Çin’in AI Sıralamasını Yakan 3 Model: Açık Kaynak Dünyasında Yeni Bir Dönem Başlıyor

OpenRouter, dünya çapında kullanılan en popüler açık kaynak yapay zekâ modellerini karşılaştıran bir platform. Bu hafta, bu platformdaki en yüksek puanları alan üç modelin tamamı Çinli bir şirket tarafından geliştirildi: Qwen3.5-397B-A17B, DeepSeek-V3 ve Qwen2.5-Max. Bu durum, sadece bir haftalık bir yükseliş değil, yapay zekâ dünyasında köklü bir değişim işaret ediyor. Geçmişte, açık kaynak modeller genellikle Google’ın Gemini, Meta’nın Llama veya Anthropic’ın Claude gibi kapalı sistemlerin ardında kalmıştı. Şimdi ise Çinli ekibin geliştirdiği modeller, hem performans hem de verimlilik açısından bu devleri geride bırakıyor.

Qwen3.5-397B-A17B: Küçük Boyut, Büyük Güç

Latent.Space’ın raporuna göre, Qwen3.5-397B-A17B, ‘Open-Opus’ sınıfının en küçük üyesi olarak tanımlanıyor. 397 milyar parametreli olmasına rağmen, diğer büyük modellerin %40’ından daha az kaynak tüketiyor. Bu, özellikle sınırlı donanıma sahip kurumlar ve bireysel geliştiriciler için devrim niteliğinde. Eğitim sürecindeki verimlilik artışı, Çinli araştırmacıların ‘distillation’ (öğrenme transferi) ve ‘sparse activation’ (seyrek etkinleştirme) tekniklerindeki ilerlemelerle mümkün oldu. Bu teknikler, modelin büyük bir ağın bilgilerini daha küçük bir yapıya sıkıştırmasını sağlıyor — tamamen farklı bir yaklaşımla, Batı’daki ‘bigger is better’ felsefesini zorluyor.

DeepSeek-V3: Veri Kalitesi, Miktarın Üstüne

DeepSeek-V3, yalnızca veri miktarıyla değil, veri kalitesiyle öne çıkıyor. Interconnects.ai’de Nathan Lambert’in yazısına göre, Çinli ekip, ‘synthetic data augmentation’ (sentetik veri artırma) yöntemlerini son derece hassas bir şekilde optimize etmiş. Yani, yalnızca internetten kazıdıkları metinleri değil, kendi ürettiği, doğruluğu matematiksel olarak doğrulanmış sentetik diyaloglar ve kod örnekleriyle modeli eğitmişler. Bu, özellikle kodlama, matematiksel çıkarım ve çok dilli anlama görevlerinde büyük bir avantaj sağlıyor. Batı’daki birçok açık kaynak projesi, veri temizleme ve etik sınırlar nedeniyle bu tür sentetik verilerden kaçınıyor. Çinli ekip ise, bu sınırları yeniden tanımlıyor — ve sonuçlar, kullanıcıların tercihlerinde yansıyor.

Qwen2.5-Max: Çoklu Dil ve Küresel Kullanım

Qwen2.5-Max, özellikle Türkçe, Arapça, Hindi ve İngilizce gibi dillerdeki performansıyla dikkat çekiyor. Bu model, yalnızca İngilizce verilerle eğitilmemiş; Çinli ekip, 12 farklı dildeki 20 milyon örnekten oluşan özel bir veri setiyle eğitilmiş. Bu, Batı merkezli modellerin genellikle ‘Anglo-Saxon’ odaklı olduğu bir dünyada büyük bir fark yaratıyor. Kullanıcılar, özellikle Asya, Orta Doğu ve Afrika’dan, bu modelin kendi dil ve kültürel bağlamında daha anlamlı yanıtlar verdiğini belirtiyor. OpenRouter verilerine göre, Qwen2.5-Max’ın Türkçe konuşan kullanıcılar arasında tercih oranı, GPT-4 Turbo’dan %37 daha yüksek.

Neden Şimdi? Neden Çin?

Bu yükseliş, tesadüf değil. 2023’ten beri Çin, yapay zekâ altyapısında devasa yatırımlar yapıyor. Sadece şirketler değil, devlet destekli laboratuvarlar da açık kaynak modelleri stratejik bir öncelik haline getirdi. Meta’nın Llama serisi gibi, Çinli modellerin tamamı açık kaynak olarak yayınlanıyor — ama bu kez, performansı kapalı sistemleri geçiyor. Bu, Batı’da açık kaynak yapay zekânın ‘ideolojik’ bir proje olarak görülmesine karşın, Çin’de ‘ulusal teknoloji hedefi’ olarak ele alınmasını sağlıyor. Sonuç: Daha hızlı iterasyon, daha az regülasyon, daha fazla veri ve daha az korku.

Ne Anlama Geliyor?

Bu üç modelin liderlik yapması, sadece teknik bir başarı değil, küresel yapay zekâ dinamiklerindeki bir dönüşüm. Açık kaynak yapay zekâ artık yalnızca ‘serbestçe erişilebilir’ bir araç değil, aynı zamanda ‘stratejik bir silah’. Batı’daki büyük şirketler, artık sadece ‘daha büyük’ modeller üretmekle kalmıyor; ‘daha akıllı’ modeller üretmek zorunda. Qwen serisi, ‘büyüklük’ yerine ‘verimlilik’ ve ‘çoklu kültür uyumu’ ile kazanıyor. Bu, özellikle gelişmekte olan ülkeler için büyük bir fırsat. Artık yapay zekâ, yalnızca ABD ve Avrupa’daki teknoloji devlerinin elinde değil, Çin’in, Hindistan’ın ve Türkiye’nin de elinde olabilir.

Gelecek İçin İpucu

Şu anda, açık kaynak yapay zekâ dünyasında bir ‘Çin dönemi’ başlıyor. Bu dönemde, teknolojiyi geliştirenler, yalnızca kod yazanlar değil, veri kültürünü anlayanlar. Qwen ekibi, sadece bir model değil, bir felsefe yarattı: ‘Daha az kaynakla daha çok yapmak’. Bu felsefe, gelecekteki tüm yapay zekâ modellerinin temelini oluşturacak. Açık kaynak yapay zekânın geleceği, artık ‘kime ait?’ değil, ‘kiminle paylaşıyor?’ sorusuna cevap arıyor. Ve bu hafta, cevap Çin’deydi — ama herkes için.