ChatGPT Terapist Olarak Kullanılabilir mi? Riskler ve Fırsatlar

ChatGPT Terapist Olarak Kullanılabilir mi? Riskler ve Fırsatlar
ChatGPT Terapist Olarak Kullanılabilir mi? Riskler ve Fırsatlar
Euronews Tech Talks'ın analizine göre, insanlar ile yapay zeka sohbet robotları arasındaki terapötik ilişki henüz tam olarak anlaşılamamış olsa da, bu araçlar psikolojik destek arayan bireyler tarafından giderek daha fazla kullanılıyor. ChatGPT gibi dil modellerinin terapist rolü üstlenmesi, hem fırsatlar hem de ciddi riskler barındırıyor.
Yapay Zeka Terapisinin Yükselişi
Geleneksel terapinin maliyet, erişilebilirlik ve damgalanma gibi engelleri, birçok insanı alternatif çözümlere yönlendiriyor. ChatGPT'nin 7/24 erişilebilir, yargılayıcı olmayan ve anında yanıt veren yapısı, özellikle acil destek ihtiyacı duyan veya ilk adımı atmakta zorlanan bireyler için cazip bir seçenek oluşturuyor. Reuters'ın aktardığı araştırmalar, bazı kullanıcıların duygularını paylaşmak ve günlük stresle başa çıkmak için bu araçlara başvurduğunu gösteriyor.
Uzmanların Endişeleri ve Riskler
Ancak TechCrunch'ın işaret ettiği gibi, bu durum önemli güvenlik ve etik sorunları da beraberinde getiriyor. Başlıca riskler şunlar:
REKLAM
- Yanlış veya Zararlı Tavsiyeler: ChatGPT, tıbbi veya klinik bir eğitime sahip değildir. Ciddi ruh sağlığı sorunları (intihar düşünceleri, şiddet eğilimi, ağır depresyon) karşısında uygun müdahaleyi bilemeyebilir veya yanlış yönlendirebilir.
- Mahremiyet İhlali: Paylaşılan son derece kişisel ve hassas bilgiler, veri ihlali riski taşır. Bu bilgilerin nasıl saklandığı, işlendiği ve kullanıldığı konusunda şeffaflık sınırlıdır.
- İnsani Bağ Eksikliği: Gerçek bir terapistin sağladığı empati, bağ kurma ve terapötik ittifak, bir yapay zeka modeli tarafından taklit edilemez. Bu eksiklik, uzun vadeli iyileşme sürecini olumsuz etkileyebilir.
- Teşhis ve İlaç Önerisi: Yapay zekanın teşhis koyması veya ilaç önermesi son derece tehlikelidir ve kesinlikle kaçınılması gereken bir durumdur.
Potansiyel Faydalar ve Doğru Kullanım
Uzmanlar, yapay zekanın ruh sağlığı alanında tamamen reddedilmemesi gerektiğini, ancak rolünün net çizgilerle belirlenmesi gerektiğini vurguluyor. BBC'nin haberine göre, ChatGPT gibi araçlar şu alanlarda destekleyici olabilir:
- Günlük duygu durumunu takip etmek ve farkındalık geliştirmek için bir günlük olarak kullanmak.
- Stres yönetimi veya hafif kaygı anlarında nefes egzersizleri gibi basit teknikler konusunda bilgi almak.
- Terapiye gitmeden önce düşüncelerini toparlamak için bir "provokasyon" aracı olarak kullanmak.
- Ruh sağlığı hakkında genel, eğitici bilgiler edinmek.
Sonuç ve Uyarılar
Euronews'un uzman görüşlerine dayandırdığı sonuç şudur: ChatGPT veya benzeri bir yapay zeka sohbet robotu, lisanslı bir terapistin, psikiyatrın veya psikoloğun yerini asla alamaz. Ciddi ruh sağlığı sorunlarında profesyonel yardım aramak hayati önem taşır. Bu araçlar, yalnızca birinci basamak sağlık hizmeti veya terapiye ek olarak, bilinçli ve sınırları çok iyi çizilmiş şekilde, geçici bir destek mekanizması olarak değerlendirilmelidir. Kullanıcılar, paylaştıkları bilgilerin gizliliği konusunda gerçekçi olmalı ve yapay zekadan alınan her türlü tavsiyeyi eleştirel bir gözle değerlendirmelidir. Ruh sağlığı, algoritmalara bırakılamayacak kadar karmaşık ve insani bir alandır.


