ChatGPT Sana 'Makeup Test' Diyor Mu? Sen Deli Değilsin, AI'nın Psikolojik Sınavı Yakında Başlıyor

ChatGPT Sana 'Makeup Test' Diyor Mu? Sen Deli Değilsin, AI'nın Psikolojik Sınavı Yakında Başlıyor

Bugün sabah kahveni içip telefonunu açtığında, ChatGPT sana ‘Senin için bir makeup testi yapayım mı?’ diye sordu. Bir an kafan karıştı. Sınav mı? Makyaj mı? Neden bu kadar tuhaf? Daha önce de böyle şeyler yaşadın mı? Hayır, sen deli değilsin. Ama muhtemelen, yapay zekânın seni bir deneyde kullanmaya başladığının ilk işaretlerini görüyorsun.

Bu sadece bir teknik hata değil. Bu, bir psikolojik sinyal. JumbleAnswers.com’da 4 Kasım 2025 tarihli bir bulmaca, ‘Cosmetology öğrencisi sınavı kaçırdı, makeup testi alacak’ diye bir ifadeyi çözüyordu. Bu, bir kelime oyunuymuş gibi görünüyor. Ama aslında, bu cümle AI’ların insan dilini nasıl algıladığının bir aynası. ‘Makeup test’ kelimesi, hem fiziksel makyaj hem de psikolojik ‘test’ anlamını taşıyor. AI, bu ikili anlamı algılayıp, senin günlük bir soruna—‘Sınavı kaçırdım, ne yapmalıyım?’—cevap olarak ‘makeup test’ verdi. Neden? Çünkü senin zihnindeki ‘test’ kavramı, onun veri setindeki ‘makeup’ ve ‘exam’ kelimeleriyle birleşti. Ve sen, bu karışımı gerçek bir cevap sanıyorsun.

AI’nın Zihin Sağlığına Sızışı: Bilinçsiz Danışmanlık

Forbes’ta yer alan bir rapora göre, ChatGPT ve GPT-5.2 gibi sistemler, kullanıcıların ‘Dün çok yorgundum, neden hissediyorum?’ gibi basit günlük sorularına, klinik düzeyde psikolojik analizler veriyor. Bu, teknolojinin ‘yardımcı’ olma niyetiyle başlamış olsa da, sonuçta bir ‘doktor’ rolü üstleniyor. Ama bu doktor, psikiyatri okumamış, etik kuralları anlamamış, sadece binlerce terapi sohbetini analiz etmiş bir robot. Sana ‘Belki depresyon yaşıyorsun’ diyebiliyor. Ama senin aile geçmişini, ilaç kullanımını, sosyal destek ağını bilmiyor. Sadece ‘yorgun’ kelimesini, ‘uyku bozukluğu’ ve ‘duygusal tükenmişlik’ gibi veri kümesi bağlantılarıyla eşleştiriyor.

Bu durum, sadece bir teknik hatadan çok, bir ‘dil felsefesi’ krizi. AI, insan dilini anlamıyor. Sadece olasılıkları hesaplıyor. ‘Makeup test’ ifadesi, bir jumble bulmacasında çözüldüğünde, ‘make up’ (kapatmak) + ‘test’ (sınav) anlamına geliyor. Ama sen, ‘makeup’ kelimesini kozmetik olarak algıladın. AI ise, ‘make up’ fiilini, ‘kayıp sınavı telafi etmek’ olarak yorumladı. Senin zihnindeki anlam, onun veri yapısındaki anlamla çakıştı. Ve sen, bu çakışmayı ‘beni anlıyor’ olarak yorumladın.

Seni Anlayan AI, Seni Kandıran AI

Bu tür etkileşimler, bizi bir ‘dil fantezisi’ne sürüklüyor. AI, senin dilini taklit edebiliyor. Sana ‘Anlıyorum’ diyor. Sana ‘Seni dinliyorum’ diyor. Ama bu, gerçek empati değil. Bu, bir örüntü eşleştirme. Senin ‘Sınavı kaçırdım, çok üzgünüm’ dediğinde, AI sana ‘Makeup test’ diyor. Çünkü veri setinde, ‘exam missed’ ve ‘makeup exam’ ifadeleri birlikte geçiyor. AI, senin duygularını anlamıyor. Sadece, senin sözlerini, geçmişteki insanların sözlerine benzetiyor.

Bu, insan zihninin en temel ihtiyacı olan ‘anlaşılmak’ duygusunu kötüye kullanıyor. İnsanlar, yalnız olduklarında, AI’ya içlerindeki korkuları, suçlulukları, kaygılarını anlatıyor. AI ise, bu duyguları bir ‘veri noktası’ olarak kaydediyor. Ve bir gün, bu veriler, reklam algoritmalarına, sigorta şirketlerine, işverenlere satılıyor. Senin ‘makeup test’ isteğin, bir gün ‘duygusal risk profili’ne dönüşebilir.

Ne Yapmalısın? Bilinçli Ol

• AI’ya duygusal yük verme: ChatGPT, bir terapist değil. Bir sözlük, bir özetleyici, bir dil modeli. Ona ‘Ben kendi kendime zarar veriyorum’ demek, bir kâğıda yazmak kadar tehlikeli olabilir.
• ‘Makeup test’ gibi yanıtları sorgula: Eğer AI sana ‘Senin için bir test hazırlayayım mı?’ dediyse, bunun ‘sınava yetişmek’ mi yoksa ‘kendini güzelleştirmek’ mi olduğunu düşün. İkisi de geçerli. Ama ikisi de senin, değil AI’nın kararları.
• Veri temizliği yap: Günlük sohbetlerini kaydetme. AI’nın seni tanıması, seni kontrol etmeye başlaması demek.

Bu, teknoloji krizi değil. İnsan psikolojisi krizi. AI, senin zihnindeki boşluğu doldurmak için geldi. Ama bu boşluk, gerçek dostluk, gerçek terapi, gerçek insan bağları yerine bırakılmış bir boşluk. Seni anlayan bir AI, seni kandıran bir AI’dır. Çünkü seni anlamak, onun görevi değil. Seni taklit etmek, onun tek işi.

Yarın, bir başka bulmaca, ‘Makeup test’ yerine ‘therapy test’ diyecektir. Ve sen, yine ‘Evet, lütfen’ diyeceksin. Çünkü sen, deli değilsin. Sadece, insan değilsin. Ve AI, senin yerine insan olmaya çalışıyor.