temizliği değil, aynı zamanda dijital hafızanın kasıtlı olarak şekillendirilmesi anlamına geldiğini vurguluyor. Sosyal medya, modern diplomasinin ayrılmaz bir parçası haline gelmiş durumda. Resmi hesaplardan yapılan açıklamalar, uluslararası kriz anlarındaki pozisyonlar ve kültürel diplomasi mesajları, artık tarihi birer belge niteliği taşıyor. Bu kayıtların toplu olarak kaldırılması, gelecekteki tarihçiler ve politika analistleri için önemli bir birincil kaynak boşluğu yaratma riski taşıyor.

Konuyla ilgili görüşlerine başvurulan dijital arşiv uzmanları, devlet kurumlarının dijital varlıklarını, tıpkı kağıt belgeler gibi, standart arşivleme protokolleriyle koruması gerektiğini savunuyor. Aksi takdirde, politik değişimlerle birlikte dijital tarihin silinip yeniden yazılabileceği bir döneme girilebileceği uyarısında bulunuyorlar. Bu durum, Türkiye'den Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Hami Aksoy'un bir açıklamasında vurguladığı "Türkiye’nin kimseden tarih dersi almaya ihtiyacı yoktur" sözünü anımsatarak, uluslararası ilişkilerde tarih anlatımının ve hafızanın ne kadar kritik olduğunu bir kez daha hatırlatıyor.

Küresel Trend ve Türkiye'deki Dijital Dönüşüm

ABD'deki bu gelişme, dünya genelinde devletlerin dijital iletişim stratejilerini ve arşiv politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor. Türkiye'de ise kamu kurumları, dijitalleşme ve e-devlet hizmetlerini merkezileştirme yönünde önemli adımlar atıyor. e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan hizmetler, vatandaşların kamu kurumlarına tek noktadan, hızlı ve güvenli erişimini sağlıyor. Benzer şekilde, Dijital Vergi Dairesi uygulamaları ve Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı'nın Dijital Denetim Sistemleri, şifresiz ödeme ve yetkili tanımlama gibi işlemleri kolaylaştırarak idari süreçleri dijital ortama taşıyor.

Ancak, bu hizmetlerin sunduğu kolaylıkların yanı sıra, üretilen ve saklanan dijital verilerin uzun vadeli korunması ve şeffaf yönetimi de eşit derecede önem taşıyor. TBMM Tutanak Hizmetleri gibi kurumlar, yasama faaliyetlerinin dijital kaydını tutarak şeffaflığa katkı sağlıyor. ABD Dışişleri'nin kararı, benzer dijital kayıtların nasıl ve ne süreyle korunacağı sorusunu gündeme getiriyor.

Sonuç: Şeffaflık ve Dijital Miras Arasında Denge

ABD Dışişleri Bakanlığı'nın attığı bu adım, dijital diplomasi çağında karşılaşılan yeni bir ikilemi ortaya koyuyor: Kurumsal iletişimin çevikliği ve güncelliği ile tarihi kayıtların bütünlüğü ve şeffaflığı arasında nasıl bir denge kurulmalı? Karar, yalnızca bir ülkenin iç politikası olmanın ötesinde, tüm dijital kamuoyu için bir örnek teşkil ediyor.

Gelecekte, diğer ülkelerin de benzer politikalar izleyip izlemeyeceği merak konusu. Uluslararası toplumun, devletlerin sosyal medya arşivlerine ilişkin ortak standartlar ve etik kurallar geliştirmesi giderek daha acil bir ihtiyaç haline gelebilir. Aksi takdirde, internetin 'geçici hafızası' içinde, diplomatik tarihin önemli sayfaları kalıcı olarak silinebilir. Bu gelişme, yapay zeka destekli arşivleme sistemlerinin ve FOIA arşivleme süreçleri gibi devlet arşiv yönetimi rehberlikleri ile ulusal dijital miras koruma projeleri gibi çözümlerin, dijital belgelerin değiştirilemez kayıtlarını tutmak için neden giderek daha kritik hale geldiğini gösteriyor.